Triển vọng 2008

Quan hệ giữa chỉ số giá (CPI) và thị trường chứng khoán là mối quan hệ phức tạp, hai chiều. Vừa có tính trực tiếp vừa có tính gián tiếp. Trong năm 2008, dự báo triển vọng thị trường chứng khoán lẫn CPI sẽ tốt đẹp hơn năm 2007.

Tác động qua lại và một số khác biệt

Thông thường, giả định các nhân tố khác liên quan đến TTCK không đổi, nếu CPI ổn định ở mức 5% là điều kiện lý tưởng để TTCK hoạt động bình thường, còn khi CPI tăng cao hơn sẽ ảnh hưởng đến TTCK qua bốn cơ chế:

1. CPI tăng sẽ trực tiếp làm tăng khó khăn cho các doanh nghiệp gắn với việc phải tăng lãi vay tín dụng, tăng lương và các chi phí đầu vào khác. Điều này làm giảm lợi nhuận kinh doanh và lợi tức cổ phiếu, các báo cáo tài chính kém sáng sủa và chứng khoán của các doanh nghiệp cũng trở nên kém hấp dẫn hơn...

2. CPI tăng sẽ làm tăng áp lực buộc Nhà nước phải thực hiện chính sách tín dụng thắt chặt, như giảm hạn mức tín dụng, tăng dự trữ bắt buộc, tăng lãi suất cơ bản và lãi chiết khấu ngân hàng, các điều kiện tín dụng khác cũng ngặt nghèo hơn, khiến các nhà đầu tư chứng khoán tiếp cận nguồn tín dụng khó khăn và đắt đỏ hơn, vì vậy làm giảm đầu tư vào TTCK...

3. CPI tăng sẽ kéo theo việc các ngân hàng tăng lãi suất huy động vốn, thúc đẩy việc tăng tiền gửi tiết kiệm hoặc mua vàng để bảo toàn tiền vốn của nhà đầu tư, điều này cũng làm thu hẹp dòng vốn đầu tư trên TTCK...

Lạm phát của Việt Nam 2007 đã ở mức kỷ lục 12,63% và ảnh hưởng đến TTCK Việt Nam theo cả bốn cơ chế tác động nêu trên, nghĩa là về cơ bản sẽ làm giảm sự sôi động mua - bán trên thị trường này. Tuy nhiên, có hai điểm đáng chú ý riêng có của TTCK Việt Nam hiện nay khiến các cơ chế tác động nêu trên không hoàn toàn đầy đủ và đúng về mặt logic.

Một mặt, dường như các nhà đầu tư không chịu tác động nhiều lắm của các báo cáo tài chính chính thức của các doanh nghiệp và tổ chức niêm yết hoặc chưa niêm yết trên TTCK. Đây là hiện tượng không bình thường, mà nguyên nhân có thể từ hai phía, hoặc do chất lượng báo cáo tài chính và uy tín thực tế của doanh nghiệp chưa cao; tâm lý đầu tư ngắn hạn hoặc theo đám đông còn đậm; hoặc do lãi suất ngân hàng đang thực âm và lượng tiền trong dân còn lớn, khiến nhu cầu đầu tư chứng khoán vẫn khá nóng nếu xuất hiện các cơ hội đầu tư hấp dẫn, nhất là trước tin đồn về các đợt IPO sắp tới của nhiều doanh nghiệp lớn. Hơn nữa, ở Việt Nam lạm phát dường như đã ở đỉnh cao, trong khi TTCK lại đang ở đáy cơn sốt lạnh và đang trên đà hồi phục, dù chưa vững chắc.

Triển vọng trong năm 2008

Nói cách khác, trong giả định CPI không trở thành lạm phát phi mã hay siêu lạm phát kéo dài (tức từ trên 15% trở lên), thì TTCK vẫn chịu sự tương tác đồng thời và khá cân bằng bởi cả hai luồng sức ép nhiều chiều trên.Vì vậy, TTCK không hoàn toàn đóng băng, hay đổ vỡ, nhưng cũng khó sốt cao hoặc bán tháo như đã từng có vừa qua.

Tuy nhiên, nếu Ngân hàng Nhà nước (NHNN) tăng cường sử dụng các công cụ nghiệp vụ để hút tiền về, thì TTCK có bị tác động nhiều không?

Như trên đã phân tích, nếu thị trường tín dụng bị thắt chặt thì chắc chắn sẽ gây sức ép kiềm chế chung sự sôi động TTCK, nhất là đối với các nhà đầu tư dùng vốn vay ngân hàng để đầu tư chứng khoán. Trên thực tế, mức tác động của việc NHNN hút tiền về ảnh hưởng đến TTCK còn tùy thuộc vào các công cụ nghiệp vụ mà NHNN sẽ sử dụng.

Nếu NHNN tích cực dùng nghiệp vụ thị trường mở, nhất là tăng lãi suất cơ bản và lãi suất chiết khấu, tăng mức dự trữ bắt buộc, giảm hạn mức tín dụng ngân hàng... thì sẽ làm giảm lượng tiền trong lưu thông và giảm dòng đầu tư chứng khoán. Khi đó TTCK sẽ bị kiềm tỏa, lạnh hơn.

Còn nếu việc hút tiền của NHNN chỉ dừng lại ở việc tăng phát hành các chứng khoán ngân hàng và trái phiếu chính phủ khác thì không gây ảnh hưởng kiềm tỏa, mà thậm chí còn tạo xung lực mới làm nóng TTCK hơn (vì cho đến nay giới đầu tư vẫn coi các chứng khoán do Nhà nước phát hành là hàng tốt, lãi suất hấp dẫn, an toàn và có tính thanh khoản cao...).

Ngoài ra, nếu loại trừ các nhân tố từ bên ngoài như xu hướng tăng lạm phát, giảm tốc độ tăng trưởng GDP và một số bất ổn về kinh tế xã hội ở nhiều nước trong khu vực... thì triển vọng TTCK và CPI Việt Nam 2008 về cơ bản sẽ tốt hơn năm 2007 vì các lý do chủ yếu sau đây:

- Do mặt bằng giá cả trong nước và giá chứng khoán mới đã được hình thành, dần đi vào ổn định sau một thời gian điều chỉnh.

- Động lực và cơ hội phát triển kinh tế của Việt Nam, nhất là nhu cầu và nguồn vốn đầu tư phát triển còn dồi dào cả vốn trong nước và vốn nước ngoài, sẽ tạo thuận lợi chung cả về nhận thức, tâm lý và thực tiễn hành động cho các bên có liên quan. Năm 2008 và thời gian tới sẽ có nhiều đợt IPO mới hấp dẫn giới đầu tư và giúp phát triển TTCK.

- Kinh nghiệm quản lý và cơ chế thị trường của Việt Nam sẽ tốt hơn nhờ quyết tâm của cơ quan quản lý và yêu cầu của thị trường. Cạnh tranh thị trường sẽ đầy đủ và lành mạnh hơn.