Một anh bạn đã từng thách tôi tìm được một con đường không có quán bán cà phê ở đất Sài Gòn. Cả chục năm lê la khắp chốn nơi đây, tôi vẫn chưa tìm được một con đường nào không có quán cà phê.

Nga, dân làm maketing chuyên nghiệp hơn chục năm nay, nhớ mãi cái ngày cô bị ông sếp người Mỹ phê bình gay gắt. Nguyên nhân cũng chỉ vì cô báo cáo đi gặp khách hàng, vậy mà ông lại vô tình thấy cô ngồi “tám” trong quán cà phê. Thế là khi về công ty, ông làm cho “một tăng” với đủ tội danh từ ăn cắp giờ công ty, tới lừa dối ông chủ, thiếu trung thực… Giải thích mãi ông sếp cũng chỉ “tạm tha thứ cho lần đầu”. Ấm ức, một vài lần sau khi đi làm việc với đối tác, cô kiếm cớ mời sếp đi cùng. Tới lúc đó, ông sếp mới “té ngửa” khi biết quán cà phê cũng là nơi bàn công việc chứ không phải là nơi đốt thời gian như “ở bển”. Giờ đây, sau mấy năm gắn bó với Sài Gòn, thi thoảng cao hứng ông sếp lại triệu tập mấy cán bộ khung “ra quán cà phê họp” để thay đổi không khí.

Cái lạ của cà phê Sài Gòn là thế. Cà phê nơi đây có một văn hóa rất riêng, thoạt nhìn thì thấy bát nháo, xô bồ nhưng thực ra rất đa phong cách, có thể dung nạp rất nhiều “tín đồ” cà phê của các nền văn hóa khác nhau. Người Bắc vào Sài Gòn vài lần sẽ không thể hiểu nổi tại sao cái thứ nước đen đen, phảng phất mùi cà phê và ngọt như “chè đỗ đen” lại được dân Sài Gòn chuộng đến thế. Tối ngày sáng đêm, bất kể lúc nào dân Sài Gòn cũng có thể uống cà phê. Từ quán cà phê bệt vỉa hè tới những quán sang trọng giá một ly bằng một ngày lương của lao động công nhật, cứ mở cửa là có khách.

Sự tiện dụng của các quán cà phê  ở Sài Gòn phổ biến tới mức xuất hiện hầu hết trong cuộc sống đời thường của người dân nơi đây. Đãi khách, bàn công việc, gặp gỡ bạn bè, muốn yên tĩnh chiêm nghiệm bản thân- cuộc đời, muốn thư giãn… đều được thực hiện ở quán cà phê. Khi công nghệ thông tin đã phát triển thì vài năm trở lại đây, quán cà phê trở thành nơi làm việc lý tưởng. Với một cái máy tính xách tay, khách hàng có thể ngồi lỳ cả ngày tại quán, ăn uống, thư giãn thậm chí ngủ thoải mái mà công việc vẫn trôi chảy.

Anh Hùng - một nhà báo kỳ cựu đã chuyển bàn làm việc qua quán cà phê từ vài năm nay. Tiếp khách, phỏng vấn, xử lý tin bài… đều được anh thực hiện tại quán cà phê Ân Nam. Anh cho biết: “Sướng và thoải mái hơn ở cơ quan biết bao nhiêu lần”.

Cỡ nào cũng có

Cà phê Sài Gòn cũng mang màu sắc của một thành phố tập hợp đa dạng bản sắc của dân tứ xứ. Thanh Tòng, một “con ma” cà phê khẳng định chắc nịch, gu uống kiểu gì cũng có quán phù hợp, vấn đề là có biết chỗ để mà tới uống hay không thôi.

Cà phê vỉa hè bình dân thì phổ biến cũng như nước ngọt đóng chai xâm chiếm thị trường. Bạn có thể dừng chân ở bất kỳ con đường nào, chỉ với một chiếc ghế nhựa, vừa uống cà phê  vừa ngắm phố phường. Cũng ngồi vỉa hè mà sang trọng hơn, có thể đọc báo, luyện ngoại ngữ, bàn công việc hoặc ngắm nhịp sống vội vã của Sài Gòn thì chỉ việc ra Highlands, Terrace; Muốn thưởng thức cà phê theo phong cách trẻ, nghe nhạc ầm ầm, lướt web thoải mái, ngắm mấy cô xinh xinh ăn mặc mát mẻ khoe hàng hiệu thì cũng có vô vàn lựa chọn: Windows, Chợt Nhớ; 143… Tùy theo sở thích của mỗi người sẽ có những điểm đến chất lượng: cà phê sách, cà phê thẩm mỹ, cà phê kiến trúc, cà phê nhạc… để có thể vừa uống  nước, vừa hưởng thụ sở thích của riêng mình. Nếu túi tiền rủng rỉnh một chút, bạn có thể leo lên Panorama, cà phê trên tầng 33 của cao ốc Sàigon Center hoặc Skyview trên tầng 13 của Diamond Plaza để vừa nhâm nhi ly cà phê vừa ngắm toàn cảnh trung tâm Sài Gòn từ trên cao.

Thậm chí, giới trẻ Sài Gòn khi lỡ đi chơi đêm quá giờ cũng có thể tấp vào một quán cà phê ghế bố ven đường ngủ một giấc cho qua cơn mệt mỏi. Cánh xe ôm, xích lô, những  người làm việc về đêm ở Sài Gòn cũng thường xuyên ngủ trên ghế bố cà phê vỉa hè.

Văn hóa cà phê

Có một câu nói “Sài Gòn dễ kiếm sống”. Mà quả đúng thế thật, nhất là đối với việc kinh doanh quán cà phê. Kinh doanh cà phê kiếm sống cũng xong mà làm giàu cũng được. Với dăm chiếc ghế nhựa cũng đã có thể mở một quán cà phê, ngày kiếm vài chục ngàn đồng sinh sống qua ngày. Còn để làm giàu, quán cà phê của bạn chỉ cần có phong cách độc đáo hoặc một vị trí tốt là có thể kiếm bộn tiền. Thậm chí ngay cả khi mở quán trong hẻm hóc nào đó, chỉ cần quán có cái gì đó “không giống ai” là cũng có thể có số lượng khách hàng “ruột” thường xuyên tới chỉ vì thích cái “không giống ai” đó.

Sau hai tháng lê la khắp các quán ở Sài Gòn, Huy, từ Hải Phòng vào Sài Gòn chơi nhận xét: “Chẳng đâu cà phê phổ biến như ở cái đất Sài Gòn này, có thể gọi cà phê ở bất cứ đâu, kể cả những chỗ chẳng liên quan gì tới cái thứ nước quái quỷ ấy. Vào quán ăn kêu cũng có, vào bar - vũ trường cũng có, đi sân khấu nghe nhạc cũng có. Có cảm giác dân Sài Gòn quen với cà phê giống như nước lọc”.

Mà quả thế thật, thứ nước uống “đen như quỷ sứ, nóng như địa ngục, tinh khiết như thiên thần và ngọt ngào như tình yêu” mà nhà ngoại giao Pháp Charles Maurice de Talleyrand-Perigord từng nhận xét, đã trở thành một phần không thể thiếu của đất Sài Gòn. Không ít người đã coi cà phê như một nét văn hóa của mảnh đất này. Đa dạng, nhiều phong cách và dễ thích nghi - cũng như người Sài Gòn vậy...

Thu Huyền (Doanh nhân)