Đơn hàng bị cắt giảm, phải sa thải công nhân, những khó khăn cố hữu như hạ tầng, thủ tục hải quan… vẫn chưa được giải quyết khiến các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) thêm khó khăn.
Những tháng đầu năm 2009 đã có 71 doanh nghiệp FDI phải ngừng sản xuất, giải thể. Nhiều doanh nghiệp đã thông báo về việc cắt giảm lao động, thậm chí các doanh nghiệp lớn, tiềm lực mạnh như Sony Việt Nam, Công ty TNHH Castrol BP Petco cũng phải thực hiện việc cắt giảm này. Tổng số lao động cắt giảm ở mỗi doanh nghiệp trung bình lên đến 1.000 lao động.
Giảm hàng loạt
Trong thời điểm khó khăn hiện nay, phần lớn các doanh nghiệp FDI đều có chung hoàn cảnh là doanh số sụt giảm và phải sa thải công nhân.
|
Hai vấn đề mà doanh nghiệp FDI luôn bức xúc vẫn là hạ tầng và thủ tục hải quan |
Đại diện doanh nghiệp Toàn Thắng tại Vĩnh Phúc cho biết, từ đầu năm đến nay lượng xe ô tô bán ra, không bằng một nửa so với năm ngoái. Nguồn vốn FDI giảm khiến công ty sản xuất cầm chừng và chỉ làm theo đơn đặt hàng.
“Cứ đà này, chắc đầu quý II/2009, công ty sẽ phải giảm số ca làm việc”, vị này nói.
Bà Lê Thị Bé Tuyết - Giám đốc xuất nhập khẩu công ty Yazaki EDS Vietnam tại Bình Dương kể rằng, đối với doanh nghiệp của bà, khó khăn đã lộ rõ từ 6 tháng đầu năm 2008. “Tiền chi cho nguyên vật liệu là 71 triệu USD, nhưng doanh số chỉ đạt 67 triệu USD. Hai tháng đầu năm 2009 càng bi đát, doanh số mới chỉ được 17 triệu USD, giảm 30% so với cùng kỳ năm ngoái” - bà Tuyết cho biết. Khó khăn đã buộc Yazaki EDS phải cắt giảm 2.300 công nhân.
Công ty FAPV của Nhật Bản, chuyên sản xuất phụ kiện cho các hãng ô tô tại Khu chế xuất Tân Thuận cũng vừa cắt giảm 2.000 công nhân.
Trưởng ban Quản lý KCN - KCX TPHCM cho biết, 3 tháng đầu năm 2009 có 10.000 lao động của các doanh nghiệp đang hoạt động trong các KCN - KCX bị mất việc.
Lao động bất an
Những khó khăn của doanh nghiệp FDI khiến gần 2 triệu lao động trong khối doanh nghiệp này đang lo lắng hơn bao giờ hết về số phận của mình. Chị Chu Thị Mã, quê Bến Tre, làm việc tại KCN Tân Thuận, nói rằng, trước đây khi làm việc tại Công ty TNHH phát triển Việt Nam - Hàn Quốc, thu nhập mỗi tháng là 1,5 triệu đồng, ngoài chi phí sinh hoạt chị còn dành dụm được chút ít gửi về quê. Nhưng gần tháng nay, xí nghiệp cắt giảm giờ làm, mỗi ngày làm của chị được trả không quá 20.000 đồng. Hiện giờ chị phải phụ bán quán cơm để kiếm thêm thu nhập.
Còn đối với chị Thu Hương, cũng làm việc tại KCN Tân Thuận, sau một tháng chờ công ty hoạt động trở lại nhưng không thấy kết quả, chị và ba người bạn khác quyết định lấy nốt số tiền ít ỏi dành dụm, hùn vốn mở gian hàng bán đồ thực phẩm. “Tôi muốn được đi làm trở lại, có nghề, có thu nhập. Dù sống thiếu thốn nhưng tôi cố trụ để chờ công ty gọi đi làm trở lại” - chị tâm sự.
Bức xúc hạ tầng và hải quan
Theo nhận định của các chuyên gia kinh tế, hiện nay, tình trạng nhân công thất nghiệp hàng loạt khiến người dân phải thắt lưng, buộc bụng. Người dân hạn chế chi tiêu chắc chắn sẽ kéo theo việc doanh nghiệp không bán được hàng, phải thu hẹp sản xuất. Điều này cũng đồng nghĩa với tình trạng số lượng nhân viên mất việc ngày càng tăng cao.
Trong một hội thảo do Bộ Kế hoạch Đầu tư tổ chức bàn về khối doanh nghiệp FDI, GS-TS Nguyễn Mại, nhận định: “Chúng ta đang bước vào một vòng luẩn quẩn. Nó giống như một quả bóng làm bằng tuyết đang lăn xuống chân đồi. Việc ngăn quả bóng đó khi nó vẫn còn nhỏ là hoàn toàn có thể. Nhưng để sau một thời gian quá lâu, nó sẽ lớn hơn rất nhiều và cực kỳ nguy hiểm”.
Ông Vũ Văn Hòa - Trưởng ban Quản lý Khu công nghiệp - Khu chế xuất TPHCM, nhận định, sự nhàn rỗi quá mức sẽ gây ra những hệ quả về kinh tế và xã hội rất lớn. Về kinh tế, đó là sự “di chuyển ngược” lao động từ thành thị trở về nông thôn, bổ sung thêm một khối lượng lớn cho đội ngũ thất nghiệp tại khu vực này. Còn về xã hội, các tệ nạn như trộm cắp, ma túy, cờ bạc… tăng cao sẽ gây khó khăn cho các nhà quản lý địa phương.
Ông Nguyễn Mại cho rằng, 2 vấn đề mà doanh nghiệp FDI luôn bức xúc vẫn là hạ tầng và thủ tục hải quan. Nếu hai vấn đề trên được giải quyết, doanh nghiệp có điều kiện sản xuất kinh doanh trở lại thì người lao động mới có việc làm.
Bên cạnh đó, muốn tăng được việc làm, Chính phủ phải có những hỗ trợ cần thiết cho các doanh nghiệp như mặt bằng sản xuất, vốn, thủ tục, thị trường... Bởi không thể tăng được năng suất lao động nếu không có đầu tư cho khoa học, công nghệ và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Chi Hảo