Theo báo cáo do Liên minh Viễn thông quốc tế (ITU) mới công bố, quý I/2009, VN đã tiến 15 bậc so với năm 2002 trong bảng xếp hạng Chỉ số phát triển công nghệ thông tin và truyền thông (ICT Development Index) toàn cầu và lọt vào nhóm 10 nước có tốc độ phát triển ICT nhanh nhất thế giới, xếp hạng 92 trong số 154 quốc gia.
Trong khu vực Đông Nam Á, VN xếp sau Philippines và Thái Lan về chỉ số phát triển ICT. Còn số liệu của Bộ TTTT công bố, năm 2008, tổng số thuê bao điện thoại trên toàn mạng hiện có là 82,25 triệu máy, thuê bao di động chiếm 85,5%, mật độ điện thoại là 97,5 máy/100 dân. Toàn quốc có trên 20,67 triệu người sử dụng Internet đạt mật độ 24,20%.
Nếu chỉ nhìn vào những con số thì có thể coi ngành viễn thông của VN đang tạo những bước đột phá mạnh mẽ. Tuy nhiên trong Tờ trình dự án Luật Viễn thông của Chính phủ tại kỳ họp thứ 5, Quốc hội khoá XII, cho thấy, viễn thông của VN vẫn còn một khoảng cách khá xa với quốc tế.
Việc phân bổ tài nguyên viễn thông từ trước đến nay vẫn được thực hiện chủ yếu trên cơ sở cấp phép theo nguyên tắc “ai xin trước cấp trước". Việc quản lý tài nguyên viễn thông theo nguyên tắc này không phù hợp với cơ chế thị trường, đặc biệt là khi VN đã trở thành thành viên chính thức của WTO. Nó phản ánh không đúng giá trị nguồn tài nguyên viễn thông, hạn chế việc sử dụng tài nguyên hiệu quả và tiết kiệm, gây lãng phí và không minh bạch.
Nhiều ý kiến cho rằng cần thay đổi nguyên tắc phân bổ tài nguyên viễn thông theo hướng thi tuyển, đấu giá đối với một số nguồn tài nguyên viễn thông quý hiếm, mang tính thương mại cao, khi nhu cầu vượt quá khả năng phân bổ. Đồng thời, cho phép chuyển nhượng nguồn tài nguyên này cho tổ chức, cá nhân khác nếu có phương án sử dụng hiệu quả cao hơn.
Bên cạnh đó, các DN viễn thông đã và đang xây dựng cơ sở hạ tầng viễn thông riêng biệt (như lắp đặt các nhà trạm, cổng cáp, bể cáp, cột ăngten trạm BTS…) dẫn đến tình trạng lãng phí đầu tư, mất mỹ quan, gây bức xúc trong dư luận xã hội. Vì vậy, trong báo cáo thẩm định của Uỷ ban khoa học, công nghệ và môi trường cũng đề nghị dự thảo luật cần có quy định cụ thể về cơ chế chia sẻ, sử dụng chung cơ sở hạ tầng viễn thông và thể hiện rõ vai trò định hướng, chủ đạo của Nhà nước trong việc đầu tư cơ sở hạ tầng viễn thông.
Để khắc phục được những hạn chế trên, theo ông Đặng Vũ Minh - Chủ nhiệm Uỷ ban khoa học, công nghệ và môi trường của Quốc hội: Cần có cơ quan quản lý chuyên ngành về viễn thông và có điều riêng quy định rõ hơn về vai trò, vị trí và chức năng của cơ quan này để nâng cao tính khả thi của Luật Viễn thông và phù hợp với yêu cầu của WTO về việc thành lập cơ quan chuyên ngành quản lý viễn thông độc lập.
Trong số gần 200 nước thành viên của Liên minh Viễn thông quốc tế (ITU) thì có 147 nước hình thành Cơ quan chuyên ngành nhằm mục đích quản lý thị trường viễn thông và thực thi pháp luật trong viễn thông một cách công bằng, công khai, minh bạch. Xét điều kiện thực tế của VN và theo kinh nghiệm quốc tế, cần có Cơ quan chuyên ngành quản lý nhà nước về viễn thông. Đây cũng là tuyên bố của VN về việc đảm bảo hình thành Cơ quan chuyên môn theo các cam kết của nước ta trong WTO và phù hợp với thông lệ quốc tế.
Đông Hưng