Những yếu kém từ nội tại của mỗi nền kinh tế sẽ quyết định mức độ khủng hoảng của mỗi nước. Ở Việt Nam, những rào cản về thủ tục, nhân lực… vẫn là trở ngại lớn để nuôi dưỡng nguồn đầu tư FDI.
Việc các doanh nghiệp FDI có những kiến nghị về cải thiện môi trường kinh doanh tại Việt Nam là điều không mới. Nhưng theo sáng kiến mới đây của VCCI, các hiệp hội doanh nghiệp nước ngoài sẽ tập hợp lại trong những sinh hoạt chung để cùng VCCI tạo nên diễn đàn chính thống, ngõ hầu truyền đạt tốt nhất các thông tin mang tính xây dựng đến các cơ quan quản lý của Việt Nam. Động thái này giúp làm cho môi trường đầu tư và kinh doanh của Việt Nam trở nên thân thiện hơn.
Cải cách để thu hút đầu tư
Ông Kim Ho Kyun (Phó chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp Hàn Quốc tại Việt Nam) đánh giá, mặc dù kinh tế thế giới đang ở trong giai đoạn khủng hoảng, nhưng Việt Nam là một thị trường đầy hứa hẹn cho các doanh nghiệp nước ngoài hướng tới. Tuy nhiên, ông cũng dẫn ra một con số nghiên cứu mới đây cho thấy, trong số các doanh nghiệp Hàn Quốc đang hoạt động tại Việt Nam, có 4,5% số doanh nghiệp muốn cắt giảm sản lượng sản xuất và 2% muốn tìm thị trường khác để đầu tư. Mặc dù số doanh nghiệp nước ngoài không mặn mà với thị trường Việt Nam không phải là lớn, nhưng điều đó cũng cho thấy, “lực hút” đầu tư nước ngoài của Việt Nam đang bị giảm đi.
|
VCCI được đại diện các hiệp hội doanh nghiệp nước ngoài lựa chọn là cầu nối giữa họ với Chính phủ Việt Nam |
“Việt Nam vẫn là một nước có quá nhiều giao dịch bằng giấy tờ… đặc biệt đối với những giao dịch kinh tế thông thường”. Ông Ashok Sud (Phó chủ tịch Phòng thương mại Châu Âu tại Việt Nam) đã thốt lên như vậy khi trao đổi với báo giới và các doanh nghiệp trong hội nghị “Hợp tác vì môi trường kinh doanh tốt hơn” do VCCI tổ chức vừa qua. Câu nói đó của ông cũng đủ để giải thích cho lý do tại sao một số doanh nghiệp nước ngoài thờ ơ hay thậm chí cảm thấy “khó chịu” với thị trường Việt Nam. Ông Ashok Sud đưa ra trường hợp của Unilever để minh họa. Mỗi tháng Unilever nhận được khoảng 20 nghìn đơn đặt hàng. Việc giao dịch chủ yếu bằng giấy tờ đã khiến cho hiệu quả công việc giảm đi rất nhiều. Trong khi đó, luật giao dịch điện tử ở nước ta đã được ban hành từ năm 2005 nhưng đến nay vẫn chưa được thực thi một cách hiệu quả. “Chúng tôi mong đợi sự hướng dẫn rõ ràng về điều luật này nhằm cải thiện hiệu quả kinh doanh cũng như cơ sở hạ tầng giao dịch điện tử của Việt Nam”, ông Ashok Sud nói. Đại diện cho các doanh nghiệp của Malaysia cũng thẳng thắn chỉ rõ: “Chúng tôi thường gặp phải khó dễ từ phía hải quan đối với các kiện hàng nhập khẩu. Họ cáo buộc là chúng tôi khai thuế dưới giá trị hàng hóa, mô tả không chính xác hay mã nhập khẩu bị sai”.
Như vậy, vấn đề thủ tục hành chính rườm rà, quan liêu từ lâu đã trở thành rào cản khó gỡ trong các hoạt động kinh doanh của nhiều doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam. Trước những diễn biến của cuộc khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu, muốn giữ chân doanh nghiệp và thu hút đầu tư, kinh tế gia lừng danh Paul Krungman trong buổi tọa đàm về khủng hoảng kinh tế tại Việt Nam cho rằng, cần phải sửa đổi những yếu kém từ nội tại. Vị chủ nhân của giải Nobel Kinh tế 2008 cũng nhấn mạnh rằng, Việt Nam nên tập trung vào chấn chỉnh hệ thống giáo dục, tăng cường xây dựng cơ sở hạ tầng và cảnh giác trước nguy cơ của một cuộc khủng hoảng tiếp theo bằng nhiều biện pháp như cải tiến hệ thống tài chính, tiền tệ...
Theo giáo sư Paul Krungman thì mức độ chịu tác động khủng hoảng ở mỗi nước sẽ tùy thuộc vào chính những vấn đề nội tại của nền kinh tế nước đó. Việc thu hút đầu tư nước ngoài tại Việt Nam sẽ khó khăn và càng khó khăn nếu chúng ta không sửa đổi những yếu kém nội tại.“Việt Nam không cần phải đưa ra những chính sách mạnh bạo, hăm hở như Mỹ hay Trung Quốc. Điều cần nhất đối với Việt Nam hiện nay là điều chỉnh chính sách tài khóa hài hòa với thị trường và hợp với sức mình” - Giáo sư Paul Krungman nhận định.
Cùng chung “1 cửa”
Trao đổi với phóng viên của chúng tôi, đại diện của nhiều doanh nghiệp nước ngoài tại Việt Nam cho biết, ngoài những cải cách về thủ tục hành chính, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực… họ mong muốn có được một cơ quan đại diện để truyền tải những ý kiến của họ tới chính phủ Việt Nam. “Cơ quan “1 cửa” này sẽ kết nối các bộ, đóng vai trò như một đơn vị độc lập, cung cấp chất lượng dịch vụ đảm bảo cho cộng đồng doanh nghiệp nước ngoài”, ông Patrick J Regis - Chủ tịch Hiệp hội các doanh nghiệp Anh quốc tại Việt Nam gợi ý.
VCCI được đại diện các hiệp hội doanh nghiệp nước ngoài lựa chọn là cầu nối giữa họ với chính phủ Việt Nam, bởi đây là cơ quan có thể tham gia sâu vào quá trình xây dựng các chính sách liên quan đến các vấn đề kinh doanh tại Việt Nam.
Về đề nghị hợp tác của các doanh nghiệp nước ngoài tại Việt Nam, Tiến sĩ Vũ Tiến Lộc - Chủ tịch Phòng thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết, ông ủng hộ ý tưởng này và việc các hiệp hội doanh nghiệp nước ngoài tham gia hợp tác chặt chẽ với VCCI sẽ tạo ra tiếng nói mạnh mẽ hơn vào quá trình xây dựng các chính sách, pháp luật và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh.
Ông Lộc cho rằng, sự đóng góp, tham gia của cộng đồng doanh nghiệp nước ngoài sẽ giúp cho Chính phủ có cái nhìn tổng quan hơn về môi trường kinh doanh đầu tư của các doanh nghiệp, từ đó đưa ra những chính sách phù hợp với nhiều đối tượng doanh nghiệp hơn.
Để thực thi sáng kiến này, TS Vũ Tiến Lộc cũng kiến nghị nên định ra một thời gian cụ thể cho các đợt gặp gỡ giữa VCCI và đại diện các hiệp hội doanh nghiệp nước ngoài để thảo luận các vấn đề liên quan tới doanh nghiệp. Đặc biệt, mỗi năm nên tổ chức 1 diễn đàn chung nhằm tạo ra các cơ hội gặp gỡ, hợp tác kinh doanh giữa doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp nước ngoài, cũng như mời quan chức cấp cao của Chính phủ, đại diện các cơ quan chức năng để đối thoại trực tiếp về các vấn đề mà doanh nghiệp nước ngoài đang gặp phải.
An Khánh