Ngày 2/6, Quốc hội thảo luận, cho ý kiến về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 126 Luật nhà ở và Điều 121 Luật đất đai. Nhiều đại biểu vẫn còn băn khoăn về việc mở rộng các đối tượng người Việt Nam cư trú ở nước ngoài được mua căn hộ, mua và sở hữu nhà gắn liền với quyền sử dụng đất cũng như một số quyền liên quan.
Có nên hạn chế quyền sở hữu đối với nhà ở và quyền sử dụng đất gắn với nhà ở?
Theo đại biểu Triệu Sỹ Lầu - Cao Bằng, việc hạn chế quyền sở hữu đối với nhà ở và quyền sử dụng đất gắn với nhà ở là chưa thể hiện được chủ trương coi người Việt Nam định cư ở nước ngoài là một bộ phận của dân tộc Việt Nam.
“Theo số liệu báo cáo của Chính phủ, hiện có khoảng hơn 3 triệu người Việt Nam định cư ở nước ngoài, trong đó có khoảng hơn 70% giữ quốc tịch Việt Nam. Như vậy kiều bào ta ở nước ngoài với nhiều lý do khác nhau phải xa quê hương, nhưng họ vẫn tự hào là người Việt Nam. Cho nên việc hạn chế quyền và nghĩa vụ của những người có quốc tịch Việt Nam là chưa phù hợp với chủ trương và pháp luật, Hiến pháp” - ông nói.
Liên quan đến quy định về các nhóm đối tượng là người Việt Nam định cư ở nước ngoài được sở hữu nhà ở như trong dự thảo luật Đại biểu Nguyễn Hồng Nhị - Nghệ An đề nghị làm rõ hơn trong luật hoặc trong Nghị định của Chính phủ: phải là người có quốc tịch Việt Nam nhưng phải đủ 18 tuổi trở lên và có chứng minh khoản tiền mua nhà hợp pháp và chính đáng để nhằm hạn chế việc "rửa tiền" hoặc là để khắc phục tình trạng một gia đình ở nước ngoài có thể mua nhiều nhà cho nhiều con cũng có quốc tịch Việt Nam. Như vậy, sẽ không đảm bảo về nguyên tắc là một hộ gia đình định cư ở nước ngoài chỉ được sở hữu một căn nhà hoặc một nhà ở ở Việt Nam.
Cho phép công dân Việt Nam ở nước ngoài được quyền mua nhà như công dân trong nước là đề nghị của đại biểu Phạm Xuân Thường - Thái Bình. Ông Thường đưa ra 4 lý do cho quan điểm của mình trong đó có cơ sở pháp lý là: theo quy định Luật Quốc tịch đã được thông qua, người Việt Nam ở nước ngoài nhưng có quốc tịch Việt Nam cũng là công dân Việt Nam. Theo Hiến pháp năm 1992, Điều 58 quy định về quyền có nhà ở, Điều 68 quy định về quyền tự do đi lại từ trong nước ra nước ngoài và từ nước ngoài vào trong nước, địa vị pháp lý của công dân Việt Nam ở nước ngoài đương nhiên cũng được xác định như công dân trong nước.
Tuy nhiên, cũng có nhiều ý kiến đề nghị cân nhắc về việc mở rộng đối tượng người Việt Nam ở nước ngoài được phép mua nhà trong nước, việc mở rộng cần có lộ trình.
Đại biểu Trần Ngọc Vinh - TP Hải Phòng nói: “Thực sự tôi còn băn khoăn về một số việc trong đó có việc bổ sung thêm ba nhóm đối tượng so với quy định hiện hành đó là: Người có quốc tịch Việt Nam, người gốc Việt Nam có chuyên môn, kỹ năng đặc biệt và người gốc Việt Nam có vợ hoặc chồng là công dân Việt Nam đang sinh sống ở trong nước”. Ông Vinh đặt vấn đề, đối tượng mở rộng như vậy liệu có rộng quá không, trong khi đó pháp luật của chúng ta chưa đồng bộ nhất là Luật đất đai chưa được sửa đổi một cách cơ bản và hoàn thiện; trình độ quản lý cán bộ của cơ sở về vấn đề này còn rất nhiều hạn chế và bất cập....
Đại biểu Ngô Văn Minh – Quảng Nam cũng cho rằng, dự thảo luật mở rộng quá nhiều mà điều kiện không chặt chẽ. “Thí dụ như nói rằng chúng ta mở rộng để cho bản thân và gia đình người ấy về Việt Nam sinh sống. Nhưng một gia đình, tôi cho khoảng 6 người, hôm nay về rồi người ta tách hộ, mua thêm 5 cái nhà nữa thì chúng ta đã lường hết chưa?”, ông nêu vấn đề.
Đại biểu KSor Phước (KPă Bình) - Gia Lai đề nghị, cần có sự phân biệt 2 loại: Một là loại có một quốc tịch Việt Nam thì được sở hữu nhà như người Việt Nam; Hai là loại có 2 quốc tịch và những đối tượng khác, thì nên quy định rõ chỉ được một nhà. “Tôi không đồng ý là được mua tất cả các loại ở các nơi” - ông nói.
Nên bổ sung quyền bảo lãnh bằng tài sản là nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở
Đại biểu Trần Văn Tấn - Tiền Giang phát biểu, Điều 121 Luật đất đai năm 2003 và dự án Luật sửa đổi đều quy định người Việt Nam định cư ở nước ngoài có quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở, có quyền thế chấp nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở tại các tổ chức tín dụng được phép hoạt động tại Việt Nam. Tuy nhiên dự án luật không quy định cho họ có quyền bảo lãnh bằng tài sản là nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở.
“Căn cứ vào pháp luật dân sự thì quyền thế chấp, quyền bảo lãnh bằng tài sản nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở đều là những quyền dân sự, việc thế chấp bảo lãnh đều là biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự và bảo lãnh là biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ của bên thứ ba. Vì vậy, Quốc hội nên xem xét và quy định cho phép người Việt Nam định cư ở nước ngoài có quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất thì cũng có quyền bảo lãnh bằng tài sản là nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở theo quy định của pháp luật dân sự Việt Nam” - ông nói.
Đại biểu Ngô Đức Mạnh - Bình Phước cũng nhất trí, với tư cách là chủ sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất thì rõ ràng người Việt Nam ở nước ngoài được phép mua nhà cũng có những quyền dân sự như chuyển quyền sử dụng đất khi bán, tặng, cho, thế chấp nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở...
“Một khi người ta có quyền, có sở hữu nhà ở thì người ta có quyền định đoạt tài sản của mình, vấn đề là sử dụng cho đúng mục đích ban đầu, tức là đầu tư để làm ăn sinh sống, để đóng góp cho đất nước, không phải là mục đích khác. Tôi nghĩ đấy là điều kiện mà chúng ta đã đặt ra trong dự án luật này, đây là điều kiện rất cần thiết để thực hiện chính sách nhất quán của chúng ta” - ông Mạnh nói.
Thống nhất với quan điểm trên, đại biểu Trần Du Lịch - TP Hồ Chí Minh còn đề nghị thêm, nếu đã cho phép mua nhà, mua đất thì phải đền bù khi giải tỏa thu hồi.
Nên quy định chặt chẽ hơn về điều kiện cư trú để được mua nhà
Đại biểu Nguyễn Kim Hồng - Đồng Tháp cho rằng, quy định cư trú tại Việt Nam từ 3 tháng trở lên thì được mua nhà là chưa rõ.
“Ví dụ bây giờ ta cho 3 tháng trở lên thì thị thực xuất, nhập cảnh, nhập cảnh Việt Nam chúng ta thu lệ phí là 3 tháng trở lên nó khác trong vòng 3 tháng. Đấy là điều thứ nhất. Thứ hai là cho phép cư trú 3 tháng nhưng mà liệu người ta có cư trú liên tục được 3 tháng hay không? Có những trường hợp những đối tượng là nhà khoa học hoặc những trí thức, người về làm ăn, đầu tư thì chúng ta cấp thị thực 3 tháng trở lên hoặc 6 tháng nhưng xuất, nhập cảnh nhiều lần, người ta vào rồi lại ra. Mình tính như thế này có phù hợp hay không?” - bà Hồng đặt vấn đề. Theo bà, nên quy định thời gian cư trú thực tế từ 3 tháng trở lên trong một năm thì sẽ khả thi hơn.
Liên quan đến thời hạn cư trú để được mua nhà, đại biểu Triệu Sỹ Lầu – Cao Bằng đặt vấn đề, thời hạn nhập cảnh tại Luật Nhà ở mà chúng ta đang xem xét, sửa đổi, bổ sung quy định là 6 tháng, nhưng theo Tờ trình của Chính phủ và Báo cáo thẩm tra Ủy ban Kinh tế trong các quy định về xuất nhập cảnh chỉ cho phép người Việt Nam định cư ở nước ngoài nhập cảnh vào Việt Nam tối đa là 3 tháng và có thể được gia hạn. Như vậy, nội dung sửa đổi Khoản 2, Điều 126 của dự thảo là chưa phù hợp với pháp luật về xuất nhập cảnh hiện nay.
Theo HNM