Trong thời kỳ hội nhập, một tiêu chí quan trọng đánh giá sự phát triển, năng lực cạnh tranh của một doanh nghiệp chính là trách nhiệm xã hội. Đánh giá về hiệu quả và nhằm nâng cao “Trách nhiệm xã hội trong doanh nghiệp”, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa tổ chức hội thảo tổng kết chương trình này. Chương trình do Chính phủ và các nhà nhập khẩu Phần Lan tài trợ, áp dụng thí điểm tại 14 doanh nghiệp Việt Nam thuộc nhiều ngành nghề.
Tiến sĩ Đoàn Duy Khương - Phó Chủ tịch VCCI cho rằng: Phát triển kinh tế phải song hành cùng phát triển xã hội, bảo vệ môi trường bền vững. Đối với doanh nghiệp, thực hiện Trách nhiệm xã hội là những việc làm, hành động thể hiện trách nhiệm đối với xã hội, đối với người lao động (người lao động) thông qua các việc làm cụ thể đóng góp cho xã hội, chăm sóc đời sống người lao động, sản xuất nhưng phải bảo vệ môi trường... Trong tiến trình hội nhập nền kinh tế toàn cầu, uy tín cũng như sức mạnh cạnh tranh của mỗi doanh nghiệp phụ thuộc rất lớn vào nhưng việc làm cụ thể mang tính xã hội của doanh nghiệp đó.
Cụ thể hơn, Tiến sĩ Sharan KC - Giám đốc dự án cho rằng: Doanh nghiệp làm tốt Trách nhiệm xã hội là xây dựng mối quan hệ lao động (lao động) hài hòa, doanh nghiệp và người lao động cùng phát triển bền vững. Việt Nam đang phát triển rất nhanh, cùng với tốc độ phát triển kinh tế là hàng loạt các vấn đề phát sinh như tệ nạn xã hội, bệnh HIV, lối sống thiếu lành mạnh, đời sống vật chất và tinh thần của người lao động thiếu thốn... Nền công nghiệp phát triển cũng làm môi trường ngày càng bị hủy hoại, những con sông đang bị ô nhiễm, rồi các tai nạn lao động... để lại nhiều hậu quả cho đời sau. Vì thế, các doanh nghiệp phải nâng cao Trách nhiệm xã hội của mình, có như thế mới phát triển bền vững, nâng cao sức cạnh tranh.
Bà Pirjo Heiskanen - Giám đốc hậu cần tập đoàn phân phối TUKO, đang chiếm 1/3 hàng nhập khẩu vào Phần Lan cho biết: Tổ chức BSCI với 150 thành viên tại Châu Âu, và 2.000 công ty chuyên phân phối hàng hóa khắp Châu Âu cũng rất ngặt nghèo khi đánh giá tiêu chí về Trách nhiệm xã hội. Tại Phần Lan cũng như tại thị trường Châu Au nói chung, uy tín của doanh nghiệp phụ thuộc rất lớn vào việc doanh nghiệp đó thực hiện Trách nhiệm xã hội như thế nào. Đây cũng là một tiêu chí đánh giá thương hiệu. Nếu một doanh nghiệp bị phát hiện ngược đãi, bóc lột người lao động, bị đình công, nơi làm việc chưa bảo đảm, gây ô nhiễm môi trường... thì hàng hóa của doanh nghiệp đó bị tẩy chay hoặc giảm sức mua ngay. Các tổ chức công đoàn, báo chí rất quan tâm săn tin về vấn đề này tại các nước xuất khẩu hàng hóa như Trung Quốc, Việt Nam... Thị trường Phần Lan nhập khẩu đến 60 triệu EUR/năm và rất rộng mở đối với hàng hóa Việt Nam.
Dù được tài trợ kinh phí tập huấn, tư vấn, được sự động viên theo dõi của VCCI và các ban ngành liên quan nhưng có thể nói việc thực hiện Trách nhiệm xã hội của các doanh nghiệp Việt Nam, thông qua 14 doanh nghiệp tham gia dự án nhìn chung đạt kết quả kém. Thời gian thực hiện dự án là 2 năm, với 13 tiêu chí đánh giá như việc trả công, ký túc xá, thời gian làm việc, lao động trẻ em, điều kiện làm việc, an toàn sức khỏe lao động... Cụ thể: Lúc đầu số doanh nghiệp đăng ký tham gia là 19 doanh nghiệp, sau đó còn 14 doanh nghiệp. Kết quả đánh giá lần I chỉ có 1 doanh nghiệp (công ty Dệt may Sài Gòn) “đạt yêu cầu”, 14 doanh nghiệp còn lại “cần cải thiện”. Kết quả đánh giá lần II: Có 2 doanh nghiệp “đạt yêu cầu” là công ty Dệt may Sài Gòn và công ty Dệt may Việt Thắng; 8 doanh nghiệp “cần cải thiện”, và 5 doanh nghiệp “không đạt yêu cầu”.
Bà Nguyễn Thị Thảo - công ty đánh giá của dự án cho biết: Có 5 doanh nghiệp không đạt về tiêu chí trả công, thậm chí có 4 doanh nghiệp không thể đọc được bản chấm công và lương. Lương tăng ca trả chưa đủ quy định. Nhiều doanh nghiệp chưa tuân thủ quy định về giờ làm việc, vượt quá 4 giờ/ngày, 12giờ/tuần và 200- 300 giờ/năm. Chưa đảm bảo một ngày nghỉ/tuần.
Ông Nguyễn Việt Doanh - Đại diện công ty may Việt Thắng - là 1 trong số 2 doanh nghiệp đạt yêu cầu của dự án nói: Nhờ tham gia dự án, Việt Thắng tiếp tục thực hiện tốt hơn Trách nhiệm xã hội như đầu tư thêm nhiều trang thiết bị phục vụ người lao động như đầu tư thêm hệ thống làm mát phân xưởng trị giá 1 tỷ đồng... Nhờ thực hiện tốt Trách nhiệm xã hội nên doanh nghiệp đã ký được nhiều đơn hàng dài hạn, việc sản xuất kinh doanh của công ty ngày càng phát triển.
Phạm Nguyễn