Trong khi nhà đầu tư đang hết sức lo lắng vì nhiều ngày qua các chỉ số chứng khoán liên tục mất điểm thì một lần nữa sự quan ngại về tính minh bạch của các báo cáo tài chính của nhiều công ty niêm yết lại nổi lên.
Trong bối cảnh kinh tế khó khăn, nhiều người đã nghĩ doanh nghiệp may lắm thì không lỗ, nhưng suốt 11 tháng đầu năm nhiều doanh nghiệp lại liên tục thông báo lãi lớn. Khi nhà đầu tư đang “lâng lâng” với cảm giác mua được “cổ phiếu tốt”, doanh nghiệp lại đột ngột kéo họ xuống do báo cáo lỗ vào cuối năm.
Thiếu tôn trọng nhà đầu tư!
Tính trung thực và trách nhiệm của doanh nghiệp trong các báo cáo tài chính (BCTC) vốn đã được mổ xẻ trong nhiều năm qua nhưng có vẻ như chưa được cải thiện là mấy. Nguồn tin từ hai sở giao dịch chứng khoán công bố cho thấy, vẫn còn khoảng 100 doanh nghiệp đến thời điểm này chưa công bố BCTC quý 4/2008. Những doanh nghiệp đã công bố ít nhiều cũng gây thất vọng cho nhà đầu tư không chỉ ở việc bất ngờ lỗ nặng mà còn cả ở sự sơ sài trong BCTC như thiếu trích lập dự phòng tài chính trong các báo cáo trước đó, thiếu báo cáo lưu chuyển tiền tệ, cân đối thu chi không rõ ràng... Một nhà đầu tư tên Phạm Cường, mở tài khoản tại Công ty chứng khoán Vndirect bức xúc: “Nguồn tin chính của các nhà đầu tư là BCTC, nhưng rất ít báo cáo công bố rõ ràng, đầy đủ thông tin cho nhà đầu tư, đặc biệt là những thông tin của bảng cân đối thu chi”. Một điểm nữa khiến cho các BCTC trở nên kém minh bạch hơn chính là việc nhiều doanh nghiệp chưa ý thức đúng vai trò của kiểm toán, nghiêm trọng hơn là không cung cấp đầy đủ các điểm loại trừ của kiểm toán viên. Một thống kê do www.stox.vn thực hiện với 314 doanh nghiệp niêm yết trên hai sàn HOSE và HASTC đến hết ngày 31/8/2008 cho thấy, có 50 BCTC có ý kiến loại trừ của kiểm toán viên, với nguyên nhân chủ yếu là “bị giới hạn kiểm toán”, gần 1/3 số báo cáo này kiểm toán viên có ý kiến không đồng ý với cách tính toán của doanh nghiệp, và khoảng 10% báo cáo có ý kiến loại trừ của kiểm toán viên do cả hai nguyên nhân trên. Điều này có nghĩa là, kết quả hoạt động kinh doanh của 50 công ty đó có thể bị thay đổi trong năm tài chính. Đó là chưa nói đến việc các doanh nghiệp thiếu tiếp thu ý kiến của kiểm toán. Anh Phạm Cường nhận xét: “BCTC trước và sau kiểm toán của nhiều doanh nghiệp niêm yết hầu như khác nhau không đáng kể”. Chưa tính đến khả năng có thể có sự không minh bạch của các kiểm toán viên thì chỉ riêng việc công bố thông tin không rõ ràng của các doanh nghiệp cũng đã đủ khiến nhà đầu tư khốn đốn.
Có cùng nhận xét về các BCTC không rõ ràng của không ít công ty đang niêm yết tại hai sàn hiện nay, ông Hoàng Xuân Quyến - Giám đốc Phân tích Đầu tư của Công ty chứng khoán Tân Việt cho rằng: “Chưa tôn trọng và không công bằng với nhà đầu tư”.
Bảo vệ nhà đầu tư - cách nào?
|
Rất ít báo cáo công bố rõ ràng, đầy đủ thông tin cho nhà đầu tư, đặc biệt là những thông tin của bảng cân đối thu chi |
Một động thái được đánh giá là tích cực trong việc đảm bảo tính minh bạch và kịp thời của các BCTC là việc UBCK Nhà nước ban hành công văn số 13/UBCK-QLPH yêu cầu cầu các doanh nghiệp khẩn trương lựa chọn và ký hợp đồng kiểm toán với các công ty kiểm toán. Yêu cầu này được đưa ra nhằm hạn chế tối đa các khoản bị loại trừ trong báo cáo tài chính được kiểm toán. Báo cáo kiểm toán phải được công bố cùng báo cáo tài chính năm trên phương tiện thông tin đại chúng. Thời hạn doanh nghiệp niêm yết phải công bố và gửi UBCKNN báo cáo tài chính năm được kiểm toán là không quá 100 ngày kể từ ngày kết thúc năm tài chính.
Tuy nhiên, dường như như vậy vẫn chưa đảm bảo triệt để tính minh bạch và kịp thời đối với các BCTC. Điều này sẽ khiến cho nhà đầu tư không nắm bắt kịp những diễn biến trong kết quả hoạt động của các doanh nghiệp. Ông Quyến cho rằng, các cơ quan quản lý nên yêu cầu các công ty niêm yết phải cung cấp báo cáo tháng. Theo ông, công nghệ hiện đại cho phép quản trị doanh nghiệp và lập báo cáo tài chính rất nhanh nên không có lý do gì các báo cáo tài chính lại luôn chậm trễ như hiện nay.
Cũng có ý kiến kiến nghị việc thực hiện kiểm toán theo quý để đảm bảo tính minh bạch trong các BCTC. Tuy nhiên, kế toán viên của một công ty dược phẩm cho rằng, việc thực hiện kiểm toán theo quý sẽ gây ra nhiều phiền phức và tăng chi phí của doanh nghiệp lên gấp nhiều lần. Như trường hợp một doanh nghiệp có vốn điều lệ trên 40 tỷ đồng thì phí kiểm toán cũng phải đến vài trăm triệu cho một lần kiểm toán, nếu chuyển sang kiểm toán theo quý thì khoản phí mà doanh nghiệp phải chi sẽ không phải là nhỏ. Theo kế toán viên này, thay vì thực hiện kiểm toán quý, cơ quan quản lý có thể yêu cầu doanh nghiệp cung cấp cả báo cáo quyết toán thuế. Vì những thông tin trong báo cáo quyết toán thuế là chính xác nhất và không bị cấm công khai.
Dạ Sương