Một Cty "loạng choạng" bên bờ vực phá sản chẳng có vẻ gì là cơ hội đầu tư hấp dẫn. Tuy nhiên, đó lại là “con mồi” đối với những nhà đầu tư am hiểu và mạo hiểm.

Chứng khoán của Cty sắp phá sản (distressed securities) là cổ phiếu, trái phiếu, quyền khiếu nại thương mại hoặc tài chính (trade/financial claim) của Cty sắp lâm vào tình trạng phá sản hoặc gặp khó khăn tài chính. Giá của các chứng khoán này giảm khi thị trường cho rằng Cty đang gặp khó khăn. Khi đó, những người nắm giữ chứng khoán sẽ chọn cách bán tống thay vì vẫn đầu tư vào Cty sắp "gặp nạn" đó. Cảm xúc này của nhà đầu tư đôi khi là quá vội vàng và phản ánh không đúng giá trị thực. Giá bán tháo chứng khoán thường rẻ mạt và chính là cơ hội để nhà đầu tư mua vào với chi phí "bèo”.

Miếng mồi béo bở

Vụ đầu tư của DATC có thể tạo thêm một bước trưởng thành cho nghiệp vụ đầu tư vào chứng khoán của Cty sắp phá sản ở Việt Nam, vốn đã ra đời và phát triển nở rộ ở Mỹ từ thời kỳ Đại suy thoái (năm 1929)

Thứ nhất, nếu một tổ chức đã mua trái phiếu của Cty với giá rẻ đến khi thị trường có "cảm giác" Cty sắp phá sản thì giá các trái phiếu này sẽ giảm xuống đột ngột và họ chỉ muốn "tống khứ" đi thật nhanh. Đó là cơ hội để các nhà đầu tư nhập cuộc.

Thứ hai, các ngân hàng cũng thường có nhu cầu bán đi các khoản nợ xấu của mình (không có khả năng trả lãi) để loại các khoản nợ này khỏi sổ sách kế toán và dùng tiền thu được để sử dụng vào các đầu tư khác. Thêm vào đó, ngân hàng cũng chẳng có "đầu óc" nào mà kiểm tra xem việc phục hồi hoạt động kinh doanh sẽ phát huy tác dụng đến đâu. Điều họ quan tâm là làm sao cố gỡ được khoản nào tốt khoản ấy và sẽ bán đi khoản nợ của mình với giá rẻ.

Thứ ba, những Cty có quyền khiếu nại yêu cầu quyền lợi do DN sắp phá sản vẫn nợ tiền hoặc hàng hóa dịch vụ cũng có nhu cầu tương tự. Họ cũng không có khả năng đánh giá xem liệu "con nợ" có còn khả năng trả nợ hay không một khi họ đã nộp đơn xin phá sản. Trên thực tế, các nhà đầu tư luôn phân tích và định giá tài sản DN thật kĩ trước khi mua lại quyền đòi nợ. Đôi khi do không có thời gian hoặc do không hiểu, bên bị nợ thường bán đi quyền đòi nợ với giá rất rẻ. Ví dụ khi thanh lý tài sản Cty sẽ trả được bên bị nợ 75 tỷ đồng, nhưng do không biết nên bên bị nợ sẽ bán quyền đòi nợ cho nhà đầu tư chỉ với giá 50 tỷ đồng. Chính vì thế nhà đầu tư sẽ được lợi 25 tỷ đồng.

Để chắc chắn cho khoản đầu tư của mình, các nhà đầu tư đã nghiên cứu rất kĩ những thông tin và sự kiện "dìm" giá chứng khoán. Một số Cty đã mở rộng quá mức nhưng vẫn giữ được thị phần chính của mình; một số Cty bị mắc nợ do kiện tụng hay gặp thảm họa tự nhiên nhưng không liên quan gì đến mảng kinh doanh chủ đạo của Cty; một số Cty thì gặp rắc rối với quản trị điều hành, khi ấy một sự thay đổi trong quản lý sẽ phát huy tác dụng. Những sự kiện này xảy ra làm giảm giá cổ phiếu nhưng sự giảm giá ấy không phản ánh giá trị thực của Cty.

Bước ngoặt từ BBT

Đứng trước những khó khăn do thiếu vốn sản xuất kinh doanh, chi phí nguyên vật liệu và đầu vào tăng cao lại tăng cao, hàng hóa bán bị trả lại nhiều, CTCP Bông Bạch Tuyết đã trải qua 2 năm kinh doanh tồi tệ nhất với các khoản thua lỗ liên tiếp. Quý II/2008, Bông Bạch Tuyết có lợi nhuận sau thuế là âm 3,76 tỷ đồng, và lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh là âm 3,8 tỷ đồng. Bông Bạch Tuyết nợ Martime Bank khoảng 21 tỷ đồng và không có khả năng trả nợ.

Cổ phiếu của Bông Bạch Tuyết (BBT) vẫn giao dịch khá sôi động trong những ngày gần đây mặc cho những thông tin rất xấu về tình hình DN.

Trước những kế hoạch cứu vãn không thành của Bông Bạch Tuyết, nhà đầu tư - Cty Mua bán nợ và tài sản tồn đọng của DN (DATC) - đã bày tỏ mối quan tâm tới tình hình tài chính tại BBT. Trong thời gian tới có lẽ DATC sẽ có những cuộc thương lượng với Bông Bạch Tuyết và ngân hàng cho vay. Vụ đầu tư của DATC có thể sẽ tạo thêm một bước trưởng thành cho nghiệp vụ đầu tư vào chứng khoán của Cty sắp phá sản ở Việt Nam,  vốn đã ra đời và phát triển nở rộ ở Mỹ từ thời kỳ Đại suy thoái (năm 1929).

Châu Hà