Trong khi các cổ đông chiến lược nước ngoài tiếp tục mua cổ phần thì một số cổ đông sáng lập NHTM cổ phần mới là các Tập đoàn kinh tế lại rút vốn. Những quyết định trái chiều này đang thể hiện những thách thức lớn đối với NHTMCP trong nước.

Ngân hàng thương mại cổ phần Hồng Việt là một ví dụ khi PV - 1 trong 6 cổ đông sáng lập quyết định không thành lập Ngân hàng Hồng Việt cho dù ngân hàng này đã được Ngân hàng nhà nước chấp thuận về nguyên tắc cho thành lập và đã tiến hành đại hội cổ đông.

Cổ đông ngã ngửa

Trước đó, 2 TCty nhà nước là TCty Công nghiệp Tàu thuỷ Việt Nam (Vinashin) và Tập đoàn Dệt May Việt Nam (Vinatex) đã tuyên bố rút khỏi dự án thành lập NHTM cổ phần công nghiệp Việt Nam trong khí TCty Thép Việt Nam và TCty Giấy Việt Nam vẫn còn góp vốn tại dự án thành lập NHTM này. Nhiều chuyên gia cho rằng, quyết định rút ra khỏi các dự án thành lập ngân hàng trong thời điểm này là đúng đắn, trong bối cảnh nền kinh tế và các ngân hàng nói chung còn phải đối mặt với nhiều khó khăn, đặc biệt về cuối năm.

Tuy nhiên, hậu quả của việc  rút ra khỏi dự án thành lập ngân hàng thì vẫn còn bộn bề chưa thể sớm khắc phục. Được biết, TCty Dầu khí Việt Nam đã huy động vốn góp cổ phần trong cán bộ công nhân viên của TCty để họ trở thành cổ đông của ngân hàng, với số lượng cổ phiếu được mua trên cơ sở số năm công tác. Theo quy định của Ngân hàng nhà nước, cổ phiếu của cổ đông sáng lập sở hữu sau tối thiểu 3 năm mới được chuyển nhượng. Song trong thời điểm giá chứng khoán lên cao, một số cán bộ nhân viên của TCty Dầu khí Việt Nam sở hữu cổ phiếu của NHTM cổ phần Hồng Việt đã chuyển nhượng trên thị trường OTC. Vì vậy, việc TCty tuyên bố không thành lập NHTM cổ phần Hồng Việt và thoái vốn khỏi ngân hàng này là vấn đề phức tạp khi giải quyết quyền lợi cho những người đã mua lại cổ phiếu của NHTM cổ phần hang Việt trên thị trường OTC.

“Kết duyên” với đại gia ngoại vẫn là xu hướng

Mặc dù trong năm 2008 Nghị quyết Đại hội cổ đông các NHTM cổ phần đều đưa ra lộ trình tăng vốn điều lệ trong năm. Song phần đông các NHTM cổ phần tăng vốn bằng biện pháp tăng vốn từ quỹ thặng dư vốn, từ chia cổ phiếu thưởng bằng cổ tức của năm 2007 và bằng biện pháp bán cổ phiếu cho cổ đông nước ngoài. Rất hiếm NHTM cổ phần tăng thêm vốn điều lệ bằng việc cổ đông nộp tiền mua cổ phiếu phát hành mới. Bởi vì do tình hình giá cổ phiếu trên thị trường OTC xuống thấp,(mặc dù từ cuối tháng 8/2008 đến nay thị trường đang phục hồi khá), Ngân hàng nhà nước thắt chặt điều hành chính sách tiền tệ, các NHTM hầu như không cho khách hàng vay vốn đầu tư chứng khoán và cho khách hàng vay vốn để góp vốn mua cổ phần tăng vốn của NHTM. Hơn nữa, do diễn biến của tình hình thị trường chứng khoán, nên Ngân hàng nhà nước và Uỷ ban Chứng khoán nhà nước chủ trương quản lý chặt chẽ việc phát hành mới cổ phiếu tăng vốn, vì nếu không thì cung cổ phiếu, cung chứng khoán tăng mạnh so với cầu, ảnh hưởng đến sự phục hồi của thị trường. Trong bối cảnh đó càng thúc đẩy các cuộc đàm phán bán cổ phần cho đối tác nước ngoài diễn ra nhanh hơn và trở thành hướng tăng vốn chủ yếu hiện nay của nhiều NHTM cổ phần.

Nguyễn Hưng