Có được giấy sản xuất, nhưng vấn đề đầu ra cũng vô cùng khó khăn cho doanh nghiệp. Theo Hiệp hội Bao bì, hiện Việt Nam có khoảng 1.000 doanh nghiệp sản xuất bao bì carton các loại, doanh số trên dưới 1.000 tỉ đồng/tháng. Việc tăng giá giấy khiến các DN phải bù lỗ từ 2 đến 3 triệu đồng/tấn mua vào so với 3 tháng trước đây. Trước tình trạng trên, tất cả các DN đã có yêu cầu tăng giá, nhưng việc chấp nhận của người mua hàng cũng không phải ngay lập tức. Thực tế giá giấy tăng theo ngày cùng với việc chậm trễ tăng giá mua bao bì khiến cả ngành công nghiệp giấy lao đao.

Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết, tình trạng giá giấy sản xuất tăng như hiện nay tại Việt Nam có 2 nguyên nhân chính. Thứ nhất, do tình hình giá giấy thế giới tăng cao bởi việc các nước đều thắt chặt nạn phá rừng và thực trạng diện tích các khu rừng nguyên liệu càng ngày càng bị thu nhỏ. Thậm chí, tại một số quốc gia, các tổ chức bảo vệ môi trường và luật môi trường còn quy định cụ thể bắt buộc các DN lớn khi mua bao bì phải có nguồn gốc từ giấy tái chế. Thứ hai, theo các DN trong nước thì việc xuất khẩu tăng mạnh của các DN Việt Nam sang châu Âu và Mỹ sau khi Việt Nam gia nhập WTO cũng là tác động đáng kể. Tuy chưa có số liệu chính thức, nhưng nhiều hãng sản xuất bao bì lớn đều cho rằng, khoảng 50% số bao bì sản xuất trong nước là dùng cho xuất khẩu. Các mặt hàng dùng nhiều đến bao bì cũng là những mặt hàng XK mạnh: dệt may, da giày, nông thủy sản và hàng điện tử. Nếu theo ước tính này thì mỗi tháng Việt Nam xuất đi khoảng gần 100.000 tấn giấy bao bì. Thực trạng số giấy bao bì này chỉ có đi mà không quay trở lại đã làm cho tổng lượng giấy tái chế trên thị trường ngày càng bị mất đi. Trong khi đó, ngành công nghiệp giấy trong nước chỉ phục vụ cho giấy viết và giấy in. Cũng như vậy, nguồn nguyên liệu thô từ rừng cũng chỉ tập trung phục vụ sản xuất 2 loại giấy này.

Nếu nhìn vào 2 nguyên nhân chính trên thì lo lắng của DN không biết giá giấy sẽ tăng đến bao giờ là hoàn toàn có cơ sở. Ông Phạm Nhật Thăng - Phó chủ tịch Hiệp hội Bao bì Việt Nam - cho biết: “Công nghiệp bao bì là ngành mà các DN trong nước hoàn toàn có lợi thế khi hội nhập bởi DN trong nước tận dụng được các phương thức sản xuất để giảm chi phí giá thành. Thực tế là như vậy, nhưng dường như Chính phủ và dư luận bàn nhiều về việc bảo hộ các ngành công nghiệp như sản xuất ôtô… chứ chưa thấy quan tâm gì đến lĩnh vực này”. Ông Thăng cũng kiến nghị, Chính phủ cần có phản ứng ngay để “cứu” ngành bao bì trong nước. Biện pháp ngắn hạn là cho hạ thuế nhập khẩu giấy.

Hiện tại, giấy nhập khẩu từ các nước ASEAN là 5%, còn từ các quốc gia khác là 25%. Nguồn nguyên liệu đầu vào chỉ có khoảng 10% là được nhập khẩu bởi thuế cao. Như vậy, nếu hạ thuế nhập khẩu thì các DN có thể tăng lượng nguyên liệu nhập khẩu lên 30% - 40%. Còn về dài hạn, nhất định phải có một chiến lược trồng rừng để tạo thế chủ động. Ông Thăng cho biết thêm, gần đây do giấy khan hiếm đã xảy ra một hiện tượng khiến cả ngành sản xuất bao bì hoang mang là việc một số thương gia nước ngoài đến từ Inđônêxia, Philippin, Thái lan… đã đến tiếp xúc với các xưởng sản xuất giấy trong nước, mong muốn ký hợp đồng bao tiêu lại toàn bộ số giấy đầu ra với giá rất cao và sẵn sàng mở LC thanh toán ngay. Hiện nay, vì tình nghĩa, các xưởng sản xuất vẫn dành hết sản lượng cho các nhà sản xuất bao bì, nhưng chính họ cũng đang phải vật lộn để chạy hết công suất, để bù lỗ khấu hao. Tuy nhiên, nếu cứ kéo dài tình trạng như hiện nay thì các nhà sản xuất giấy cũng khó ủng hộ “cánh” sản xuất bao bì mãi được. Và ngành công nghiệp bao bì sẽ lao đao nếu dự báo giá giấy từ bây giờ cho đến Tết Nguyên đán có thể tăng tiếp lên 50% là hiện thực (?).