Nông sản và điện làm nóng nghị trường

Tuần làm việc sôi nổi nhất của kỳ họp Quốc hội đã khép lại với hoạt động chất vấn – trả lời chất vấn. Bên cạnh những vấn đề có ảnh hưởng xã hội rộng lớn như tài chính giáo dục; quy hoạch sử dụng đất đai…, nông sản và giá điện là hai vấn đề có nhiều ý kiến chất vấn Chính phủ.

Những biến động trên thị trường nông sản đã khiến hai Bộ trưởng Nông nghiệp & Phát triển nông thôn và Công Thương phải dành khá nhiều thời gian trả lời chất vấn.

Kinh doanh gạo phải có điều kiện

Đại biểu Đỗ Hữu Lâm (Long An) “than” hộ người nông dân đồng bằng sông Cửu Long: “Nông dân đang “khó đủ bề” vì giống không đảm bảo tiêu chuẩn, hạ tầng cơ sở nông thôn thiếu, tiêu thụ khó khăn, liên kết “4 nhà” lỏng lẻo... Vậy sử dụng gói kích cầu như thế nào để đúng đối tượng, để lúa gạo đồng bằng sông Cửu Long sớm trở thành sản phẩm bền vững, xuất khẩu có chất lượng cao”? Từ góc độ sản xuất, Bộ trưởng Cao Đức Phát chia sẻ: “Trong chương trình đầu tư hiện nay, Bộ NN - PTNT đang chỉ đạo rà soát lại quy hoạch thủy lợi đồng bằng sông Cửu Long trong điều kiện biến đổi khí hậu. Chính phủ cũng đã dành vốn thích đáng cho hệ thống thủy lợi ở khu vực này, cũng như thu xếp tăng nguồn vốn vay tiếp sức cho nông dân”.

Từ góc độ kinh doanh thương mại, Bộ trưởng Công Thương Vũ Huy Hoàng cho biết, qua một thời gian thực hiện quyết định số 80/2002/QĐ-TTg ngày 24 tháng 6 năm 2002 của Thủ tướng Chính phủ về chính sách khuyến khích tiêu thụ nông sản hàng hóa thông qua hợp đồng đã thấy nhiều bất cập. Tỷ lệ thu mua nông sản thông qua ký kết hợp đồng đạt thấp: thóc hàng hóa đạt 6 - 9% sản lượng, thủy sản dưới 10% sản lượng, cà phê 2 - 5% diện tích… Trong Đề án Phát triển thương mại nông thôn giai đoạn 2009 - 2015 và định hướng đến năm 2020 đã đề xuất một số giải pháp cụ thể về việc mở rộng và nâng cao hiệu quả liên kết kinh tế giữa doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh với nông dân thông qua các hợp đồng tiêu thụ sản phẩm và các phương thức phù hợp khác. Vừa qua, Thủ tướng Chính phủ cũng đã có Quyết định số 497/QĐ-TTg ngày 17 tháng 4 năm 2009 về việc hỗ trợ lãi suất vốn vay mua máy móc thiết bị, vật tư phục vụ sản xuất nông nghiệp và vật liệu xây dựng nhà ở khu vực nông thôn...

Chính phủ đang tiếp tục làm việc với Ngân hàng Thế giới để xây dựng một chương trình vốn vay lớn nhằm tiếp sức cho nông dân

Tuy nhiên, nhiều đại biểu vẫn bày tỏ mối lo về lượng lúa đang tồn đọng rất lớn trong dân và xu hướng lúa gạo rớt giá hàng ngày. Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng nói: “Tôi xin nhận trách nhiệm trước cử tri cả nước, trước QH về công tác tham mưu cho Chính phủ điều hành xuất khẩu gạo. Tuy năm 2009 này chúng tôi đã được đánh giá là có nỗ lực nhưng vẫn còn nhiều hạn chế, tiếp tục phải khắc phục”. Về hướng giải quyết lượng gạo hàng hóa còn lớn trong những tháng cuối năm 2009, (còn khoảng 2 triệu tấn trong vu hè thu), Bộ trưởng cho biết: sẽ tiếp tục kiến nghị với Chính phủ xây dựng thêm kho chứa song song với các giải pháp khác.

Xới xáo vấn đề giá điện, đại biểu Đặng Thị Mỹ Hương (Ninh Thuận) hỏi thẳng, việc tăng giá điện ảnh hưởng thế nào đến cuộc sống của người dân, đặc biệt là hộ nghèo. Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng: “Để đưa ra quyết định tăng giá điện, Chính phủ đã tính toán rất kỹ để không gây ảnh hưởng lớn tới người nghèo”. Theo Bộ trưởng, tính đến cuối năm 2008, tỷ lệ hộ nghèo ở nước ta là 12%, nhưng theo điều tra thì có đến 23% số hộ dùng điện chỉ sử dụng dưới 50kWh/tháng. Theo cách tính giá bậc thang của năm 2008 thì trong 100kWh đầu tiên, người sử dụng chỉ phải chịu giá khoảng 500 đồng/kWh - phần này Chính phủ phải bù lỗ. Như vậy, Chính phủ phải bù lỗ cho người nghèo và cả một số hộ không nghèo. Năm 2009, giá điện tăng lên, nhưng bậc thang từ 51 đến 100kWh vẫn tính giá bằng chi phí là 865 đồng/kWh. Theo đó, người nghèo và cận nghèo chỉ phải trả thêm 2.500 đồng tiền điện một tháng. Nhà nước vẫn phải bù lỗ và đúng đối tượng.

Một vấn đề có tác động trực tiếp đến sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp là cách tính giá điện theo giờ cao điểm. Trên cơ sở phản ánh của một số doanh nghiệp và sau khi kiểm tra thực tế tại các tỉnh Tiền Giang, Long An và TP Hà Nội, Bộ Công Thương cho rằng, các doanh nghiệp sản xuất 3 ca (hoặc 2 ca), do đã áp dụng giá điện giờ cao điểm và số giờ áp giá cao điểm tăng không đáng kể, nên hầu hết các doanh nghiệp đồng tình với cơ chế giá giờ cao điểm sáng. Đối với các doanh nghiệp sản xuất 1 ca, khi phải trả giá điện giờ cao điểm sáng chi phí tiền điện theo tính toán tăng khoảng từ 2,26% - 22,6%. Tuy nhiên, mức tăng chi phí tiền điện trên tổng chi phí sản xuất hoặc tổng doanh thu của doanh nghiệp khi áp dụng quy định giờ cao điểm ở mức tương đối nhỏ (0,04% - 0,76%). Vì vậy ảnh hưởng của việc áp dụng giá điện giờ cao điểm sáng tới chi phí sản xuất thực tế là không lớn.

“Theo số liệu hóa đơn tiền điện thực tế tháng 3 và tháng 4/2009 của các hộ sử dụng điện áp dụng giá điện theo giờ, mức tăng tiền điện do áp dụng giá cao điểm sáng chỉ từ 1 - 2% trong tổng chi phí sản xuất của các doanh nghiệp, phần tăng còn lại là do tăng giá điện các giờ khác và tăng nhu cầu sử dụng điện chung của doanh nghiệp”, ông Hoàng thông tin thêm.

Tuy nhiên, người đứng đầu ngành Công Thương cũng công nhận rằng, do quy định giá điện giờ cao điểm sáng mới áp dụng được một thời gian ngắn; ngoài ra, ở một số tỉnh, hệ thống công tơ điện tử còn chưa được cài đặt xong thông số thời gian theo quy định mới, nên kết quả kiểm tra tới thời điểm này chưa toàn diện. Bộ trưởng hứa: “Sau khi có kết quả tổng hợp số liệu chi phí tiền điện thực tế của ít nhất 3 tháng qua hóa đơn tiền điện (hiện nay các công ty điện lực đang tổng hợp số liệu của tháng 5), nếu thấy thật sự ảnh hưởng đáng kể đến sản xuất kinh doanh của đại đa số doanh nghiệp, Bộ Công Thương sẽ báo cáo Thủ tướng Chính phủ để có các biện pháp điều chỉnh phù hợp”.