Đúng một năm đã trôi qua (từ tháng 6 /2008), hơn 40 hộ dân có đất tại phường Bình Khánh, quận 2, TP.Hồ Chí Minh vẫn không ngừng gửi đơn khiếu nại đến các cấp lãnh đạo Thành phố và Trung ương về mức bồi thường phi lý do quận 2 đề ra khi tiến hành thu hồi đất để giao cho Cty Phát triển Thế kỷ 21.
Theo các kiến nghị này, mức giá bồi thường, hỗ trợ tái định cư và cả tiền “hỗ trợ” của chủ đầu tư dự án cho bà con là quá thấp. Tổng cộng tất cả các khoản hỗ trợ mới chỉ được 1.000.000 đồng/m2. Mức giá này quá “rẻ mạt” so với mức các DN Việt Nam khác đã và đang chi trả cho các hộ phải giải tỏa, thu hồi đất cho các dự án (DA) khác trong cùng địa bàn (xấp xỉ 10 triệu đồng/m2). Cụ thể, trên cùng địa bàn quận 2, DA tổ hợp cao ốc văn phòng, trung tâm thương mại và căn hộ tại An Phú (quận 2) do Cty CP Xây dựng và kinh doanh vật tư (thuộc TCty Xây dựng số 1) làm chủ đầu tư chi trả bồi thường cho các hộ dân 4 triệu; 5,5 triệu; 10,2 triệu và 14,6 triệu đồng/m2 tùy từng loại đất. DA đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật chính khu đô thị phát triển cũng hỗ trợ cho người dân 7 triệu đồng/m2. Còn DA công ích Xây dựng tuyến liên tỉnh lộ 25 (quận 2) có mức bồi thường lên tới 12,9-14,6 triệu đồng/m2 được UBND TP chấp thuận tại công văn 1740/UBND-ĐTMT ngày 18/3/2008.
Bất cập cơ chế đền bù
Tất cả số hộ dân trong diện phải di dời để thu hồi đất cho DA nói trên vô cùng bức xúc, cho biết: Đến nay, chưa một hộ nào trong số họ nhận một đồng gọi là tiền đền bù vì không thể chấp nhận mức đền bù quá ư… vô lý. Không có một khu đất nào ở khu vực trung tâm thành phố và quận 2, lại sát bờ sông Sài Gòn mà giá đền bù đất chỉ 150.000 đ/m2, cộng giá đất này với tiền hỗ trợ tái định cư 180.000đ/m2, tiền “hỗ trợ của nhà đầu tư” 670.000đ/m2 nữa mới đạt tới con số 1.000.000đ/m2…
Theo ghi nhận của chúng tôi, đơn giá đền bù và hỗ trợ “bèo bọt” kể trên được UBND quận 2 lập theo phương án số 167/HĐBT từ ngày 01/12/2006 cho DA “Khu du lịch Văn hóa giải trí quốc tế” của chủ đầu tư là Cty Phát triển Quốc tế Thế kỷ 21 (Cty PTQTTK 21) theo giấy phép đầu tư do Bộ KH-ĐT cấp tháng 9/2002 (?!) Sau nhiều lần điều chỉnh giấy phép, DA vẫn không thể triển khai, và đến ngày 01/7/2008, UBND TP.HCM đã cấp giấy chứng nhận đầu tư (lần đầu) cho DA “Khu dân cư và Thương mại Quốc tế Thế kỷ 21”, cho chủ đầu tư mới là Cty TNHH một thành viên Phát triển Quốc tế Thế Kỷ 21. Điều này cho thấy, đây là hai DA hoàn toàn khác nhau cả về tên gọi, và chủ đầu tư… (tuy tên gọi có na ná nhau, và chủ đầu tư của DA mới là một người trong số 3 người góp vốn đầu tư vào DA trước). Do vậy, không thể “áp” phương án đền bù của DA trước cho DA sau. Và cái kiểu “đảo qua, đảo lại” như thế thì đối với DA sau (đang triển khai) liệu có hợp lý, khi mà phương án đền bù lại được ra đời trước nó 18 tháng? Hơn nữa, về mặt pháp lý, theo ý kiến nhiều luật gia: Quyết định 1578/QĐ ngày 12/4/2004 của UBND TP.HCM về việc thu hồi và tạm giao đất tại phường Bình Khánh (quận 2) cho Cty PTQTTK21 làm DA “Khu du lịch văn hóa giải trí quốc tế” thì Cty và DA này không còn tồn tại; do đó, nó không thể đương nhiên trở thành có giá trị đối với Cty TNHH một thành viên Phát triển Quốc tế Thế kỷ 21 với DA “Khu dân cư và thương mại quốc tế” được !
Địa điểm cưỡng chế kề bên sông Sài Gòn (thuộc quận 2)
Ưu ái nhà đầu tư ?!
Không ít người đặt vấn đề: có hay không việc ưu đãi vượt khung đối với chủ đầu tư DA, bởi căn cứ theo trình tự thông thường như đối với các dự án khác, thì phương án đền bù giải tỏa chỉ được ban hành sau khi có quyết định cấp phép đầu tư, quyết định thu hồi và giao đất cho nhà đầu tư... Nhưng ở đây, trình tự này đã được “du di” đến độ khó hiểu! Bởi nếu đúng trình tự, thì phương án đền bù chỉ được thiết lập sau ngày 01/7/2008. Tuy nhiên, trước đó UBND TP.HCM đã có quyết định số 17/QĐ-UBND về bồi thường hỗ trợ tái định cư khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn và ngày 14/3/2008 có hiệu lực thi hành với những quyền lợi nhiều hơn cho người dân. Trong QĐ 17 quy định rất rõ là: giá đất để tính bồi thường phải là giá đất do UBND TP quy định tại thời điểm thu hồi đất theo mục đích đang sử dụng của đất bị thu hồi. Trường hợp giá đất quy định chưa sát với giá nhượng quyền sử dụng đất trên thị trường trong điều kiện bình thường, thì thẩm định gia xác định giá đất để tính bồi thường sát với giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất thực tế trên thị trường… Tuy nhiên, thực tế áp dụng bồi thường của Cty Phát triển Thế kỷ 21 lại không tuân theo quyết định UBND TP.HCM.
Một điều bất thường khác cần ghi nhận là việc cưỡng bức dân để thu hồi đất cho DA này do Ban BT&GPMB quận 2 đã được diễn ra chỉ trong một thời gian ngắn, từ 21/3 đến 19/4/2008, với một loạt các động thái nhiêu khê, như: ban hành các thông báo hiệp thương, thông báo giá đền bù, và tự động chuyển tiền đền bù cho các hộ dân theo hình thức cưỡng chế, vào tài khoản do Ban BT&GPMB đứng tên.
Theo các hộ dân, họ không hề được chủ đầu tư tiếp xúc thương thảo lần nào suốt trong những thời gian qua. Tất cả là chỉ làm việc với Ban bồi thường của quận. Đây không phải là DA đầu tư trong khu chế xuất, khu công nghiệp mà Nhà nước có nhiệm vụ phải giao đất sạch cho nhà đầu tư ? DA cũng chỉ là một DA kinh doanh thuần tuý, mặc dù giấy phép đầu tư do thành phố cấp có đề cập tới một trong các mục tiêu của DA là xây dựng khu tái định cư cho khu đô thị mới Thủ Thiêm, bao gồm cả nhà ở kết hợp thương mại-dịch vụ-công trình công cộng tập trung theo quy hoạch được duyệt với 4.200 căn hộ (75 m2/căn) và dự kiến trong vòng 2,5 năm kể từ ngày giao nhận mặt bằng, chủ đầu tư sẽ hoàn thành các công trình, toàn bộ số căn hộ này sẽ bán lại cho thành phố với giá không tính lợi nhuận… Đồng thời, cũng xây dựng một khu dân cư khác, gồm nhà ở kết hợp với trung tâm thương mại dịch vụ và khu vui chơi giải trí, để kinh doanh cho thuê và bán cho các đốí tượng được pháp luật Việt Nam cho phép... Nhiều người nghi ngờ tính khả thi của các mục tiêu này vì với tổng số vốn đăng ký chỉ tương đương hơn 90 triệu USD, vốn pháp định hơn 30 triệu USD; liệu chủ đầu tư có thể thực hiện DA đúng tiến độ và đúng cam kết ?
Hiện nay, để triển khai các DA tại khu đô thị mới Thủ Thiêm (quận 2), UBND TP.HCM đã có chính sách hỗ trợ thêm tiền đền bù giải tỏa cho các hộ dân với số tiền lên tới cả chục nghìn tỷ đồng từ ngân sách. Vậy hà cớ gì chủ đầu tư ở dự án này lại được quá ưu tiên, để người dân thiệt hại.
Huy Bình-Phạm Minh