Bộ xây dựng vừa trình Chính phủ, dự thảo Quyết định về “Các cơ chế, chính sách phát triển nhà ở cho sinh viên, các trường đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp; công nhân lao động tại các KCN; người thu nhập thấp tại khu vực đô thị”. Dự thảo đã nhận được sự nhất trí cao của Chính phủ. Chính phủ cũng giao cho Bộ Xây dựng tiếp tục hoàn thiện dự thảo.
Nhìn chung, dự thảo đã nhận được sự đồng thuận cao của xã hội và các DN. Tuy nhiên, để hoàn thiện dự thảo phù hợp với tình hình thực tế, một số DN đã đề nghị cần sửa đổi dự thảo theo hướng khả thi hơn.
Nhà ở cho sinh viên và công nhân
Theo kết quả điều tra, khảo sát của Bộ Xây dựng, nhà ở cho sinh viên hiện mới đáp ứng khoảng 22%. Tương tự như vậy, tại các khu công nghiệp mới có khoảng 20% tổng số công nhân lao động có chỗ ở ổn định. Trên phạm vi cả nước hiện nay có 194 khu công nghiệp. Các khu công nghiệp thu hút khoảng 1 triệu lao động trực tiếp và khoảng 1,2 – 1,5 triệu lao động gián tiếp. Chỗ ở tạm bợ, không đảm bảo điều kiện sống tối thiểu đã gây ảnh hưởng xấu đến sức khoẻ của công nhân và làm xáo trộn tình hình trật tự, an toàn xã hội tại nhiều khu công nghiệp. Đa số công nhân ngoại tỉnh làm việc tại các khu công nghiệp đều phải thuê nhà trọ của tư nhân rất chật hẹp, điều kiện vệ sinh, môi trường không đảm bảo. Với nguồn kinh phí ngân sách 8.000 tỷ đồng, trong năm 2009 – 2010, chậm nhất vào quý II năm 2011, Chính phủ giao cho TP HCM và TP Hà Nội xây dựng khoảng 200.000 chỗ ở cho học sinh, sinh viên. Như vậy, nhu cầu về nhà ở cho học sinh, sinh viên sẽ được đáp ứng khoảng 40%. Khoảng 60% nhu cầu nhà ở còn lại của học sinh, sinh viên sẽ được xây dựng tiếp từ 2010 – 2015. Vì nhà ở cho học sinh, sinh viên hoàn toàn từ vốn ngân sách nhà nước, nên nhà nước không thu tiền ở mà chỉ thu tiền điện, nước và duy tu, bảo dưỡng.
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Trần Nam đã đưa ra một số chính sách ưu đãi mới khi DN tham gia xây dựng nhà ở cho công nhân tại các khu công nghiệp. Theo đó, DN được miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với diện tích đất trong phạm vi dự án nhà ở cho công nhân thuê. Nhà nước sẽ tổ chức thu hồi đất. Chủ đầu tư ứng trước tiền bồi thường, giải phóng mặt bằng. Các chủ đầu tư được phép tăng mật độ xây dựng và hệ số sử dụng đất 1,5 lần so với mật độ xây dựng quy chuẩn. Thuế GTGT được áp dụng 0% đối với các hợp đồng thuê nhà. Chủ đầu tư được miễn thuế thu nhập DN 4 năm và giảm 50% trong 9 năm tiếp theo, kể từ khi có thu nhập chịu thuế. DN được hưởng thuế suất thuế thu nhập DN 10% trong suốt thời gian hoạt động. Nhà ở cho công nhân thuê của DN được coi là tài sản DN nên được tính khấu hao, nếu DN đi thuê nhà ở cho công nhân được trừ vào chi phí khi tính thuế thu nhập DN. Bên cạnh đó, DN xây nhà ở cho công nhân còn được vay vốn ưu đãi, bù lãi suất.
Nhà ở cho người thu nhập thấp
Cũng với các chính sách ưu đãi về đất đai và thuế như xây dựng nhà ở cho công nhân các khu công nghiệp, nhà ở cho người thu nhập thấp và nhà ở cho công nhân đều thuộc dạng xã hội hoá (DN đầu tư dựa trên các chính sách ưu đãi của nhà nước). Theo Bộ Xây dựng, nhà ở cho người thu nhập thấp (nhà giá thấp) là loại nhà ở chung cư có diện tích căn hộ tối đa không quá 70 m2 do các DN có chức năng kinh doanh nhà ở đầu tư xây dựng để bán hoặc cho thuê.
Đối tượng được mua nhà ở giá thấp là cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang, người lao động trong các thành phần kinh tế chưa có nhà ở hoặc có nhà ở nhưng diện tích bình quân dưới 5 m2/người và có thu nhập bình quân dưới 1,5 triệu đồng/tháng/người.
Với rất nhiều chính sách ưu đãi, nhìn chung nhà ở giá thấp cũng đang là một khu vực được nhiều DN kinh doanh bất động sản quan tâm. Tuy nhiên, một số DN cho rằng, với giá 200 – 300 triệu đồng/căn hộ, nhà ở cho người thu nhập thấp cần có một chính sách ưu đãi mạnh hơn nữa.
Theo ông Nguyễn Quốc Hiệp – Phó chủ tịch Hiệp hội nhà thầu VN, Bộ Xây dựng cũng nên tính đến những yếu tố mang tính khả thi cao hơn khi xây dựng dự thảo. Mấu chốt của vấn đề là nhà ở giá rẻ cũng phải đi kèm với các chi phí liên quan thấp. Với số tiền khống chế như vậy, chắc nhà ở giá rẻ khó có thể kiếm một vị trí gần trung tâm các khu đô thị. Như vậy, khu nhà ở giá rẻ sẽ phải xa trung tâm. Người lao động lại thêm chi phí về đi lại. Nhà ở giá rẻ có thể đảm bảo chất lượng trước mắt, nhưng lấy tiêu chí nào để đảm bảo chất lượng của 5 – 7 năm tiếp theo. Lúc này nếu xuống cấp thì người có thu nhập thấp làm sao có thể đủ khả năng để sửa chữa.
Chính từ những khó khăn trên, ông Hiệp cho rằng, muốn xây dựng được những khu nhà ở cho người thu nhập thấp, nhà nước cần đầu tư tạo những khu đất sạch, không quá xa trung tâm và thuận lợi về giao thông công cộng. Qua đó, Bộ Xây dựng sẽ tổ chức đấu thầu về giá cả và chất lượng xây dựng. DN tham gia xây dựng nhà ở giá rẻ sẽ chỉ cần lo đảm bảo chất lượng với giá tiền đó và không phải trả bất cứ một khoản chi phí nào khác. Được như vậy, người thu nhập thấp mới thực sử ổn định lâu dài trên các căn hộ giá rẻ của mình. Còn DN thì quyết tâm làm nhà đúng chất lượng.
Bá Tú