Năm 2008, cùng với VN-Index đã giảm 66% và HASTC-Index giảm 67,5%, hoạt động của các công ty chứng khoán (CTCK) đã suy giảm, gặp nhiều khó khăn và có nhiều trường hợp thua lỗ lớn đến mức đã phải tính toán đến việc giải tán hoặc tuyên bố phá sản. Thêm nữa, năm 2009, nếu công ty chứng khoán nào không thể tăng vốn điều lệ theo quy định sẽ bị rút bớt nghiệp vụ càng khó khăn hơn.
Trước tình cảnh khó khăn và thua lỗ trong hoạt động kinh doanh, nhiều công ty chứng khoán đã thực hiện các biện pháp cắt giảm nhân sự, đặc biệt là tìm các đối tác nước ngoài nhằm thu hút nguồn tài chính vững mạnh và tạo ra cơ sở khách hàng ổn định. Tuy nhiên, theo bà Nguyễn Thị Thục Anh - Phó ban Quản lý kinh doanh UBCK, nhiều công ty chứng khoán hiện lâm vào tình thế khó khăn, song chưa có công ty chứng khoán nào thuộc diện phải theo dõi đặc biệt, hiện UBCK cũng đang hoàn tất bản dự thảo các chỉ tiêu cảnh báo công ty chứng khoán trong tình trạng cần kiểm soát. Trường hợp công ty chứng khoán rơi vào tình trạng "báo động đỏ", UBCK sẽ thành lập đoàn kiểm tra, giám sát chặt chẽ, có thể phong toả tài sản và tài khoản của công ty đó để bảo vệ nhà đầu tư.
Hiện đã có 103 công ty chứng khoán được cấp phép chính thức và khoảng 90 công ty đã đi vào hoạt động, có khách hàng. Đến thời điểm hiện tại, UBCK đã nhận được báo cáo kết quả kinh doanh năm 2008 của 51 công ty chứng khoán, trong đó 15 công ty báo cáo lãi. Dự kiến, hết quý I/2009, UBCK mới có thống kê về tình hình hoạt động của tất cả các công ty chứng khoán. Có khoảng 5 trường hợp mức vốn chủ sở hữu giảm nhiều so với vốn pháp định nhưng chưa xuống quá thấp đến mức không thể giải quyết được; có những trường hợp thua lỗ nhưng có mức tích lũy những năm trước lớn nên chưa giảm xuống dưới mức vốn pháp định quy định.
Bà Thục Anh cho biết, hiện mới chỉ có một trường hợp công ty chứng khoán sẽ phải giải thể do đã quá 12 tháng kể từ ngày cấp phép mà chưa hoạt động. “Khó khăn của các công ty chứng khoán hiện nay chủ yếu là về vốn. Theo chúng tôi thì không quá bi đát như dư luận. Hay một số trường hợp lo ngại bị phá sản, nhưng qua giám sát thì không đến nỗi khó khăn. Chỉ lo ngại là nếu tình trạng thị trường như hiện nay kéo dài sẽ nhiều khó khăn hơn”- bà Thục Anh nói - “Về việc các công ty chứng khoán rơi vào tình trạng sáp nhập, thâu tóm là điều rất mới nên chúng tôi cũng chưa lường hết được tất cả những khó khăn có thể xảy ra. Tuy nhiên, chúng tôi cũng không lo ngại lắm vì bản thân các hoạt động này đã được Luật Doanh nghiệp, Luật Chứng khoán có quy định, hướng dẫn”.
Điều mà Ủy ban lo ngại hơn là các trường hợp phải giải thể, phá sản bởi ngoài bản thân công ty đó còn liên quan đến tài sản của nhiều nhà đầu tư mà họ quản lý, cũng như ảnh hưởng chung đến thị trường.
Hiện Ủy ban Chứng khoán cũng đang xây dựng các phương án hỗ trợ, dự phòng xử lý cho các trường hợp đổ vỡ có thể xẩy ra. Trước hết, ngoài công tác giảm sát, sự hỗ trợ của nhà quản lý tập trung ở việc tạo thuận lợi để các công ty tăng vốn, tái cấu trúc sở hữu và nghiệp vụ hoạt động.
Nam Phương tổng hợp