Sau khi Luật Bảo vệ môi trường mới có hiệu lực ngày 1/7/2006, Nghị định 12/2006/NĐ-CP… đã bị nhiều DN phản ánh là không phù hợp thực tiễn trong khi luật này được ngành môi trường đánh giá là tiên tiến, có tính hội nhập cao. Chúng tôi đã trao đổi với ông Trương Mạnh Tiến - Vụ trưởng Vụ Môi trường, Bộ Tài nguyên - Môi trường về vấn đề này.
- Rất nhiều DN kinh doanh XK phế liệu cho rằng trong quá trình soạn thảo Luật BVMT và một số nghị định liên quan, họ không được tham gia ý kiến và vì vậy luật và các NĐ liên quan không phù hợp thực tiễn. Vậy ý kiến của ông về vấn đề này?
Đối với công tác lấy ý kiến Luật BVMT, chúng tôi cũng đã thực hiện việc lấy ý kiến rất đông đảo các tổ chức đoàn thể, nhân dân... Với các DN chúng tôi đã thông qua VCCI là cơ quan đầu mối. Bên cạnh đó cũng đã lấy ý kiến các TCty lớn (TCty 90, 91). Đối với DN chúng tôi thông qua các TCty vì họ sẽ tập hợp ý kiến thành viên, ý kiến của các TCty coi là ý kiến chung của các DN chứ không thể lấy ý kiến hàng vạn DN được. Đối với các DN nhỏ ở các địa phương thì theo tôi các cơ quan quản lý tại các địa phương cũng đã có tiếng nói đại diện. Chốt cuối cùng thẩm định là Bộ tư Pháp. Chúng tôi còn tổ chức mời cả các chuyên gia nước ngoài tư vấn góp ý. Chúng tôi đã lấy ý kiến của Hiệp hội Thép. Không những vậy, ban soạn thảo cũng đã đưa lên mạng lấy ý kiến rộng rãi trong thời gian rất dài.
- Tuy vậy một số DN lại nói, đến hỏi ở một số ban pháp chế của các bộ (thành viên Ban Soạn thảo của Luật BVMT) cũng trả lời là không biết gì về việc soạn thảo luật hay lấy ý kiến?
|
“Chúng tôi sẽ có hướng dẫn cụ thể để cố gắng giải quyết hợp lý cho DN nhưng DN cũng cần hiểu và chia sẻ với những nhà làm luật như chúng tôi.
Chúng tôi sẽ nhanh chóng ban hành một quyết định quy định cụ thể danh mục phế liệu được phép NK”. |
Đây hoàn toàn là do phân công ở các bộ, có thể một số bộ mà Vụ Pháp chế không được cử tham gia soạn thảo. Theo tôi, có thể tuỳ nội dung liên quan mà các bộ cử ra bộ phận tham gia và bộ phận đó có khi không phải là ban pháp chế.
- Đối với quy định chỉ những DN trực tiếp sản xuất mới được NK thép phế đã gây khó cho DN và ngay ngành Tài nguyên Môi trường cũng còn nhiều ý kiến chưa thống nhất, thưa ông?
Tôi xin khẳng định là chính sách hiện nay không cấm uỷ thác, các DN đang hiểu sai luật. Luật vừa ban hành thoáng hơn nhưng cũng dễ quản lý hơn. Trước đây, DN thương mại không cần biết DN nào có nhu cầu mà cứ nhập trước, khi về mới chào hàng và bán. Nay các chỉ tiêu sẽ cấp cho các nhà sản xuất, các nhà sản xuất có thể tự nhập nếu có khả năng hoặc có thể uỷ thác cho DN kinh doanh thương mại đứng ra NK. Tuy nhiên, cơ sở đó phải có đủ tiêu chuẩn về kho bãi, phương tiện xử lý chất thải... để đảm bảo không gây hại tới môi trường. Cách làm trên cũng giúp cho công tác quản lý được thuận lợi và chắc chắn hơn.
- DN nói có vẻ ngành môi trường không muốn cho NK thép phế nữa nên đưa ra rất nhiều rào cản. Vậy quan điểm của ngành môi trường đối với nhận xét trên, thưa ông?
Việc NK phế liệu đã cho chúng ta rất nhiều bài học. Đối với việc NK tàu cũ về phá dỡ để lấy thép phế liệu có thể thấy, các con tàu đã hết hạn sử dụng phải đem phá dỡ ít nhất phải có tuổi trên 30 năm, tức là nó phải ra đời vào những năm 70. Đối với các con tàu chở các chất độc hại hay chất thải hạt nhân thì còn có thể phát hiện nhưng cũng còn rất nhiều con tàu được sử dụng để vận chuyển những chất độc hại khác mà chúng ta không thể kiểm soát được. Và như vậy lượng chất thải độc hại còn lại trên các tàu đó cũng rất khó kiểm soát.
Như vậy nếu chỉ vì lợi nhuận của một số ít mà ảnh hưởng tới xã hội là không thể được.
- Xin cảm ơn ông!
DN có kiến nghị bằng văn bản. Luật đã được ban hành thì những cơ quan có chức năng thi 
hành như Cục Hải quan phải tuân thủ. Lợi ích quốc gia được coi trọng nhưng quyền lợi của DN cũng cần được bảo vệ. Những ý kiến đóng góp của DN là một phần không thể thiếu trong quá trình xây dựng và hoàn thiện văn bản quy phạm pháp luật nhưng, đến thời điểm này, Cục Hải quan Hải Phòng chưa nhận được một văn bản chính thức nào của DN kiến nghị về những lô hàng phế liệu bị ách tắc tại cảng Hải Phòng hoặc những phiền hà trong quá trình làm thủ tục thông quan với những lô hàng NK trước ngày 1/7/2006. Vậy, đề nghị các DN có kiến nghị chính thức bằng văn bản để Cục Hải quan Hải Phòng có cơ sở xem xét giải quyết.
Mặt khác, cơ quan ban hành hay thực thi Luật BVMT cũng cần đánh giá đúng mức về những đóng góp của các DN phá dỡ tàu cũ và kinh doanh thép phế NK để từ đó có cái nhìn khách quan. Theo tôi điều 42, 43 Luật BVMT chưa rõ ràng đã làm khó cho cả Hải quan và DN. Cục Hải quan Hải Phòng không có cơ sở để xử lý những lô hàng NK phụ tùng ôtô, máy móc thiết bị đã qua sử dụng được cắt phá ngay tại cảng Hải Phòng hoặc từ nước ngoài. Vậy, đối với những phương tiện đã được phá dỡ từ nước ngoài rồi mới NK thì có được phép thông quan hay không?... (Vũ Hoàng Dương - Trưởng phòng nghiệp vụ Cục Hải quan Hải Phòng).
Cần ban hành hướng dẫn cụ thể. Theo tôi, Luật BVMT có vai trò rất quan
trọng nhưng trong luật tất yếu sẽ có những điểm chưa phù hợp với hoạt động thực tiễn của DN. Trong đó, điều 42.2d có quy định cấm NK phương tiện giao thông đã qua sử dụng để phá dỡ. Trong Nghị định 12/2006 hướng dẫn thi hành Luật Thương mại cũng không cho phép nhập vỏ khung gầm ôtô đã qua sử dụng. Trong khi đó, sử dụng nguyên liệu thép phế cho sản xuất thép bằng công nghệ nội địa là cả một ngành công nghiệp phát triển trên thế giới, chiếm tới 35% trong tổng số 1,1 tỷ tấn thép thành phẩm.
Tại VN hiện nay, tổng công suất luyện thép đạt 4 triệu tấn trong khi nguyên liệu trong nước chỉ có khoảng 1 triệu tấn. Còn lại, VN phải nhập khẩu 3 triệu tấn nguyên liệu. Do đó, những quy định pháp luật này đã và đang gây khó cho DN. Thêm vào đó, sự vận dụng quá khiên cưỡng hoặc thiếu thiện chí của một số cơ quan hải quan, bảo vệ môi trường cũng ảnh hưởng không nhỏ tới hoạt động của DN.
Hiện nay, Nghị định 80 hướng dẫn thi hành Luật BVMT đã quy định tiêu chuẩn môi trường quốc gia... nhưng chưa cụ thể, rõ ràng. Vì vậy, theo tôi, cần ban hành thông tư hướng dẫn cụ thể hơn về tiêu chuẩn quốc gia và giải pháp để xử lý những vấn đề còn tồn tại. Các DN cũng rất mong có sự phối hợp đồng bộ giữa các các cơ quan chức năng bộ, ngành, địa phương để giải quyết những vướng mắc của họ. (Nguyễn Trọng Khôi - Phó Tổng Giám đốc Tổng Cty Thép VN).
Phải dung hoà giữa lợi ích kinh tế và môi trường. Theo tôi, Luật BVMT không can thiệp vào hoạt động của các DN NK, phá dỡ tàu cũ mà chỉ là "người gác cổng" cho Nhà nước khi thấy có những vấn đề về môi trường phát sinh từ hoạt động này. Trên thế giới, những trường hợp phát triển kinh tế quá nhanh, quá nóng hiện đang phải đối mặt với nhiều vấn đề về môi trường không ít mà điển hình là Trung Quốc. VN cũng đang phải đối mặt với những vấn đề tương tự. Đó chính là mâu thuẫn giữa việc bảo vệ môi trường bền vững và phát triển kinh tế.
Chính vì vậy, trong thời điểm hiện nay, thay đổi một số điều khoản trên trong Luật Bảo vệ môi trường 2005 là không có tính khả thi và không nên đặt ra. Tuy nhiên, để không gây trở ngại cho hoạt động của DN kinh doanh thép phế liệu, Bộ TN - MT cần có những quy định hướng dẫn cụ thể kèm theo danh mục (máy móc, thiết bị, phương tiện giao thông vận tải đã qua sử dụng) cấm nhập khẩu vào VN.
Đối với các DN kinh doanh thép phế liệu có hợp đồng ký kết trước ngày 01/7/2006 thì cho tiếp tục NK. Ngoài ra, nên chăng, Bộ TN - MT cũng nên phối hợp với các bộ, ngành hữu quan ban hành một Thông tư liên tịch hướng dẫn cụ thể, chi tiết việc NK thép phế liệu để tái sản xuất. Bên cạnh đó, liệu DN có chấp nhận một cuộc đại phẫu, tức là DN không có điều kiện để tiếp tục hoạt động kinh doanh này nên có phương án thay đổi lĩnh vực sản xuất, kinh doanh. (TS. Nguyễn Quang Tuyến - ĐH Luật Hà Nội).