Vậy là Quy hoạch phát triển hệ thống dự trữ dầu thô và các sản phẩm xăng dầu của VN đến năm 2015, tầm nhìn đến năm 2025 đã được Chính phủ phê duyệt. Theo đó, hệ thống dự trữ dầu thô và các sản phẩm xăng dầu của VN bao gồm cả dự trữ thương mại, dự trữ sản xuất và dự trữ quốc gia. Tổng nhu cầu vốn cho hệ thống này trong giai đoạn đến năm 2015 là khoảng 2,38 tỷ USD. Còn tới giai đoạn 2016-2025, là vào khoảng 7,19 tỷ USD.
Dự trữ dầu và các loại năng lượng khác là được xem như yêu cầu bắt buộc, và là một phần của chiến lược an ninh năng lượng với mỗi quốc gia. Mục đích của việc dự trữ là nhằm đối phó với nguy cơ khủng hoảng năng lượng. Tại nhiều nước phát triển, lượng dầu dự trữ có thể đáp nhu cầu sử dụng trong thời gian gần 6 tháng.
Tuy nhiên, không phải quốc gia nào cũng có đủ tiềm lực để thực hiện tốt việc dự trữ các loại năng lượng. Ngay cả Mỹ - quốc gia có lượng dự trữ dầu mỏ lớn nhất thế giới - cũng nhiều thời điểm phải lo lắng vì lượng dự trữ sụt giảm. Trung Quốc - nước có tốc độ phát triển kinh tế rất cao trong nhiều năm gần đây - cũng phải tới năm 2003 mới bắt đầu việc xây dựng các cơ sở dự trữ dầu. Và hiện lượng dự trữ dầu của Trung Quốc vẫn chưa thể ngang các nước phát triển.
Nói thế để thấy, đến thời điểm hiện tại, VN mới ban hành Quy hoạch phát triển hệ thống dự trữ dầu thô và các sản phẩm xăng dầu của VN đến năm 2015, tầm nhìn đến năm 2025 là không sớm, nếu không nói là… muộn. Tuy nhiên, cần phải chấp nhận thực tế ấy, vì tiềm lực kinh tế của chúng ta thời gian trước chưa cho phép “nghĩ” tới chiến lược dài hơi là dự trữ dầu. Trong nhiều thời điểm, dự trữ xăng dầu của chúng ta chỉ đủ dùng trong thời gian ngắn. Và thị trường xăng dầu trong nước thì luôn bất ổn vì phụ thuộc hoàn toàn vào nhập khẩu.
Do vậy, cần công nhận rằng, việc ban hành quy hoạch phát triển hệ thống dự trữ dầu thô và các sản phẩm xăng dầu là sự kiện đáng mừng với nền kinh tế, với người tiêu dùng. Khi các biện pháp ngắn hạn và dài hơi để bình ổn thị trường đều dần định hình, vận hành. Tuy nhiên, đằng sau sự kiện đáng mừng ấy, vẫn có quá nhiều vấn đề cần thận trọng. Chẳng hạn, dù đã phân ra ba loại hình dự trữ, gồm dự trữ thương mại, dự trữ sản xuất và dự trữ quốc gia, nhưng nguyên tắc phối hợp, triển khai, vận hành nhịp nhàng để hình thành hệ thống này như thế nào là chưa rõ ràng. Thứ nữa, quy hoạch này đã khắc phục được những hạn chế thường thấy trong công tác xây dựng quy hoạch hay chưa thì vẫn là câu hỏi còn bỏ ngỏ.
Mặt khác, vấn đề quan trọng nhất đối với ý nghĩa của một quy hoạch không phải ở chỗ “viết” ra nó, mà là ở thực tế triển khai nó như thế nào. Có thể lấy ví dụ trong trường hợp quy hoạch phát triển ngành thép đã bị lạc hậu trước thực tế phát triển. Ngành thép vẫn phát triển bên… ngoài những định hướng đã thể hiện trong quy hoạch. Và, ai cũng biết, để ổn định thị trường xăng dầu, Nhà nước đã thành lập quỹ bình ổn giá. Nhưng hiện quỹ này vẫn chờ đủ nguồn để hoạt động. Tức là vẫn chưa phát huy tác dụng trong bình ổn thị trường xăng dầu, dù yêu cầu khi thành lập là quỹ này phải… hoạt động ngay. Thế nên, với quy hoạch phát triển hệ thống dự trữ dầu thô và các sản phẩm xăng dầu vừa được ban hành lần này, có lẽ vẫn nên đặt yêu cầu phải triển khai quy hoạch ấy đúng với những gì đã thể hiện trong nội dung. Chứ đừng cứ cố ban hành, rồi lại để quy hoạch ấy… chìm đi, như với quỹ bình ổn giá xăng dầu, cũng như quy hoạch ngành thép…
Trọng Nhân