Trước sức ép phải giải tỏa bức xúc chính đáng của đông đảo người tiêu dùng về giá sữa ngoại nhập, các cơ quan quản lý Việt Nam đang có những động tác chuẩn bị áp dụng các biện pháp cứng rắn.
Cho dù gần đây, một số giám đốc công ty sữa nước ngoài tại Việt Nam có lên tiếng thanh minh về mức giá trên trời của sữa nhập ngoại vào Việt Nam nhưng những con số điều tra, thống kê mới nhất đều cho thấy sự phi lý của giá sữa ngoại.
Giá trên trời!
Theo kết quả cuộc khảo sát trên phạm vi cả nước (có tham khảo thông tin từ thương vụ Việt Nam ở các nước và so sánh với giá sữa ở nhiều nước trên thế giới) do Cục Quản lý cạnh tranh công bố tại cuộc hội thảo “Kiểm soát giá sữa” tại Hà Nội ngày 7/7, giá sữa bột nguyên hộp nhập khẩu ở Việt Nam cao hơn nhiều so với các nước đang phát triển, thậm chí cao hơn cả một số nước phát triển. So với Thái Lan, Malaysia, Indonesia, giá sữa bột nhập khẩu vào Việt Nam bình quân cao hơn từ 20 - 60%, có trường hợp cao hơn từ 100% - 150%.
|
Giá sữa Dumex hiện Dugro 1,2,3 cao hơn giá ở các nước Thái Lan, Malaysia, Indonesia từ 100% - 150% |
Cụ thể, sữa ABBOTT nhập khẩu từ Mỹ, nhãn Pedia Sure, giá ở Việt Nam cao hơn khoảng 20% so với Thái Lan, cao hơn khoảng 25 - 30% so với Malaysia và Indonesia. Sữa Mead Johnson nhập khẩu từ Mỹ, nhãn Enfa Grow A+ cao hơn giá ở Malaysia khoảng 50%; Enfa Grow 3 A+ cao hơn giá ở Thái Lan 60%. Enfakid 4 A+ cao hơn giá ở Thái Lan khoảng 40%. Sữa NESTLE nhập khẩu từ nhiều nước, nhãn NAN H.A1 Pro cao hơn giá ở Malaysia khoảng 65,2%. Còn giá sữa Dumex mới thật kinh hoàng: theo kết quả khảo sát, giá sữa này hiệu Dugro 1, 2, 3 cao hơn giá ở các nước Thái Lan, Malaysia, Indonesia từ 100% - 150%. Giá sữa FRISO nhập khẩu từ Hà Lan cũng ngất ngưởng: ví dụ loại Friso 1 Gold, Friso 3 Gold cao hơn khoảng 50% - 60% (có cửa hàng còn bán cao hơn 80%) so với Malaysia và thậm chí cao hơn so với Singapore khoảng 10 - 15%. Friso 4 Gold ở Việt Nam cũng cao hơn Friso 4 Gold ở Singapore gần 10%…
Trong khi đó, mức thuế áp dụng đối với các mặt hàng sữa nhập khẩu vào Việt Nam lại thấp hơn so với nhiều nước. Ví dụ như ở Thái Lan, sữa có mã số 0401thì mức thuế từ 5% - 40%, đối với các nước thuộc ASEAN là 5%, có xuất xứ từ Nhật là 14.55%. Còn ở Indonesia, thuế nhập khẩu chung là 5%, thuế VAT là 10%. Ở Hàn Quốc, thuế nhập khẩu trung bình sản phẩm sữa nói chung ở mức 36% và thuế VAT 10%. Còn hiện nay ở Việt Nam, riêng đối với sữa bột nguyên liệu, vì còn có nhiều ý kiến khác nhau nên Bộ Tài chính vẫn giữ nguyên mức thuế như trước đây (sữa bột có mức thuế khoảng 10 - 15%). Do đó, sự chênh lệch về giá sữa ngoại nhập vào Việt Nam và giá sữa ở các nước, được Cục Quản lý cạnh tranh khẳng định là “rất bất hợp lý”.
Lý do không thuyết phục
Một số nhà nhập khẩu sữa ngoại đã tìm mọi cách biện minh cho mức giá sữa “trên trời” của mình như: chính sách thuế, tỷ giá hối đoái tăng, chi phí cao cho quảng cáo, tiếp thị… Nhưng tất cả những lý do này đều được nhiều chuyên gia cho là “kệch cỡm”. Ông Phạm Quang Diệu, chuyên gia nghiên cứu của Trung tâm Thông tin Nông nghiệp và phát triển nông thôn của Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn cho rằng, mức thuế nhập khẩu sữa của Việt Nam là còn thấp. Thêm vào đó, dù tỷ giá hối đoái có tăng tới 6 - 8% cũng khó có thể lý giải vì sao giá sữa của Việt Nam đắt đỏ như vậy. Còn việc doanh nghiệp chi phí quá nhiều cho quảng cáo tiếp thị có thể là đúng nếu dựa trên con số thực tế. Như kết quả kiểm tra của đoàn kiểm tra liên ngành tại Công ty Mead Johnson Việt Nam cho thấy, trong quý IV/2008, chi phí quảng cáo, tiếp thị của công ty này chiếm hơn 56% trong tổng chi phí.
Kết quả kiểm tra của đoàn kiểm tra liên ngành TP.HCM về một số sản phẩm sữa ngoại nhập gần đây cũng cho thấy sự thái quá trong chính sách giá của các công ty nhập khẩu, phân phối sữa. Ví dụ như Mead Johnson Việt Nam đã đề nghị Công ty Tân Tiến bán cho người tiêu dùng với mức giá cao hơn 200% giá vốn nhập. Cụ thể, sữa Enfa pro A+ loại 400g có giá vốn chưa tới 64.000 đồng/hộp được Mead Johnson Việt Nam bán cho Tân Tiến hơn 102.000 đồng/hộp và đề nghị Tân Tiến bán ra thị trường hơn 140.000 đồng/hộp, bằng hơn 220% so với giá vốn. Loại sữa Enfa Pro A+ loại 900g giá vốn chưa đến khoảng 130.000 đồng/hộp nhưng Mead Johnson Việt Nam “bỏ” cho Tân Tiến hơn 207.000 đồng/hộp và “buộc” Tân Tiến bán cho người tiêu dùng hơn 286.000 đồng/hộp, cao gần 220% so với giá vốn.
Tất cả những kết quả kiểm tra, khảo sát cho thấy, các doanh nghiệp nhập khẩu, kinh doanh sữa ngoại đã cố tình nâng giá bán quá cao để gặt hái lợi nhuận. Thêm vào đó, việc các công ty nhập khẩu, phân phối kinh doanh sữa ngoại đang áp dụng tỷ lệ chiết khấu hoa hồng quá cao cho các doanh nghiệp bán lẻ sữa cũng là nguyên nhân quan trọng đẩy giá sữa bán lẻ lên quá cao trên thị trường.
Lẽ nào cơ quan nhà nước bó tay?
Sự phi lý của giá sữa Việt Nam có lẽ không chỉ vì các công ty kinh doanh, nhập khẩu sữa ngoại quá tham lam mà còn do các cơ quan quản lý nhà nước đã lỏng lẻo trong việc quản lý giá đối với mặt hàng này. Hiện nay, hệ thống pháp luật nhà nước về quản lý giá là khá hoàn thiện như Pháp lệnh Quản lý giá, Luật Cạnh tranh, Pháp lệnh Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng… và đầy đủ các văn bản hướng dẫn dưới luật. Tuy nhiên, để mức giá sữa liên tục tăng cao, đứng trên đỉnh của thế giới như hiện nay thì rõ ràng, các cơ quan quản lý về giá cả, thị trường của nhà nước đã không làm hết chức trách. Một điều dễ thấy là sữa hiện nay được đưa vào diện hàng hóa phải bình ổn giá, nghĩa là cứ tăng 20% thì cơ quan quản lý nhà nước phải áp dụng các biện pháp bình ổn. Nhưng thực tế, các đợt tăng giá sữa gần đây đều chưa thấy biện pháp nào được Bộ Công Thương hay Bộ Tài chính triển khai. Cho đến mãi gần đây, cụ thể trong hội thảo về kiểm soát giá sữa ngày 7 - 7 tại Hà Nội, người ta mới đề xuất các giải pháp: điều tra hành vi liên kết độc quyền của các công ty sữa, đưa mặt hàng sữa vào diện phải quản lý giá…
Trong lúc đó, theo dự báo của Cục Quản lý giá, Bộ Tài chính và của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, giá sữa nhập ngoại sắp tới lại có thể tăng 6 - 8% vì giá thức ăn chăn nuôi đang lên do đồng USD đang có xu hướng tăng giá so với đồng Việt Nam… Các giải pháp đề xuất ra của các bộ, ngành còn chưa biết khi nào thực hiện được mà nguy cơ giá sữa tăng đã lại cận kề. Có lẽ, các nhà nhập khẩu sữa ngoại vẫn còn nhiều thời gian để ung dung hốt bạc tại thị trường Việt Nam.
Quang Hà