Đề án thành lập Tập đoàn Công nghiệp Xây dựng Việt Nam mà Bộ Xây dựng đưa ra vẫn phải “lên bàn cân” để xác định “hợp lực các đại gia xây lắp” là tối ưu hay “tách rời hai ông lớn xây và lắp” mới thích hợp? Quyết định cuối cùng vẫn còn chờ Chính phủ.
Bộ Xây dựng lý giải, việc hợp lực các đơn vị ngành xây dựng sẽ hình thành một tổ chức kinh tế qui mô lớn đa sở hữu (Nhà nước sở hữu chi phối về vốn) có trình độ công nghệ, quản lý hiện đại và chuyên môn hóa cao. Tập đoàn này sẽ kinh doanh đa ngành, trong đó xây dựng và tổng thầu xây dựng các công trình thủy điện, nhiệt điện, thủy lợi, giao thông, công nghiệp, chế tạo cơ khí nặng và sản xuất vật liệu xây dựng là ngành kinh doanh mũi nhọn.
Tập đoàn Công nghiệp Xây dựng Việt Nam sẽ là tên gọi chung của tổ hợp các doanh nghiệp độc lập với nòng cốt chính là Tổng công ty Sông Đà. Các thành viên sẽ gắn kết chặt chẽ với nhau thông qua vốn, công nghệ, thị trường, thương hiệu...
Bộ muốn, doanh nghiệp… lình xinh
Tuy nhiên, những phân tích và lập luận của Bộ dường như chưa đủ sức thuyết phục chính các doanh nghiệp trong ngành. Một trong các anh tài “bị triệu tập” vào Tập đoàn này, Tổng giám đốc LILAMA Phạm Hùng cho rằng, trên thế giới, không có kiểu tập đoàn nào “gom” các doanh nghiệp trong các lĩnh vực xây dựng, cơ khí, lắp máy lại với nhau. Nếu cứ gộp doanh nghiệp lại cho vốn nhiều thì chỉ cần cho một tổng công ty nào đó hai nhà máy điện, một nhà máy ximăng là đã có vài tỉ USD, thừa tiêu chuẩn thành tập đoàn. “Vốn không phải vấn đề mà phải phát huy được mũi nhọn, khả năng cạnh tranh, khả năng sinh lợi... cho các doanh nghiệp” - ông Hùng khẳng định.
|
Theo đề án của Bộ Xây dựng, Tập đoàn Công nghiệp Xây dựng Việt Nam giai đoạn 2009-2010 sẽ do Tổng Công ty Sông Đà làm nòng cốt gồm 5 tổng công ty: Tổng công ty Sông Hồng, Tổng công ty Cơ khí xây dựng (COMA), Tổng công ty Đầu tư phát triển xây dựng (DIC.CORP), Tổng công ty Lắp máy Việt Nam (LILAMA) và Tổng công ty Xây dựng và phát triển hạ tầng (LICOGI). |
Bản thân nòng cốt của Tập đoàn, ông Lê Văn Quế, Chủ tịch HĐQT Tổng Công ty Sông Đà cũng cho rằng, việc thành lập tập đoàn không nên là phép cộng khiên cưỡng. Các doanh nghiệp khi vào tập đoàn phải trên nguyên tắc tự nguyện, tự thấy thế mạnh của nhau, từ đó cùng đứng chung một tập đoàn nhằm nâng quy mô, khả năng tài chính, tận dụng thế mạnh của nhau để cùng phát triển.
Về phía Hiệp Hội Doanh nghiệp Cơ khí Việt Nam, Chủ tịch Nguyễn Văn Thụ bày tỏ: Với đặc điểm phải đầu tư lớn, đòi hỏi chuyên môn hóa cao trong khi quay vòng vốn chậm, ngành cơ khí Việt Nam hiện mới đạt trình độ gia công kết cấu thép, chưa có cơ sở vật chất kỹ thuật hiện đại để nâng tầm thực hiện phần cơ khí chế tạo máy chất lượng cao. Do vậy, tỷ lệ chế tạo để thay thế hàng nhập khẩu trong những năm qua vẫn chiếm tỷ trọng nhỏ. Trong khi đó, thị trường của ngành cơ khí Việt Nam rất rộng lớn. Yếu tố này đã dẫn tới “kích cầu cơ khí ngoại”, “triệt tiêu cơ khí nội”. Để thực hiện mục tiêu “công nghiệp hóa - hiện đại hóa” đất nước, các doanh nghiệp ngành cơ khí phải tập hợp lại theo hướng hợp tác rộng - chuyên môn hóa sâu và xây dựng thành một tập đoàn cơ khí mạnh của Việt Nam. Đồng quan điểm với Hiệp Hội Cơ khí, Chủ tịch Hiệp Hội Năng lượng Việt Nam, ông Trần Viết Ngãi cho rằng, mô hình tập đoàn kinh tế không nên gồm nhiều lĩnh vực ngành nghề khác nhau, như vậy sẽ phân tán lực lượng, không chuyên môn hóa cao và khó tập trung được sức mạnh về kỹ thuật cũng như công nghệ.
Vì vậy, hai hiệp hội này đã đề xuất với Chính phủ cho Tổng Công ty Sông Đà làm nòng cốt “Tập đoàn xây dựng công nghiệp, dân dụng, bất động sản Việt Nam”; còn LILAMA sẽ làm nòng cốt của tập đoàn thứ 2 là Tập đoàn công nghiệp cơ khí và lắp máy Việt Nam.
Chưa đủ lực
Mặc dù được hai hiệp hội quan trọng tiến cử vào vị trí làm nòng cốt cho Tập đoàn Công nghiệp cơ khí và lắp máy Việt Nam, nhưng với năng lực như hiện nay, LILAMA và các doanh nghiệp cơ khí Việt Nam chưa thể đủ sức tồn tại độc lập như một tập đoàn kinh tế trong giai đoạn này.
Thực tế cho thấy, “con chim đầu đàn” của ngành cơ khí lắp máy LILAMA dù đã được hưởng cơ chế đặc thù “chỉ định làm tổng thầu EPC trong nhiều công trình trọng điểm” nhưng vai trò này vẫn chưa được thực hiện một cách hiệu quả như kỳ vọng. Dự án nhiệt điện Uông Bí mở rộng chậm 3 năm, nhưng đến nay vẫn chưa thể đi vào vận hành sau nhiều lần chạy thử. Hay như tại các công trình nhiệt điện khác như Nhơn Trạch 1, Vũng Áng 2…, mà LILAMA tham gia với tư cách tổng thầu EPC, các phần việc quan trọng của gói thầu như cung cấp thiết bị, xây dựng, tư vấn đều phải phụ thuộc vào nước ngoài.
Trong khi đó, trên khắp thế giới, để tồn tại là tập đoàn công nghiệp nặng, các công ty như Mitsubishi, Siemens hay Hyundai… đều phải đảm nhiệm các công đoạn “từ A đến Z” như chế tạo thiết bị, lắp ráp, xây dựng...
Về phía Tổng hội Xây dựng Việt Nam, Chủ tịch Trần Ngọc Hùng cho rằng, các dự án tổng thầu EPC là “chìa khoá trao tay” nên đương nhiên phải bao gồm cả xây và lắp. Đồng quan điểm này, Tổng giám đốc COMA Bùi Doãn Tạo có ý kiến rằng, trong giai đoạn này, tập đoàn vẫn phải kinh doanh đa ngành. Vì vậy, không thể tách rời xây và lắp mà phải có lộ trình phát triển song hành.
Hiện Việt Nam có 8 tập đoàn kinh tế nhà nước, nhưng ngay cả các tập đoàn được coi là mạnh và chuyên môn hóa cao như Dầu khí, Điện lực, Than và khoáng sản vẫn không thể “sống” được chỉ bằng ngành mũi nhọn mà phải kinh doanh đa ngành để tồn tại. Chính vì vậy, việc tách rời “xây và lắp” để đi theo mô hình các nước vào thời điểm này sẽ giống như việc bắt một đoàn tàu liên vận phải chạy, trong khi đầu máy không khỏe mà đằng sau lại là các toa tàu rệu rã, ì ạch.
Kim Anh