Nóng bỏng vấn đề thi và học

Ưu tiên phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi 

Câu hỏi chất vấn đầu tiên dành cho Bộ trưởng Bộ GD& ĐT là của đại biểu Hồ Nghĩa Dũng về hiện trạng của giáo dục mầm non với 62% trường, lớp mầm non ngoài công lập thu hút trên 80% số trẻ nhưng chất lượng các trường này thì đang bị buông lỏng, gây nhiều bức xúc cho xã hội. 

Bộ trưởng xác nhận lại, con số 80% là không chính xác, số liệu thống kê chính thức là 51% học ngoài công lập. Tuy nhiên, hiện mới chỉ có 70% các em trong độ tuổi mầm non đang được theo học ở các trường mầm non, còn 30% chưa được học.  

“Đây là điều mà Chính phủ, ngành giáo dục rất bức xúc. Vì vậy, hiện nay ngành đang xây dựng lộ trình tức là chương trình phấn đấu từ nay đến năm 2015 ít nhất là 95% các em đi học và học 2 buổi/ngày. Hiện nay thực tế riêng trẻ 5 tuổi đã được khoảng 90% nhưng không phải 2 buổi/ngày, nhiều nơi chỉ học một buổi hoặc không đủ số tháng trong năm” - Bộ trưởng nói. 

Theo đề án, Nhà nước sẽ phổ cập mầm non 5 tuổi. Ở mầm non 3-4 tuổi thì duy trì ít nhất là như cũ và nâng cao chất lượng. Đồng thời, xây dựng mỗi huyện có 1,2 cơ sở mầm non mẫu mực để làm nơi trao đổi kinh nghiệm phát triển. Phương châm là lo đầy đủ mầm non 5 tuổi trước, 3,4 tuổi giữ như cũ và dần dần có điều kiện phát triển lên. 

Bộ trưởng cũng thừa nhận thực tế, những em chưa được học mầm non mà vào lớp 1 “đúng là có gặp khó khăn”. Vì vậy, hiện nay, ở những vùng miền núi, các em phải được bồi dưỡng cấp tốc trong hè trước khi vào lớp 1. Trong điều kiện kinh phí chưa đủ để phổ cập nhóm 3 - 5 tuổi như hiện nay, Chính phủ triển khai giải pháp tập trung cho 5 tuổi để tất cả các em có điều kiện chuẩn bị. Các vùng miền núi phải hình thành đủ các trường công lập để tiếp nhận các em vào trường 5 tuổi, nếu em nào không đủ tiền học phí thì miễn học phí. 

Về chất lượng của các trường mầm non ngoài công lập, Bộ trưởng công nhận vừa qua có một số hiện tượng các cô giáo ở cơ sở giữ trẻ vi phạm các hoạt động liên quan đến chăm sóc trẻ em, nhưng qua kiểm tra thì đây chủ yếu là cơ sở chưa được cấp phép. 

Sau sự kiện đó, ngành đã hướng dẫn đề nghị các sở, đặc biệt là các thành phố lớn có rà soát lại tất cả các số em này và có bồi dưỡng sư phạm cấp tốc, ít nhất cho người đứng đầu những nhóm giữ trẻ này và chuẩn bị thực hiện việc đăng kí. 

“Vừa qua, bên cạnh một số địa phương có khó khăn cũng có địa phương như Hà Nội, Hải Phòng, Đắc Lắc, Bình Dương thì 100% cơ sở mầm non tư thục được cấp phép. Ngoài ra đội ngũ giáo viên chúng ta sắp tới phải được tăng cường bồi dưỡng. Hiện nay lực lượng giáo viên và cơ sở mầm non thì có 72% cơ sở tư thục đạt tiêu chuẩn” - Bộ trưởng nói thêm. 

Về trách nhiệm quản lý giáo dục mầm non, Bộ trưởng cho biết, theo phân cấp thì chính quyền địa phương, các tỉnh, thành phố là cơ quan chịu trách nhiệm trực tiếp về giáo dục phổ thông, trong đó phụ trách về giáo dục mầm non trực tiếp Ủy ban nhân dân phường, xã. Nếu muốn mở trường mầm non, mở nhóm nuôi dạy trẻ thì phải được phép của Ủy ban nhân dân xã, nhưng biên chế ủy viên Ủy ban nhân dân xã các địa phương chỉ có một người lo rất nhiều việc, nên thực tế Ủy viên Ủy ban nhân dân xã không đủ sức trực tiếp giám sát các cơ sở mầm non trên địa bàn phường, xã.  

“Đây là vấn đề chúng ta đang suy nghĩ làm sao có cách giải quyết phù hợp, hoặc là ở phòng giáo dục, đào tạo thì có 1 - 2 chuyên viên lo cả khối đó thì cũng chưa bám sát được vấn đề này thì nằm trong chương trình sẽ kiến nghị về vấn đề bộ máy tổ chức” - Bộ trưởng nói. 

Chưa xác định thời điểm thực hiện phương án bỏ kỳ thi đại học 

Theo giải trình của Bộ trưởng, năm 2002, Việt Nam áp dụng thi đại học “3 chung”: chung đề, chung thời gian, kết quả sử dụng chung cho nhiều bậc học, nhiều trường một lúc. Việc này đã giúp giảm hao phí xã hội, bớt căng thẳng trong nhà trường. Tuy nhiên, qua một số năm thực hiện thì tiêu cực trong thi cử vẫn còn. Vì vậy ngành tiến hành giải pháp thứ hai đó là thi trắc nghiệm, thi môn ngoại ngữ, môn sinh, môn hóa. Dự kiến ban đầu còn thi tiếp môn toán, môn sử, môn địa nhưng sau, do thấy cần có thời gian kiểm tra thêm nên hiện thi trắc nghiệm dừng ổn định ở 4 môn. 

Để tiếp tục nâng cao chất lượng, bên cạnh thực hiện cuộc vận động "hai không" toàn xã hội, về kĩ thuật, ngành tiếp tục triển khai các giải pháp như từ kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông năm 2007, ngành đã đưa giảng viên đại học vào tham gia làm thanh tra các cơ sở, lực lượng nằm ngoài nhà trường, góp phần tăng tính khách quan. Đến năm 2008, tiếp tục tăng cường thanh tra, và năm nay triển khai phương án thi theo cụm.  Đây không phải là một hình thức mới, nhưng mới chỉ làm ở cấp địa phương, chưa triển khai ở cấp quốc gia.  

“Thi theo cụm như vậy là các em ở cùng một địa phương nhưng các trường khác nhau theo A, B, C trong trường và cái này cũng chính là chuẩn bị cho kỳ thi năm sau vì nếu sau này chúng ta thi là dùng kết quả phổ thông mà thi đại học thì các em sẽ giám sát lẫn nhau. Bởi vì trong một phòng thi mà kết quả đó có thực sự để thi đại học, nếu xảy ra tiêu cực thì cái đó thiệt cho người xung quanh, cho nên các em sẽ giám sát lẫn nhau. Yêu cầu đó chính là hạn chế việc bảo bài, truyền bài trong quá trình đó” - Bộ trưởng làm rõ. 

Năm nay, thi cụm có sự chuẩn bị kỹ và được hỗ trợ của nhân dân, ở những nơi đi xa, các cơ quan cấp huyện, phường đã tổ chức đón nhận các em đến thi ở đó trước 1 ngày và 3 ngày thi ở tại chỗ, cho nên các em không phải đi lại và kết quả thực tiễn cho thấy, việc thi cụm này không gây khó khăn thêm cho việc đi lại của thí sinh.  

Về việc chấm chéo, theo Bộ trưởng, nếu kết quả phổ thông sau này được làm cơ sở xét đại học, các trường rất băn khoăn liệu các địa phương có tự nâng điểm không. Cho nên năm nay, vừa đảm bảo khách quan nói chung và chuẩn bị cho cả năm sau tổ chức chấm chéo, các tỉnh ở lân cận nhau sẽ chấm cho nhau, nhưng không phải hai người chấm trực tiếp mà người này chấm tỉnh khác, người khác chấm tỉnh này, tức là không có khả năng có thể xảy ra thông đồng. Tuy nhiên, cũng còn phải chờ chấm thi năm nay xem chấm chéo có khó khăn hay không, sau đó ngành sẽ thảo luận kỹ để xem đã chín muồi cho việc tổ chức một kỳ thi vào năm sau hay chưa.

“Năm nay còn là tiền đề, chưa khẳng định lúc nào làm, nhưng phải thử những cơ chế, điều kiện để chúng ta có thể đi tiếp” - Bộ trưởng cho biết. 

Chưa thỏa mãn với những thông tin giải đáp của Bộ trưởng, vấn đề khó khăn, lãng phí và tốn kém của việc thi theo cụm, chấm chéo lại tiếp tục được nhiều đại biểu khác nêu ra. Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân khẳng định, về mặt tổ chức có phức tạp hơn, nhưng qua thực tế vừa rồi cho thấy, chúng ta làm chủ được công đoạn tổ chức này.  

Bộ trưởng chứng minh, cuộc thi năm nay so với các năm trước là nghiêm túc nhất. Điều này biểu hiện ở số học sinh vi phạm giảm khoảng 2/3 qua 2 năm (2007, 2008) và đến năm nay thì chỉ còn 299 em phạm quy, giảm 88% so với năm 2007. Tỷ lệ học sinh bỏ thi năm 2008 là 8.700 em, năm nay còn 5.600 em. Số giám thị vi phạm năm nay chỉ còn 3 trường hợp, so với con số 15 của năm 2008 và so với năm 2007 thì giảm hơn 10 lần. Tai nạn giao thông, năm 2007 có 85 tai nạn giao thông, năm 2008 là 84, năm nay là 73 vụ... 

Bộ trưởng cho biết thêm, trên thế giới có khoảng 10% số nước còn duy trì 2 cuộc thi, còn 90% chọn phương án thi phổ thông lấy kết quả xét tuyển hoặc xét tuyển phổ thông thi vào đại học, 90% là không thi cả 2 cuộc nữa. Lý do Việt Nam chọn phương án duy trì thi tốt nghiệp phổ thông nghiêm túc là để vừa có mặt bằng đánh giá chung và nếu kết quả nghiêm túc, đại học vẫn chọn xét được.  

“Tuy nhiên phương án cuối cùng chưa quyết định, chúng ta cũng phải rà soát kỹ năm nay rồi sau đó sẽ có thảo luận kỹ trong ngành, nếu trong ngành thống nhất cơ bản rồi thì tham khảo ý kiến xã hội và sẽ báo cáo Thủ tướng Chính phủ” - Bộ trưởng nhấn mạnh thêm lần nữa. 

Trả lời câu hỏi của đại biểu Phạm Phương Thảo  - TP Hồ Chí Minh về việc tổ chức theo cụm và chấm chéo vẫn gây áp lực, Bộ trưởng cho biết, nếu vẫn duy trì hai cuộc thi cách nhau khoảng 1 tháng, mỗi cuộc thi trên dưới 1 triệu học sinh thì áp lực vô cùng lớn. “Trên tổng thể, chúng tôi muốn làm sao chọn chỉ còn một cuộc thôi. Hiện nay chúng ta đang bàn để chọn là giữ phổ thông hay giữ đại học, áp lực tổng thể là huy động chính cái đó. Ví dụ nếu chúng ta còn duy trì thi đại học thì sẽ còn các lò luyện thi tiếp tục phát triển nữa, nếu chúng ta chuyển thành là cơ bản dựa vào kết quả thi phổ thông, học nghiêm túc thì vấn đề luyện thi không có chỗ đứng và nếu chúng ta sử dụng được kết quả phổ thông là một căn cứ quan trọng để xét đại học thì các em có thể nộp đơn 5, 7, 8, 10 trường đại học, cao đẳng một lúc với chỉ một bảng điểm thôi, không phụ thuộc chúng ta thi khối A, B, C, thi bao nhiêu trường, cái đó nó cũng giảm áp lực cho các em” - Bộ trưởng nói. 

Đa số các trường có yếu tố nước ngoài hoạt động đúng theo giấy phép 

Câu hỏi của đại biểu Trần Hoàng Thám  - TP Hồ Chí Minh về giải pháp để nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước đối với lĩnh vực giáo dục có yếu tố nước ngoài được Bộ trưởng giải đáp: Hiện nay, chúng ta có hai nhóm loại trường, trường xác định hoạt động theo mục tiêu và có lợi nhuận thì được điều chỉnh tới văn bản liên quan đến vai trò của Bộ kế hoạch và Đầu tư trong việc thẩm định và cấp phép hoạt động, còn loại trường hoạt động theo không lợi nhuận thì vai trò của Bộ giáo dục và đào tạo. 

Với loại hình thứ 2,  với các trường từ phổ thông tới trung cấp chuyên nghiệp thì địa phương cấp phép hoạt động, còn các trường cao đẳng, đại học trở lên thì Bộ DG&ĐT trình Thủ tướng Chính phủ cho phép hoạt động. Sau khi được cấp phép, ngành sẽ kiểm tra. Theo quy định, hàng năm những cơ sở này phải báo cáo lên cơ quan quản lý trực tiếp của mình. 

Vừa qua, Việt Nam đã có 3 đợt tổ chức kiểm tra ở cấp quốc gia với các trường có yếu tố nước ngoài. Qua đánh giá cho thấy đa số các trường thực hiện cam kết trong quá trình đăng ký hoạt động. Việc hoạt động cũng đem lại kết quả góp phần tạo nhân lực có chất lượng cao cho Việt Nam nhưng cũng bộc lộ một số hạn chế, như có những trường đăng ký đào tạo những ngành về kỹ thuật công nghệ rất cần cho Việt Nam thì sau 5 năm hoạt động chưa triển khai, chỉ triển khai những ngành có khả năng ít đầu tư, chi phí cao hoặc có những trường vừa đăng ký để xin tuyển sinh nhưng đồng thời lại đăng ký tuyển sinh... Bên cạnh đó, việc giám sát tài chính của chúng ta chưa tốt. Hiện nay, về ngắn hạn Bộ đang tập trung hoàn thành dự thảo nghị định, thay thế cho một số nghị định cũ để quản lý việc đầu tư giáo dục vào một văn bản, dù lợi nhuận hay không lợi nhuận cũng trong một văn bản và dự kiến cuối tháng 6 đầu tháng 7 này sẽ trình Chính phủ. Dự kiến cuối năm 2010, Bộ sẽ tổ chức tổng kết 10 năm có đầu tư nước ngoài về giáo dục trong cả nước, từ đó sẽ kiến nghị các biện pháp khắc phục tiếp theo.