Cứu doanh nghiệp để “cứu” nền kinh tế

Báo cáo trước Quốc hội, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nói, tiếp tục ưu tiên kiềm chế lạm phát, từ đó hạn chế tác động của cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới đến tăng trưởng kinh tế đất nước. Trước cơn bão tài chính trên thế giới đang trở nên dữ dội, tạo ra "những cơn dư chấn" tác động bất lợi đến kinh tế Việt Nam, nhiệm vụ "ưu tiên kiềm chế lạm phát" đang được các chuyên gia gợi ý chuyển hướng sang "tiếp tục kiềm chế lạm phát" và chống suy thoái kinh tế.

Ông Cao Sỹ Kiêm - Chủ tịch Hiệp hội DN Nhỏ và Vừa (DNNVV) cho rằng, “cứu” nền kinh tế tức là phải chống cả lạm phát và thiểu phát. Có thể hiểu, chính sách tiền tệ linh hoạt sẽ có tác dụng kiềm chế lạm phát, đồng thời vẫn tạo những điều kiện thuận lợi cho các DNNVV duy trì và phát triển các hoạt động sản xuất, từ đó góp phần vào tăng trưởng kinh tế. Tăng trưởng kinh tế ổn định sẽ làm giảm hoặc triệt tiêu nguy cơ thiểu phát.

Nguy cơ

Khi chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 10/2008 được công bố (giảm 0,19% so với tháng trước đó), nhiều chuyên gia lo ngại kịch bản thiểu phát sẽ xảy ra. Khi ấy, tác hại của nó đối với nền kinh tế sẽ lớn gấp nhiều lần so với lạm phát. Trong điều hành kinh tế vĩ mô, Chính phủ cũng đã có những biện pháp linh hoạt: Chính sách tiền tệ được nới lỏng, lãi suất cơ bản được hạ xuống 13%, các điều kiện cho vay từ phía các ngân hàng đối với các DNNVV dường như cũng "dễ thở" hơn...

Tuy nhiên, "vòng luẩn quẩn" trong việc kiềm chế lạm phát vẫn chưa thể dứt, đòi hỏi các chính sách cần hết sức linh hoạt và tỉnh táo. Theo chuyên gia tài chính Nguyễn Thanh Ngọc, Việt Nam và thế giới đều đang bị hai loại lạm phát tấn công cùng lúc là lạm phát tiền tệ và lạm phát giá cả.

"Lạm phát tiền tệ là loại dễ trị, chỉ cần rút tiền về bằng cách nâng lãi suất và hạn chế bơm tiền ra thị trường là trị được. Còn lạm phát giá cả, thực chất là cơn sốc dầu lửa dâng lên trên toàn thế giới, về lý thuyết và thực hành đều không có cách nào chống được". Nói như vậy, khi lạm phát tiền tệ đã bị chặn đứng bằng "cú phanh gấp", hàng loạt DNNVV đứng trước nguy cơ bị phá sản, ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế. Nhưng khi các ngân hàng có dấu hiện dư vốn, Chính phủ nới lỏng chính sách tiền tệ thì nguy cơ lạm phát lại tiếp tục lơ lửng treo trên đầu.

Một mũi tên nhiều đích

"Bên cạnh việc kiên trì các chính sách kiểm soát lạm phát cần có những chính sách linh hoạt để một mũi tên trúng nhiều đích" - Giáo sư Cao Cự Bội (Trường Đại học Kinh tế quốc dân) nhận định.

Nguy cơ phá sản nhiều DNNVV liên tục được cảnh báo trong thời gian qua. Hệ lụy của nó cũng đã được nhiều chuyên gia phân tích và chỉ ra: Phá sản mục tiêu xây dựng đội ngũ dân doanh, thất nghiệp, giảm chỉ tiêu tăng trưởng, thậm chí suy thoái kinh tế... Nhiều ý kiến cho rằng, “cứu” DN cũng là nhiệm vụ cấp bách sau khi đã có được thành quả bước đầu về kiềm chế lạm phát. Ông Vũ Duy Thái - Chủ tịch Hiệp hội Công Thương thẳng thắn chỉ ra: "Chính sách cần cân bằng giữa vĩ mô và vi mô, giữa thắt chặt tín dụng với tăng trưởng hợp lý. Không nên thắt chặt tín dụng mà bỏ mặc DN dân doanh xoay xở".

Bên cạnh việc nới lỏng chính sách tiền tệ kèm khống chế và dư nợ tín dụng, cần phải có rất nhiều các chính sách khác để giải bài toán khát vốn của DN: phát hành trái phiếu, thành lập Quỹ hỗ trợ DN...

  Theo Giáo sư Cao Cự Bội, những chính sách linh hoạt trên chính là mũi tên trúng nhiều đích. "Khi DN mạnh thì xuất khẩu tốt, đồng nghĩa với việc tiêu thụ được nhiều nông sản cho nông dân, đời sống của người dân tốt lên và vấn đề xây dựng hạ tầng kinh tế sẽ không bị gián đoạn do khủng hoảng" - Ông nói.

Đi tìm "khắc tinh" của thiểu phát

Bên hành lang Quốc hội, trả lời phỏng vấn báo chí, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Võ Hồng Phúc có đưa ra một số nhận định, đại ý: Thị trường tài chính của Việt Nam chưa hội nhập nên ít bị tác động của cơn bão tài chính thế giới. Khác với các nước xuất khẩu vào thị trường Mỹ với hàng hóa công nghệ cao như ôtô và các phương tiện đắt tiền, xuất khẩu của Việt Nam vào Mỹ và một số thị trường khác chủ yếu là những mặt hàng thiết yếu như nông sản, may mặc, thực phẩm nên cũng không bị ảnh hưởng nhiều.

Tuy nhiên, trên thực tế, số liệu thống kê vừa công bố cho thấy, xuất khẩu trong tháng 9/2008 đã giảm khá mạnh và chỉ đạt 5,3 tỷ USD so với mức hơn 6 tỷ trong tháng trước. Đây là tháng thứ hai xuất khẩu có xu hướng giảm. Nhiều mặt hàng giảm 50 - 60% so với đầu năm, như giá gạo xuất khẩu so với giữa quý 2 hiện chỉ bằng 60%. Tương tự, cao su giảm trên 50%, cà phê trên 30%, hồ tiêu khoảng 25%... Xuất khẩu giảm dẫn đến giảm giá nhanh hàng loạt mặt hàng nông sản, không chỉ bà con nông dân mà chính các DN xuất khẩu cũng chịu thiệt hại nặng nề. Một giám đốc DN xuất khẩu một số các mặt hàng nông sản cho biết, hai tháng nay, DN của ông không hề nhận được đơn đặt hàng nào từ thị trường Mỹ - vốn là thị trường tiêu thụ sản phẩm của Cty ông nhiều nhất. Những thị trường đang được xúc tiến mạnh mẽ, đầy hứa hẹn cho việc xuất khẩu như Nga, các nước thuộc khối EU bỗng dưng "giậm chân tại chỗ". "Bão tài chính từ thế giới rõ ràng là ảnh hưởng trực tiếp đến từng cá thể nông dân chứ không còn là chuyện ngoài khơi xa nữa" - Ông này nói.

Xuất khẩu giảm mạnh, sức mua trong nước cũng giảm sút đáng kể, sản xuất kinh doanh kém sôi động... là những yếu tố đe dọa đến tăng trưởng kinh tế. Về mặt vĩ mô, sự lo ngại về nguy cơ thiểu phát, dù được đánh giá là còn sớm nhưng không phải là không có cơ sở.

Ngoài việc tiếp tục thực hiện 8 nhóm giải pháp kiềm chế lạm phát, đặc biệt chú ý đến chính sách thắt chặt tiền tệ linh hoạt và cắt giảm đầu tư công, vấn đề kích cầu trong nước, phục vụ và đáp ứng nhu cầu của hơn 80 triệu dân đang được đặc biệt chú trọng. Bơm vốn linh hoạt vào nền kinh tế để tạo sức nóng cho hoạt động của các DN, không để xảy ra kịch bản phá sản hàng loạt trong khối các DNNVV là một công việc vô cùng khó khăn. Trong thực hiện chính sách kinh tế vĩ mô, đó là nhiệm vụ vừa để đảm bảo kiềm chế lạm phát, vừa chống lại nguy cơ thiểu phát đang đến gần.

Kim Khánh