Tình trạng khó khăn của nền kinh tế kéo dài từ 2008 và được dự báo là sẽ ảnh hưởng tới cả năm 2009, đặt nhiều DN trước thách thức không nhỏ, kể cả nguy cơ phá sản. Xu hướng mua bán, sáp nhập DN đang được quan tâm với ý nghĩa sẽ là một cơ hội để DN tái cấu trúc nhằm hoạt động hiệu quả hơn, vượt qua những thách thức trước mắt và lâu dài. Đây là khẳng định của TS Nguyễn Minh Phong – Viện Nghiên cứu kinh tế - xã hội Hà Nội khi trao đổi với DĐDN.
TS Nguyễn Minh Phong cho biết: Xu hướng mua bán, sáp nhập DN tại Việt Nam trong thời gian tới phụ thuộc vào một số yếu tố: Thứ nhất, tiến độ của kế hoạch CPH DN nhà nước của Việt Nam theo cam kết mở cửa; Thứ hai, sự khuyến khích của Việt Nam đối với các nhà đầu tư nước ngoài qua việc mở room cho họ; Thứ ba, sức ép thanh toán nợ của các DN Việt Nam đang ngày càng đậm hơn...
Tuy nhiên, không phải vì thế mà số lượng các vụ mua bán, sáp nhập DN sẽ tăng lên trong thời gian tới, cụ thể là năm 2009. Quá trình mua bán, sáp nhập đó sẽ diễn ra hai xu hướng khác nhau. Một là xu hướng mua bán, sáp nhập của khối đại gia với nước ngoài và với nhau. Hai là xu hướng mua bán lại những DN tư nhân thua lỗ, phá sản thành Cty con của những Cty mẹ trong nước hoặc nước ngoài đang hoạt động tại Việt Nam, nhưng với điều kiện DN đó phải có lợi thế về đất đai hoặc các điều kiện lợi hại nào đó.
Tuy nhiên, xu hướng chính trong năm 2009 sẽ là xu hướng thứ nhất.
|
TS Nguyễn Minh Phong – Viện Nghiên cứu kinh tế - xã hội Hà Nội |
- Thưa ông, vậy DN Việt Nam có thể đón nhận các tác động nào từ hoạt động mua bán, sáp nhập?
Hoạt động mua bán sáp nhập DN sẽ có đồng thời cả hai tác động: tích cực và tiêu cực.
Tác động tiêu cực ở chỗ : nó có thể làm gia tăng hiện tượng bất ổn xã hội, thất nghiệp nhiều hơn. Ngoài ra, không loại trừ những đổ vỡ hợp đồng, kiện tụng và các tội phạm đủ loại có thể gia tăng bột phát...
Nhưng bên cạnh đó, không thể không nhận thấy các tác động tích cực của hoạt động này, như: thúc đẩy quá trình tái cấu trúc DN tốt hơn theo hướng những DN còn trụ lại được là những DN khỏe mạnh, đã được sàng lọc. Thứ hai là sẽ hình thành những tập đoàn, những tổ chức mới phù hợp và hoạt động có hiệu quả trong tình hình mới, từ đó gia tăng các động lực tích cực cho phát triển kinh tế...
- Với những cảnh báo này thì ông có lời khuyên nào cho DN Việt Nam, nhất là khối DN tư nhân?
Trong bối cảnh này, DN không nên để đến khi rơi vào tình trạng xấu như thua lỗ, phá sản mới nghĩ đến giải pháp mua bán, sáp nhập, mà nên chủ động chớp lấy những cơ hội mua bán cổ phần cho các cổ đông chiến lược để được giá cao hơn. Thứ hai là khi thực hiện hợp đồng mua bán, sáp nhập phải rất chặt chẽ, tránh tình trạng bị ép giá, bị lừa đảo...
Do đó, theo tôi, trong thời gian tới cũng cần phải phát triển mạnh dịch vụ môi giới và tư vấn hỗ trợ các hoạt động mua bán, sáp nhập DN... bởi dịch vụ này còn rất thiếu và yếu, đặc biệt là việc xác định tín nhiệm vụ định giá DN. Định giá DN nhà nước còn khó chứ chưa nói gì đến định giá DN tư nhân, bởi việc này còn liên quan đến vấn đề sở hữu, ví dụ sở hữu về công nợ, về đất đai...
- Ông vừa nói tới một yếu tố ảnh hưởng tới xu hướng mua bán, sáp nhập DN là tiến độ CPH của DN nhà nước. Ông có thể phân tích rõ hơn những ảnh hưởng của việc CPH DN nhà nước đến hoạt động này?
Nếu quá trình CPH diễn ra nhanh và thông thoáng thì sẽ giúp cho quá trình mua bán, sáp nhập DN được thuận lợi hơn. Đặc biệt, nếu room của nhà đầu tư nước ngoài được mở thêm, chắc sẽ tạo sức hấp dẫn hơn của quá trình CPH đối với các nhà đầu tư nước ngoài. Từ đó còn tiếp thêm sinh lực cho TTCK trong nước bớt màu đỏ, tăng thêm sắc xanh...
- Tuy nhiên, có e ngại rằng tiến trình CPH DN nhà nước sẽ diễn ra chậm chạp do thị trường chứng khoán đang ở chiều đi xuống. Như vậy, làm thế nào để thị trường chứng khoán thực sự là công cụ hữu hiệu hỗ trợ cho hoạt động mua bán, sáp nhập ?
Theo tôi, trong lúc này, Việt Nam nên CPH mạnh hơn những DN có uy tín, tạo lượng hàng tốt cho thị trường theo hướng bán nhiều cổ phần có mệnh giá khởi điểm thấp... Đây sẽ là một xu hướng mới trong rổ hàng hóa trên TTCK nhằm đa dạng hoá nhà đầu tư, tăng sức mua.
Trong thời gian qua, xu hướng định giá cao trong bán ra lần đầu có tác dụng thu lợi cho cả nhà phát hành , lẫn nhà đầu tư, nhất là trong thời kỳ đầu... Nhưng gần đây do mất tác dụng do “sương đó tan” và mang lại nhiều rủi ro cho nhà đầu tư do tâm lý cho rằng mua ngay lần đầu sẽ được giá rẻ... Nếu các DN tiếp tục dùng chiêu này sẽ là một sai lầm của các DN khi tiến hành CPH. Hiện nay, nhà đầu tư tỉnh táo hơn, không mua giá cao vội, nên các DN cũng ngại ngần khi dự định CPH.
Thực tế thế giới cho thấy, bán nhiều cổ phần giá rẻ sẽ giúp thị trường có nhiều hàng tốt, tạo cơ hội đầu tư, nhất là khi chúng ta đang cố gắng kích cầu. Với xu hướng này, cộng thêm với quyết tâm, đến năm 2010, chúng ta có thể CPH xong hơn 1.000 DN chưa CPH. Một ví dụ gần đây, việc quyết định CPH của VietinBank với mức giá khởi điểm là 20.000, theo tôi là một quyết định khôn ngoan, có tính toán kỹ lưỡng của VietinBank mà các DN khác cần tham khảo.
- Xin cảm ơn ông.
Tuyết Nhung thực hiện.