Lãi suất cơ bản tiền đồng lại tăng thêm 2% nữa, từ 12% lên 14%. Trong tuần trước, đỉnh lãi suất huy động đã có lúc lên đến 19,2%/năm. Hệ quả là, lãi suất cho vay lại được đẩy lên đến tối đa 21%/ năm (trước đó là 18%/năm), tiếp tục đẩy doanh nghiệp vào tình cảnh khó khăn hơn.
Sau khi lãi suất cơ bản một lần nữa được điều chỉnh tăng trong vòng 1 tháng qua, lãi suất huy động tiền gửi liên tiếp được các ngân hàng đẩy lên. Các ngân hàng lớn thì vừa tăng, vừa thăm dò nhau. Với ngân hàng nhỏ, phản ứng tăng lãi suất là mạnh mẽ và tức thì.
Ngân hàng Đông Nam Á (SeABank) tăng lãi suất huy động tiền đồng kỳ hạn 13 tháng lên đến 19,2%/năm, và đã thu hút ngay được khối lượng lớn tiền gửi. Tình trạng xếp hàng để gửi tiền lại tái diễn ở ngân hàng này, giống như hồi tăng lãi suất cuối tháng 2/2008. Các ngân hàng cổ phần khác như SHB, Techcombank, OceanBank, SCB… cũng đẩy lãi suất lên đến 17,8%/năm nên cũng thu hút được nhiều khách hàng tới gửi tiền. Ngay cả Vietcombank cũng đã mạnh dạn áp dụng lãi suất kỳ hạn 12 tháng là 17,5%/năm.
Đa số các ngân hàng đều cho rằng, việc tăng lãi suất cơ bản là cần thiết bởi mặt bằng lãi suất 15%-16%/năm thiết lập trước đó đã không còn hấp dẫn được người gửi tiền, khi mà lạm phát năm nay được dự báo sẽ lên đến 22%-25%. Chính vì vậy mà trong tháng 5/2008, theo số liệu của NHNN, tổng số dư tiền gửi của khách hàng tại các tổ chức tín dụng chỉ tăng 1,05% so với tháng trước đó. Ông Nguyễn Thanh Toại - Phó TGĐ Ngân hàng Á Châu nhận định: “Một trong những lý do lãi suất cơ bản tăng lên là do tiền không vào ngân hàng. Tiền không vào ngân hàng thì mục tiêu chống lạm phát không thực hiện được. Nên việc tăng lãi suất cơ bản để từ đó tăng lãi suất huy động là chuyện đương nhiên, chuyện cần thiết phải làm”. Chuyên gia kinh tế cao cấp - TS Lê Đăng Doanh cũng cho rằng trong bối cảnh lạm phát trong tháng 5/2008 tăng mạnh trở lại, việc tăng lãi suất cơ bản là bước đi hợp lý. Tuy nhiên, tăng lãi suất đến mức nào lại là điều các ngân hàng cần tính toán kỹ. Về lý thuyết, với lãi suất cơ bản 14%/năm, ngân hàng chỉ được cho vay với lãi suất tối đa không quá 21%/năm (150% lãi suất cơ bản). Điểm đặc biệt là lần này NHNN đã chỉ đạo các ngân hàng thương mại “không được thu thêm bất cứ loại phí nào liên quan đến hoạt động cho vay”, nên các ngân hàng sẽ rất khó để “lách” lãi suất đầu ra. Như vậy, nếu ngân hàng nào huy động vốn với lãi suất 18%/năm, cho vay lãi suất 21%/năm thì chỉ đủ để hoà vốn. Nếu huy động với lãi suất cao hơn, ngân hàng sẽ cầm chắc lỗ. Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Đình Tùng - Phó TGĐ VIBBank, dù có tăng thêm lãi suất thì lượng tiền gửi vào hệ thống ngân hàng cũng không tăng nhiều vì tiền gửi chủ yếu là chạy lòng vòng từ ngân hàng này sang ngân hàng kia. Cùng với việc tăng lãi suất huy động, nhiều ngân hàng đã tăng lãi suất cho vay lên mức tối đa là 21%/năm. Dù lãi suất tăng, nhưng một số ngân hàng cho biết vẫn hạn chế cho vay, bởi nguồn vốn hiện chỉ đủ để đáp ứng nhu cầu của những khách hàng được chọn lọc. Hơn nữa, với lãi suất 21%/năm, nhưng không được thu phí, trong khi lãi suất huy động lên đến 18%/năm, ngân hàng nào tính toán khéo thì mới tránh khỏi… lỗ! Ông Hà Ngọc Lâm - Giám đốc một công ty kinh doanh XNK ở Hà Nội cho rằng, việc tăng lãi suất nhưng bãi bỏ các loại phí ngân hàng sẽ giảm được áp lực phần nào cho doanh nghiệp. “Trước đây, dù lãi suất vay là 18%/năm, nhưng chúng tôi vẫn phải trả cho ngân hàng với lãi suất thực lên đến 22%-23%/năm vì họ cộng thêm nhiều loại phí. Nay lãi suất cho vay được áp dụng tối đa lên đến 21%, nhưng không kèm phí thì chúng tôi sẽ tiết kiệm được 1% chi phí vốn, dù ít nhưng vẫn còn hơn. Tuy nhiên, điều tôi lo lắng là có thể ngân hàng không thu phí, nhưng họ sẽ tìm cách khác để “lách”, bởi họ phải huy động vốn với lãi suất quá cao” - ông Lâm nói.
Trên thực tế, hiện đã có một số ngân hàng đã tìm cách mới để lách thu phí, chẳng hạn như cho vay 100 triệu đồng, nhưng chỉ giải ngân 80 – 90 triệu đồng, còn lại buộc khách hàng phải gửi lại ngân hàng.
Nguyên Khang
(Nguồn: Doanh Nhân - Số báo cuối tuần của DĐDN)