Với những biến động liên tục từ đầu năm 2009 đến nay có thể nói chưa bao giờ thị trường vàng Việt Nam sôi động như lúc này. Nhưng thực tế cho thấy thông tin cũng cơ chế quản lý đối với hoạt động giao dịch vàng đang đi sau so với nhu cầu thực tế của thị trường. Và khi chưa có sự rõ ràng minh bạch và thiếu thông tin thì nhà đầu tư (Nhà đầu tư) sẽ tiếp tục còn phải đối mặt với nhiều rủi ro.
Có thể dễ dàng nhận thấy các thông tin cập nhập về giá vàng thế giới cũng như trong nước hiện nay tương đối đa dạng, phong phú. Có hàng chục website chuyên cung cấp thông tin về giá vàng bên cạnh đó là hệ thống thông tin báo chí. Tuy nhiên Nhà đầu tư vẫn thiếu những thông tin cơ bản chi phối giá vàng trong nước dẫn đến kết cục thất bại.
Khó vì quota
Quy mô giao dịch tại thị trường Việt Nam rất lớn nhưng nó đang phải đối mặt với nhiều khó khăn. Các doanh nghiệp kinh doanh vàng bạc vẫn chưa thể chủ động được nguồn cung và đầu ra do phải chờ quota của NHNN.
Việt Nam là một nước hoàn toàn phụ thuộc vào vàng nhập khẩu nên lượng vàng cung - cầu cho toàn thị trường sẽ là nhân tố quyết định đến giá vàng trong nước. Rất nhiều câu hỏi đặt ra tại sao giá vàng nửa đầu năm 2008 luôn cao hơn giá vàng thế giới khoảng 700.000đ/lượng (tính theo tỷ giá quy đổi USD/VND), nhưng khoảng cách đó dần bị thu hẹp và đến đầu năm 2009 thì giá vàng trong nước lại thấp hơn giá vàng thế giới khoảng 500.000 - 700.000 đồng/lượng. Đến thời điểm hiện tại giá vàng trong nước đang ngang với giá thế giới.
Tính đến hết quý 2/2008 lượng vàng đã nhập khẩu vào Việt Nam ước khoảng 580 - 620 tấn. Nhưng từ quý 3/2008 NHNN đã ngừng cấp phép xuất khẩu vàng. Bên cạnh đó trong năm 2008 và quý I/2009 tổng lượng vàng xuất khẩu đã đạt kim ngạch 1,8 tỷ USD tương đương với 60 tấn vàng (tính theo mức giá hiện tại khoảng 30 triệu USD/tấn vàng). Nếu như NHNN tiếp tục không cho nhập khẩu đồng thời vẫn mở quota cho doanh nghiệp xuất khẩu thì theo quy luật cung - cầu giá vàng trong nước sẽ cao hơn giá vàng thế giới.
Bản thân các doanh nghiệp cũng như Hiệp hôi Vàng nhiều lần có ý kiến về việc “cởi trói” quota để các doanh nghiệp tự chủ nhưng vẫn chưa được chấp thuận. Đây là một trong những nguyên nhân quan trọng khiến nhà đầu tư rất khó để nắm được “mạch” của thị trường.
Thiếu minh bạch
Một yếu tố khác cũng tác động không nhỏ đến thị trường hiện nay đó là hành lang pháp lý cho giao dịch vàng phi vật chất còn rất nhiều hạn chế. Các sàn giao dịch vàng liên tiếp mở ra trong thời gian gần đây và hoạt động khá hiệu quả (tính theo góc độ lợi nhuân - PV) nhưng các điều kiện mà sàn giao dịch vàng đưa ra hiện nay đều chủ yếu bảo vệ quyền lợi của họ mà ít tính đến quyền lợi của Nhà đầu tư.
Các chuyên gia cho rằng với cơ sở hạ tầng và những quy định về pháp lý, Việt Nam chưa nhất thiết phải theo các thị trường bên ngoài. Mà Việt Nam cần tập trung, hoàn thiện một số quy chuẩn khung pháp lý về các sàn giao dịch vàng phù hợp với điều kiện thực tế trong nước. Tuy nhiên theo ông Đinh Nho Bảng - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội kinh doanh vàng Việt Nam: Mặc dù NHNN đã cho thành lập ban soạn thảo Quy chế hoạt động của sàn giao dịch vàng từ cuối năm 2008, với sự tham gia đầy đủ của nhiều ban, ngành nhưng đến thời điểm hiện tại vẫn chỉ dừng ở mức vạch ra để đấy. Ban soạn thảo hiện vẫn chưa chấp bút được quy chế.
Như vậy nếu sớm nhất thì cũng phải đến cuối năm 2009 mới có thể hình thành được quy chế cho sàn giao dịch vàng. Bởi để quy chế này đi vào cuộc sống, đảm bảo quyền lợi cho Nhà đầu tư đồng thời tạo động lực cho các sàn giao dịch vàng phát triển thì rất cần tham vấn ý kiến rộng rãi từ các Nhà đầu tư, các doanh nghiệp kinh doanh vàng cũng như các cơ quan quản lý. Điều này đồng nghĩa với việc Nhà đầu tư vàng đang và sẽ đối diện với rất nhiều rủi ro.
Phan Nam