Thị trường chứng khoán Việt Nam hiện đang chịu tác động của 3 yếu tố rủi ro lớn. Đó là, tình hình kinh tế vĩ mô trong nước và thế giới chưa ổn định; áp lực thanh khoản một lượng cổ phiếu cầm cố lớn của các ngân hàng; và các khoản đầu tư tài chính ngắn hạn của các công ty niêm yết.

 

Chuyện kinh tế vĩ mô bất ổn tác động đến thị trường chứng khoán thì đã rõ ràng. Tác động tiêu cực này chắc hẳn vẫn chưa dừng lại ở mức hiện nay. Trước tiên, phải kể đến chính sách thắt chặt tiền tệ, nâng lãi suất tiền gửi tiết kiệm nhằm kiềm chế lạm phát và hút tiền từ dân cư và thị trường vào hệ thống ngân hàng. Chính sách này đã làm cho giá chứng khoán giảm liên tục trong thời gian qua.

 

Tâm lý bi quan thái quá của nhà đầu tư cá nhân trong nước làm thị trường giảm giá quá đà.

Việc tăng giá nguyên liệu sản xuất đầu vào trên toàn thế giới cũng sẽ ảnh hưởng đến lợi nhuận của các công ty niêm yết trong năm 2008. Theo Phòng phân tích của Công ty chứng khoán Sài Gòn (SSI), kết quả kinh doanh quý I chưa phản ánh hết tác động của tăng giá nguyên vật liệu đầu vào. Mà phải đợi kết quả kinh doanh quý II mới có thể dự báo được xu thế của thị trường. SSI dự kiến mức tăng trưởng lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS) bình quân của các công ty niêm yết năm nay sẽ chỉ đạt khoảng 5%. Trong khi đó, trong năm 2007, nếu tính trên số vốn điều lệ cũ (trước khi tăng vốn điều lệ mới) thì tăng trưởng EPS của các doanh nghiệp niêm yết ít nhất phải đạt hai con số.

 

Áp lực bán cổ phiếu cầm cố trên thị trường rất lớn khiến Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã phải kêu gọi các ngân hàng tạm ngừng bán cổ phiếu cầm cố. Theo ông Võ Hữu Tuấn - Phó tổng giám đốc Công ty Chứng khoán Bảo Việt, do sức ép tiền mặt, lượng cổ phiếu cầm cố vẫn được giao dịch thỏa thuận trên thị trường với giá giảm khoảng 10% so với giá đóng cửa của ngày giao dịch.

 

Thêm một mối nguy là lượng cổ phiếu trong tài khoản tự doanh các công ty chứng khoán đem đi repo tại các ngân hàng cũng rất lớn. Để sử dụng đòn bẩy tài chính, khoản tiền vay được từ repo cổ phiếu lại được công ty chứng khoán tiếp tục đầu tư vào cổ phiếu và số cổ phiếu đó lại được đem đi repo. Khi thị trường giảm gía và các hợp đồng repo đến hạn, công ty chứng khoán và ngân hàng đều đứng trước áp lực thanh khoản cổ phiếu này. Mới đây Ủy ban chứng khoán Nhà nước đã phải yêu cầu các công ty chứng khoán dừng ký mới các hợp đồng repo và báo cáo quy trình kiểm soát rủi ro nội bộ để đánh giá rủi ro lên toàn thị trường từ hoạt động repo chứng khoán.

 

 

Tăng trưởng lợi nhuận của các công ty niêm yết sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng khi lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh cơ bản không đủ bù đắp thua lỗ từ đầu tư tài chính trong các quý tới, khi thị trường chứng khoán chưa có dấu hiệu phục hồi trong ngắn hạn.

Nếu những thông tin trên làm nhà đầu tư lo sợ thị trường chứng khoán tiếp tục giảm giá thì những thông tin dưới đây khiến nhà đầu tư khó có thể rời bỏ khỏi thị trường. Thị trường chứng khoán ở trên một giá đỡ vững vàng là nền kinh tế hội đủ những yếu tố để vượt qua khó khăn. Chính phủ đã chính thức khẳng định mục tiêu tăng trưởng bền vững và hiện Việt Nam chưa cần đến sự trợ giúp của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF). Đặc biệt, lòng tin của giới đầu tư nước ngoài vào khả năng vượt khó của nền kinh tế Việt Nam là khá cao.

 

Ông Tô Hải - Tổng giám đốc Công ty chứng khoán Bảo Việt cho biết, trong các tháng đầu năm, 600 triệu USD vốn nước ngoài vẫn tiếp tục chảy vào thị trường chứng khoán nước ta, trong khi ở các nước trong khu vực, dòng vốn này đứng yên hoặc chảy ra.

 

Nhận định chung của các tổ chức đầu tư nước ngoài là tâm lý bi quan thái quá của nhà đầu tư cá nhân trong nước làm thị trường giảm giá quá đà. Theo phân tích của Công ty chứng khoán Bảo Việt, chỉ số giá trên thu nhập cổ phiếu (P/E) trung bình của các ngành ở thị trường chứng khoán trong nước đều thấp hơn so với chỉ số trung bình ở các thị trường mới nổi trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Đáng chú ý là các nền kinh tế này cũng đang ở trong hoàn cảnh chung với Việt Nam, đó là lạm phát tăng cao và nguy cơ khủng hoảng kinh tế thế giới chực chờ. Đặc biệt, chỉ số P/E bình quân của đa số ngành tại thị trường Việt Nam còn thấp hơn cả Thái Lan, nền kinh tế bị các nhà đầu tư đánh giá là có rủi ro hệ thống do bất ổn về chính trị. Tại thời điểm ngày 31/5, tại thị trường Việt Nam chỉ số P/E ngành hàng tiêu dùng là 9,8; nguyên vật liệu cơ bản là 6,6; công nghiệp 6,93; tiện ích công 9,63; tài chính 8,42 và viễn thông là 9,81. Chỉ số các ngành này tại Thái Lan tương ứng là 13,23; 9,89; 11,38; 11,94; 13,04; 16,88. Phân tích kỹ thuật của các công ty chứng khoán đều cho thấy giá chứng khoán trên thị trường đang hấp dẫn để đầu tư.

 

Vấn đề lạm phát được Tổng giám đốc Tập đoàn Vincapital, Andy Ho lý giải, một phần là do giá trị nhập khẩu máy móc thiết bị, nguyên vật liệu đầu vào của Việt Nam là quá lớn. Chính điều này đã dẫn tới việc Việt Nam bị nhập khẩu lạm phát. Xét trong ngắn hạn, Việt Nam đang ở trong giai đoạn đầu tư. Cơ hội ở Việt Nam là phải nhìn về trung và dài hạn. Giá chứng khoán giảm là cơ hội đầu tư mười năm có một.

Theo nhận định của Công ty chứng khoán Bảo Việt, những ngành có tiềm năng tăng trưởng tốt trong năm nay là thực phẩm và đồ uống, hàng tiêu dùng, nguyên vật liệu cơ bản. Ngành ngân hàng rất có tiềm năng để đầu tư do giá cổ phiếu đã xuống thấp. Cổ phiếu của ngành này có khả năng bật mạnh trở lại khi khó khăn tạm thời của nền kinh tế đã qua đi. Công ty chứng khoán VNDirect thì lưu ý đến các ngành có giá bán sản phẩm tăng nhanh hơn giá thành sản xuất như dầu khí, cao su, phân bón, thép, xi măng... 

 

Tuy nhiên, trong giai đoạn hiện nay sẽ không còn sự tăng giá đồng loạt của cổ phiếu các doanh nghiệp cùng ngành như trước nữa mà sẽ có sự sàng lọc. Chẳng hạn, đối với ngành ngân hàng, sẽ có ngân hàng bị giảm giá trị sổ sách rất lớn do thua lỗ từ các khoản đầu tư tài chính. Trong ngành sản xuất vật liệu cơ bản, lợi nhuận chỉ tập trung vào nhóm doanh nghiệp có khả năng kiểm soát tốt giá cả đầu vào và đầu ra, trong khi các doanh nghiệp khác có thể thua lỗ.

 

Nhưng ngay cả với các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh cơ bản tốt, nhà đầu tư cũng nên đánh giá khoản đầu tư tài chính ngắn hạn và dài hạn của doanh nghiệp đó. Theo một số chuyên gia tài chính, để tránh trích lập dự phòng đầu tư tài chính, nhiều doanh nghiệp đã chuyển bớt các khoản đầu tư tài chính ngắn hạn sang dài hạn. Giá trị doanh nghiệp vì thế không được phản ánh chính xác trên báo cáo tài chính.

 

Qua rồi cái thời người người đầu tư, nhà nhà cùng thắng. Những biến động của thị trường đang làm thay đổi sâu sắc giá trị của các doanh nghiệp. Cổ phiếu của công ty chứng khoán một thời là mốt, bây giờ bị khuyến cáo phải tránh xa. Điều đó cho thấy, cơ hội vàng chỉ thành hiện thực khi nhà đầu tư chọn đúng doanh nghiệp để đầu tư.