Sức nóng WTO đang ngày một đuổi rát sát lưng DN VN và mối lo về sự sống còn của số đông DN trong nước ngày càng hiện hữu. Để tồn tại, lý thuyết "bó đũa" được tính đến và hơn lúc nào hết, thời điểm này là hợp lý để phát triển một thị trường còn mới mẻ ở VN - mua bán DN.
Theo ước tính của Cty cổ phần Đầu tư và phát tiển đô thị quốc tế (IDJ)- Cty đầu tiên tại VN nghiên cứu và triển khai trong lĩnh vực mua - bán DN, với số lượng hơn 300.000 DN hiện nay, có đến 42% DN có xu hướng phải sáp nhập hoặc chuyển nhượng DN khi VN gia nhập WTO do sức ép cạnh tranh gay gắt của thị trường.
Cũ người...
Thật ra, lĩnh vực mua bán DN đã nổi lên ở các nước tư bản cách đây vài chục năm. Rất nhiều tỷ phú nổi tiếng thế giới đã phất lên nhờ đầu tư vào lĩnh vực này. Một trong những nhân vật hàng đầu phải kể đến là tỷ phú người Mỹ Wilbur Ross. Trong ngành sản xuất thép, ông đã phù phép biến 3 Cty tư nhân bị phá sản thành một tập đoàn thép hàng đầu của Mỹ. Vì thế, không ít người đã so sánh ông với tỷ phú Andrew Carnegie - ông "vua sắt thép" huyền thoại trong lịch sử nước Mỹ.
Cũng không thể không kể đến tỷ phú người Áo Mirko Kovats, chỉ trong vòng chưa đầy 10 năm, ông đã xây dựng nên cả một tổ hợp công nghiệp khổng lồ bao gồm nhiều Cty, DN thuộc các ngành khác nhau. Tổ hợp kinh doanh của Mirko Kovats có đến 2 tập đoàn công nghiệp chính là tập đoàn A-Tec Industrie và tập đoàn đầu tư công nghiệp mang tên Victoria và tất cả những DN này đều được mua lại. Có những DN sau khi mua lại, tái cơ cấu và đem bán lại với lãi suất đáng kinh ngạc!
Ở Mỹ người ta thống kê, cứ 100 DN được thành lập thì sau 1 năm hoạt động, chỉ còn 45% số đó tồn tại và con số này rút xuống 10% sau 10 năm.
Điều đáng nói, hầu hết các tỷ phú hàng đầu thế giới đều gây dựng sự nghiệp từ việc mua bán DN. Ngay cả Bill Gates để hình thành đế chế của mình ông cũng phải tìm cách mua những Cty nhỏ có sở hữu nhân tài và những phần nhỏ trong lĩnh vực phần mềm để tạo nên một thể hoàn chỉnh lớn như Microsoft. Donald Trump, Roman Abramovich, Warren Buffett đều đi con đường này.
Riêng tại khu vực Châu á, những quốc gia đang phát triển như Thái Lan, Indonesia, Malaysia, lĩnh vực mua bán DN cũng đem lại rất nhiều cơ hội cho các nhà đầu tư khôn ngoan. Nhiều quỹ đầu tư đã đạt tỷ suất lợi nhuận đến 200% trong lĩnh vực mua bán DN.
... mới ta
Ở VN, lĩnh vực mua bán DN còn tương đối mới mẻ với sự đi đầu khai phá của IDJ (Cty quản lý đầu tư mua bán DN). Tuy đã nghiên cứu từ năm 2003 nhưng đến giữa năm 2006, IDJ mới bắt đầu triển khai mạng mua bán DN điện tử đầu tiên tại VN. Sau khi website www.muabandoanhnghiep.com.vn chính thức hoạt động đã có hơn 200 DN niêm yết bán trên sàn giao dịch này, trong đó nhiều DN đã mua bán thành công. Có thể nói, ngay khi khai cuộc thì thị trường mua bán DN qua mạng đã sôi động. Giám đốc đầu tư IDJ Trần Trọng Hiếu phân tích, thực tế cho thấy, có nhiều DN bán DN vì lý do khó khăn chấp nhận bán giá thấp hơn giá trị thực tế nhiều. Họ giống như "cỗ xe" đang ở lưng chừng dốc và hết đà để đi lên, nếu không kịp thời ứng phó thì có thể tụt xuống chân dốc với tốc độ khủng khiếp. Và lúc này, nhà đầu tư nào vào đúng lúc sẽ có cơ hội thu lợi lớn hơn. Việc mua lại DN còn được coi là sự khởi đầu thông minh của nhiều DN mới lập nghiệp. Một DN được sang nhượng đúng lúc còn là phao cứu sinh cho nhiều lao động của DN. Đó là hiệu quả xã hội có thể nhận ra được. Mới đây, một DN may mặc phía Bắc rao bán hơn chục tỷ đồng và được bán 4 tỷ đồng. Điều đáng mừng là gần nghìn lao động đã được tiếp nhận trở lại, giảm gánh nặng thất nghiệp cho xã hội.
Không phải cứ DN phá sản mới tìm đến sàn giao dịch của IDJ. Trong số những DN muốn chuyển nhượng có rất nhiều DN có tiềm năng trong lĩnh vực sản xuất, bất động sản, khai khoáng... nhưng do yếu kém về vốn, khả năng quản lý nên các DN này buộc phải thực hiện việc sáp nhập và chuyển nhượng, nếu không sẽ dẫn đến phá sản hoàn toàn.
Để đảm bảo lợi thế xác thực và độ bảo mật thông tin cho các bên khi tham gia giao dịch trên trang web, IDJ đã tập trung xây dựng đội ngũ chuyên viên thẩm định và giao dịch cao cấp, các luật sư... theo nguyên tắc "giúp cho bên bán và bên mua đánh giá đúng tài sản và cơ hội, việc chuyển giao phù hợp với luật pháp quy định" - ông Hiếu khẳng định.
Một điểm làm tăng tính hấp dẫn của mạng mua bán nữa là qua kênh giao dịch này, các đối tác có thể tìm kiếm các nguồn đầu tư thông qua đăng ký, kết nối yêu cầu đầu tư như bán cổ phần, liên doanh liên kết, bán trái phiếu và thậm chí vay nợ...
Và liên kết tăng sức mạnh
Có nhiều ý kiến cho rằng, khi vào WTO có nguy cơ nhiều DN VN sẽ bị thôn tính. Tuy nhiên, ông Hiếu lại cho biết một thực tế khá thú vị, tại sàn giao dịch của IDJ có rất nhiều Cty nước ngoài giao bán và bên mua lại là đối tác VN. Như vậy, không phải Cty nước ngoài nào cũng thành công trên thị trường VN. Thị trường mua bán DN hiện có rất nhiều triển vọng phát triển. Theo sự nhấn mạnh của ông Hiếu, hiện có hàng ngàn nhà đầu tư nước ngoài đăng ký với IDJ tìm kiếm đối tác VN, trong đó có hơn 200 đề nghị tìm mua lại các DN trong nước.
Tuy nhiên, thực hiện việc mua bán DN để tái cấu trúc cần một lượng vốn rất lớn vì vậy không thể đứng một mình mà cần chung sức như câu chuyện về "bó đũa". Vì thế, IDJ đã sớm tính đến con đường tạo nên sự liên minh hình thành một quỹ lớn thực hiện việc mua bán DN. Thậm chí, để thực hiện các thương vụ lớn còn phải tính đến việc thực hiện liên minh quỹ. Thông tin mới đây cho biết, IDJ đang cùng các đối tác chiến lược chuẩn bị thành lập IDJ - Cty đầu tiên tại VN hoạt động trong lĩnh vực này. Theo ông Hiếu, vốn đăng ký ban đầu của Cty này là 100 tỷ và 49% trong đó sẽ huy động từ công chúng. IDJ dự định huy động 49 suất đầu tư, mỗi suất huy động 1 tỷ đồng, mỗi nhà đầu tư có thể đăng ký nhiều suất. Sau khi thành lập, Cty này sẽ liên kết với một quỹ đầu tư của HồngKông và một quỹ của Mỹ nâng sức đầu tư lên khoảng 1.000 tỷ đồng.
Cty quản lý quỹ đầu tư sẽ hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực đầu tư mua lại các DN sau đó tái cơ cấu để các DN này hoạt động có lãi sau đó sẽ tiếp tục kinh doanh hoặc đưa lên sàn bán lại cho các nhà đầu tư. Bên cạnh đó, Cty cũng đầu tư vào những dự án có nhiều tiềm năng khác như mua bán trái phiếu chính phủ... Ngay khi huy động đủ số cổ đông và xong thủ tục, Cty này sẽ đi vào hoạt động. IDJ nhận đăng ký cổ đông sáng lập của Quỹ bắt đầu từ ngày 15/8 tại văn phòng của IDJ tại HN và TP HCM.
Dù được đưa vào VN tương đối muộn nhưng vào thời điểm hiện nay, việc chính thức hoá thị trường mua - bán DN sẽ khiến cho thị trường này ngày một sôi động hơn.