Ngày 8/5/2009 là hạn cuối cùng phải nộp thông tin phản hồi với phía Ấn Độ của các bên liên quan trong danh sách bị đơn của vụ kiện chống bán phá giá mặt hàng thép. Có tất cả 23 bị đơn trong vụ kiện này, trong đó có các DN VN, cùng DN xuất khẩu thép vào Ấn Độ đến từ nhiều quốc gia khác như Trung Quốc, Thái Lan, Australia…
Với DN xuất khẩu của VN, đây mới là vụ kiện thứ 38 từ năm 1994 đến nay họ gặp phải. Xét về tổng thể, đó là một... tin mừng ! Vì rõ ràng hàng hóa xuất khẩu nói chung của VN đã có sức cạnh tranh nhất định trên thị trường thế giới. Thể hiện cụ thể bằng việc nhiều nước đã phải tính tới việc dựng hàng rào thương mại với hàng hóa xuất xứ từ VN. Và do vậy, các DN sản xuất, xuất khẩu nói chung, xuất khẩu thép nói riêng đã được đặt trước nhu cầu thực tiễn là phải nhanh chóng chuẩn bị tư thế, thông tin cần thiết về sản phẩm của mình, để chủ động chuẩn bị đối phó với những vụ kiện có thể tiếp tục xảy ra trong thời gian tới.
Vậy thì ứng xử với vụ kiện này của DN VN cần như thế nào ? Và vai trò của các cơ quan quản lý VN cần ra sao ? Điều cần nói đầu tiên, là nếu có sự phối hợp tốt giữa DN tham gia và cơ quan quản lý, thì có nhiều khả năng sẽ đạt kết quả thuận lợi nhất trong xử lý vụ kiện. Phối hợp tốt hiểu theo nghĩa, DN chủ động tham vấn ý kiến các cơ quan quản lý về bản chất vụ kiện, về cách thức tham gia, về tư vấn pháp lý... Về bản chất, đây chính là toàn bộ các vấn đề, thông tin liên quan tới hiểu biết về thị trường xuất khẩu hàng hóa của DN. Mặt khác, DN cần xây dựng được phương án điều chỉnh kinh doanh sản phẩm phù hợp với thị trường xuất khẩu, bao gồm cả phương án quản lý rủi ro trong trường hợp bị áp thuế chống phá giá, cũng như các biện pháp khiếu nại, kháng cáo... Có nghĩa là việc xuất khẩu vào một thị trường nào cần tiến hành trên cơ sở hiểu biết rõ ràng về các đặc điểm của thị trường ấy, thay vì xem như một hợp đồng thương mại thuần túy với tính chất... mua đứt bán đoạn !
Thời gian gần đây, đã có hàng loạt cuộc hội thảo, tọa đàm, tập huấn... liên quan tới kinh nghiệm kinh doanh với thị trường các nước được tổ chức. Có rất nhiều kênh tham gia tổ chức cung cấp các thông tin này cho DN như các hiệp hội ngành nghề, VCCI, các cơ quan quản lý... Các cơ quan chức năng cũng đã tích cực tham gia cùng DN trong các vụ kiện chống bán phá giá da giày, cá da trơn... Nhưng chỉ từng đấy thì dường như vẫn chưa đủ. Ý kiến nhiều chuyên gia cho rằng, VN cần thành lập một trung tâm chuyên thu thập thông tin để cung cấp và đưa ra cảnh báo sớm cho các DN. Đây là hoạt động hiện vẫn đang được nhiều cơ quan chức năng, hiệp hội ngành nghề thực hiện và thậm chí được nhiều DN xem như một ngành kinh doanh đích thực. Tuy nhiên, để việc cung cấp thông tin và cảnh báo sớm với DN được hiệu quả, thì trước tiên cần xem công việc ấy như một hoạt động có tính chuyên nghiệp. Và đó là lỗ hổng trong nỗ lực hỗ trợ DN ở VN. Thế nên DN đang rất cần có sự thay đổi cơ bản từ các cơ quan chức năng trong công tác cung cấp thông tin thương mại và trợ giúp pháp lý đối với DN. Việc ấy cần làm ngay trước khi quá muộn. Vì hiện nay chúng ta chỉ đối mặt với việc bị kiện chống bán phá giá tại thị trường nước ngoài. Nhưng nếu tới khi chúng ta phải tiến hành kiện các sản phẩm nước ngoài bán phá giá tại VN thì ta sẽ lấy đâu ra cơ sở và thông tin để kiện đây ?
Quốc Dũng