Ngày 1/1/2009, Nghị định số 127/2008/NDD-CP hướng dẫn Luật bảo hiểm xã hội về bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) sẽ bắt đầu có hiệu lực. Đứng về phía người lao động, việc hoàn thiện pháp luật về BHTN đương nhiên sẽ đem lại rất nhiều lợi ích. Vậy những người sử dụng lao động đón nhận những tác động của Bảo hiểm thất nghiệp như thế nào. DĐDN đã có cuộc trao đổi với ông Phùng Quang Huy - Giám đốc Văn phòng giới sử dụng lao động (VCCI) xung quanh vấn đề này.
- Trước việc nền kinh tế thới giới suy thoái, DN gặp khó khăn hơn trước. Nghị định về bảo hiểm thất nghiệp có hiệu lực, có tạo thêm gánh nặng cho DN không, thưa ông?
Về bề ngoài, nghị định có hiệu lực sẽ buộc DN phải đóng thêm một khoản chi phí vào quỹ BHTN (1% quỹ lương). Tuy nhiên, trên thực tế nghị định lại tháo gỡ cho DN. Nếu như trước đây, DN phải chi trả trợ cấp thôi việc và mất việc làm cho người lao động từ nguồn quỹ hoàn toàn thuộc về DN. Hàng năm DN phải dành từ 1-3% ngân sách cho quỹ phòng chống rủi ro này.
|
Ông Phùng Quang Huy - Giám đốc Văn phòng giới sử dụng lao động (VCCI) |
Nay mức đóng góp đã được chia sẻ, DN đóng 1%, người lao động 1% và 1% từ phía Chính phủ. Như vậy sẽ tốt hơn và công bằng hơn cho DN. BHTN ngoài ý nghĩa an sinh xã hội còn góp phần giảm bớt gánh nặng cho các DN. Đặc biệt, trong giai đoạn nền kinh tế thế giới nói chung, kinh tế Việt Nam nói riêng đang gặp nhiều khó khăn từ ảnh hưởng suy thoái kinh tế toàn cầu. Nguy cơ mất việc làm đối với người lao động trong thời gian tới sẽ tăng cao hơn.
- Việc chia sẻ sẽ tạo thuận lợi hơn cho cả DN và người lao động. Theo ông nghị định còn gặp khó khăn gì khi thực thi không?
Nhìn chung, các quy định về quyền và trách nhiệm đối với các bên đã khá rõ ràng trong nghị định. Các chế tài xử phạt cũng đồng bộ. Tuy nhiên, tôi vẫn băn khoăn khi nghị định chỉ quy định DN từ 10 lao động trở nên mới là đối tượng được áp dụng của nghị định. Trên thực tế, nhiều DN thuộc một số lĩnh vực ví dụ như phần mềm, viễn thông... có thể không nhiều lao động nhưng lao động có thu nhập rất cao và cũng chịu độ rủi ro thất nghiệp cao. Chính vì vậy, tiến tới nên có những quy định mở rộng thêm đối tượng DN hoặc mạnh hơn nữa là dành cho tất cả các DN đều áp dụng chế độ bảo hiểm thất nghiệp trên.
Tuy nhiên, cũng còn có một thực tế nữa rất dễ xảy ra là DN sẽ khai man để đỡ phải nộp vào quỹ trên. Việc đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động thời gian qua đã xảy ra tình trạng DN không thực hiện nghiêm túc, gây ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động. Lộ trình triển khai Nghị định về BHTN đã được định từ trước, nhưng rơi vào hoàn cảnh khó khăn như hiện nay thì điều quan trọng nhất cần phải đẩy mạnh tuyên truyền, giải thích với chủ sử dụng LĐ về khoản phí này để thực hiện nghiêm túc. Nếu DN coi người LĐ là nguồn lực tạo ra của cải vật chất, năng suất cho DN thì khoản phí này là động lực tốt cho DN còn khó khăn chỉ là trước mắt và nhất thời.
- Là chuyên gia lâu năm về lĩnh vực lao động, ông có thể cho biết kinh nghiệm về chính sách BHTN các quốc gia trên thế giới, cũng như việc áp dụng vào Việt Nam hiện nay?
Việc triển khai thực hiện và quản lý các chế độ BHTN tại hầu hết các quốc gia phát triển thường theo mô hình một cửa. Cơ quan này vừa nhận đơn, thẩm định, chi trả bảo hiểm vừa là cơ quan xúc tiến đào tạo giới thiệu việc làm cho người lao động. Thông thường khi bị mất việc làm, người lao động sẽ phải nộp đơn cho cơ quan này.
Cơ quan BHTN sẽ chi trả bảo hiểm mất việc làm đồng thời có thể giới thiệu việc làm khác cho người lao động. Người lao động có thể được giới thiệu đào tạo thêm một nghề mới để xin việc. Trong thời gian khoảng 3 năm nếu người lao động chưa tìm được việc làm sẽ được hưởng lương thất nghiệp.
Quy chế giải quyết BHTN một cửa và chế độ BHTN cho mọi người dân là những quy định rất ưu việt của các quốc gia phát triển, Theo lộ trình hội nhập kinh tế quốc tế, Việt Nam sẽ dần dần tiến tới những quy định này.
- Xin cảm ơn ông!
|
Ông Trần Thanh Hòa - Thứ trưởng Bộ LĐTBXH: Sẽ có thông tư hướng dẫn
Khó ai có thể lường trước được thời điểm thực thi lại rơi đúng vào thời điểm kinh tế gặp nhiều khó khăn, cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu tác động trực tiếp đến các DN như hiện nay. Chính vì vậy, các bên liên quan cũng sẽ có sự bàn bạc, tính toán để giảm bớt những khó khăn cho DN. Tuy nhiên, sẽ có những chế tài xử phạt nghiêm khắc đối với DN không thực hiện nghiêm túc BHTN. Các quy định sẽ được cụ thể hoá trong Thông tư hướng dẫn được ban hành vào cuối tháng 12 này. Bên cạnh đó, việc cần phải làm ngay là tổ chức tập huấn cho cán bộ các cấp, ngành về việc thực hiện BHTN đồng thời, xuất bản sách giải đáp hoặc phát tờ rơi nhằm tuyên truyền cho luật BHTN.
Ông Nguyễn Đại Đồng - Cục trưởng Cục Việc làm (Bộ LĐTBXH):
Thất nghiệp có thể sẽ gia tăng ở khu vực thành thị
Theo đánh giá về hệ số co giãn của chỉ số GDP với số lao động có việc làm thì cứ tăng 1% chỉ số GDP thì lao động có việc làm tăng từ 0,33 - 0,34%. Hiện nay, công bố chính thức về sự sụt giảm của GDP xuống 2% cũng đồng nghĩa với lao động có việc làm giảm 0,66 - 0,68% thông qua đầu tư cho phát triển kinh tế - xã hội. Tất nhiên, với con số 0,66 - 0,68% về chỉ số thất nghiệp không quá cao so với nước ta, song, nguy cơ về khủng hoảng kinh tế còn kéo dài cũng có nghĩa là số lao động thất nghiệp ngày càng gia tăng. Trong đó, khủng hoảng kinh tế - tài chính tác động trực tiếp đến các KCN - KCX, các khu vực đô thị. Đó là những khu vực chính thức với hơn 9 triệu lao động. Còn gần 36 triệu lao động khác ở khu vực nông thôn, khu vực phi chính thức khả năng mất việc làm là thấp hơn. |
Bá Tú thực hiện