Từ cuối năm 2008, những tín hiệu tốt về mặt điều hành chính sách cùng với việc TTCK đã giảm tương đối sâu, nhiều công ty chứng khoán đang “rục rịch” khôi phục lại hoạt động repo để giữ khách hàng. Nhưng, cánh cửa đối với repo vẫn còn khá hẹp.
Bên cạnh đó, hoạt động này chưa có một hành lang pháp lý cụ thể nhằm tăng tính minh bạch và hiệu quả.
Áp dụng hạn chế
Ông Nguyễn Văn Thịnh – Trưởng Phòng Dịch vụ Khách hàng, Công ty chứng khoán Click&Phone cho biết, hiện nay danh mục cổ phiếu được repo tại mỗi công ty chứng khoán cũng hết sức hạn chế, chỉ nằm trong khoảng 10 – 15 cổ phiếu của những doanh nghiệp có kết quả hoạt động kinh doanh tốt, khả năng thanh khoản cao.
Mặt khác, do khi thực hiện hoạt động này, phía công ty chứng khoán sẽ chịu rủi ro cao hơn nhà đầu tư nên dối tượng khách hàng được tiếp cận với hoạt động repo cũng hết sức hạn chế. Hầu hết các công ty chỉ dành dịch vụ này cho những khách hàng truyền thống, có tiềm lực tài chính tốt, không có “dấu tích” nợ xấu tại các tổ chức tín dụng.
Rủi ro lớn nhất của hoạt động repo chính là khả năng định giá và tính thanh khoản. Do trong các hợp đồng thực hiện dịch vụ repo, nhà đầu tư sẽ phải sử dụng số cổ phiếu mình sẽ mua qua hoạt động repo để ký quỹ cho công ty chứng khoán mà không phải chịu sự ràng buộc nào khác. Nên, nếu giá chứng khoán diễn biến theo hướng có lợi cho nhà đầu tư thì hợp đồng dễ dàng được thanh khoản. Nhưng nếu diễn biến ngược lại, nhà đầu tư sẵn sàng “bỏ” số cổ phiếu đó cho công ty chứng khoán. Trong các trường hợp này, công ty chứng khoán sẽ “đơn phương” gánh chịu những tổn thất này.
Chờ thời khởi sắc
Ông Thịnh cho rằng, hoạt động repo sẽ khởi sắc khi TTCK sôi động trở lại. Tuy nhiên, thời điểm chính xác vẫn rất khó dự báo. Cũng có ý kiến cho rằng, hiện nay là thời điểm hợp lý để các công ty chứng khoán triển khai hoạt động repo. Các ý kiến này dựa trên căn cứ cho rằng, TTCK đang dao động trong biên độ rất thấp, sẽ khó có khả năng tạo ra những đột biến mạnh mẽ trong tương lai. Nếu công ty chứng khoán không tranh thủ thời điểm này để triển khai hoạt động repo sẽ bị “chậm chân” khi thị trường bắt đầu hồi phục. Bên cạnh đó, giá nhiều cổ phiếu đã xuống mức thấp, nhưng nhiều NĐT không đủ tiền mua, nếu được hỗ trợ vốn sẽ khuyến khích một lượng cầu lớn. Đối với công ty chứng khoán, nếu được triển khai công cụ mới, có chuẩn mực về pháp lý, thì thực sự rất tốt để cải thiện tính thanh khoản cho thị trường, một phần tạo công cụ linh hoạt cho NĐT, tạo nguồn thu cho công ty chứng khoán, nhất là trong bối cảnh thị trường khó khăn như hiện nay.
Với nghiệp vụ này, công ty chứng khoán có thể linh hoạt hơn trong việc cung cấp dịch vụ cho NĐT, đồng thời làm tăng tính thanh khoản cho thị trường. Cần nhất để hoạt động này phát triển chính là một khung pháp lý hoàn thiện. Và, khi hoạt động này bắt đầu sôi động sẽ là dấu hiệu để nhận biết thị trường đang ấm lên.
Hiện nay, Ban Quản lý kinh doanh, UBCK NN cũng vừa hoàn tất dự thảo quy định về giao dịch ký quỹ (margin trading), dịch vụ repo nhằm sớm tạo hành lang lang pháp lý cho các hoạt động này.
Đông Chấn