Doanh nhân - Người lính thời bình

Tinh thần kinh doanh và sự sáng tạo cũng như sự phát triển về số lượng và chất lượng của DN, doanh nhân (người chủ sở hữu hoặc đại diện chủ sở hữu trực tiếp quản lý, điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh của DN), phản ánh năng lực cạnh tranh trong hội nhập quốc tế và là một tiêu chí đánh giá năng lực và trình độ phát triển kinh tế của một quốc gia.

Sự hình thành và phát triển của tầng lớp doanh nhân ở nước ta gắn liền với sự phát triển của khu vực kinh tế nhà nước, khu vực kinh tế tư nhân và các loại hình DN. Chỉ trong một thời gian ngắn, đội ngũ doanh nhân có bước phát triển nhanh về số lượng và chuyển biến về chất lượng, nhất là từ khi có Luật DN (năm 2000). Cho đến nay chúng ta đã có gần 400.000 DN hoạt động trên mọi lĩnh vực kinh tế, bao gồm nhiều thành phần và quy mô khác nhau. Ngoài ra, còn có 3.748.138 hộ kinh doanh cá thể, (trong số đó có trên 1 triệu hộ kinh doanh cá thể có đăng ký kinh doanh và có nộp thuế (Nguồn: TCTK - Báo cáo kết quả tổng điều tra các cơ sở hành chính và sản xuất kinh doanh 2007) và 14.500 hợp tác xã, trong đó có 7.860 hợp tác xã phi nông nghiệp (Nguồn: Vụ Hợp tác xã, Bộ kế hoạch và đầu tư). Như vậy, nếu chỉ tính mỗi DN, hộ kinh doanh cá thể có một doanh nhân lãnh đạo thì trên cả nước đã có trên 4 triệu doanh nhân.

Có thể nói sự quá trình hình thành và phát triển tầng lớp doanh nhân mới ở VN là kết quả trực tiếp từ những định hướng và đường lối đúng đắn của Đảng Cộng sản Việt Nam. Đại hội toàn quốc lần thứ VI của Đảng với việc đề ra nhiệm vụ xây dựng nền kinh tế nhiều thành phần, xóa bỏ cơ chế kinh tế kế hoạch hóa tập trung quan liêu bao cấp, cho phép kinh tế tư nhân phát triển không hạn chế về quy mô đã thực sự tạo điều kiện cho doanh nhân phát triển. Doanh nhân là thành quả và là động lực của quá trình đổi mới ở VN.

Vai trò của doanh nhân lần đầu tiên đã được khẳng định trong Nghị quyết Hội nghị lần thứ 7 BCH TW khóa IX (năm 2003). Trong Nghị quyết này, các nhà DN, doanh nhân được nêu lên như là một tầng lớp xã hội, cùng với các giai cấp và các tầng lớp xã hội khác tạo thành khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Nghị quyết yêu cầu: Bổ sung và hoàn chỉnh chính sách xây dựng giai cấp công nhân, nông dân, đội ngũ trí thức và doanh nhân trong tình hình mới. Quyết định số 990/QĐ-TTg ngày 20/9/2004 của Thủ tướng Chính phủ về việc lấy ngày 13/10 hàng năm làm ngày truyền thống của doanh nhân đã góp phần khẳng định vị thế của doanh nhân trong đời sống chính trị - xã hội của đất nước. Từ đây, giới doanh nhân đã thực sự đuợc công nhận như một chủ thể xã hội và ngày doanh nhân, ngoài ý nghĩa khẳng định vị thế của doanh nhân, tôn vinh doanh nhân, còn tạo điều kiện phát động tinh thần kinh doanh và ý chí làm giàu của cả dân tộc.

Báo cáo chính trị của BCHTW Đảng tại Đại hội X xác định yêu cầu phát huy vai trò của doanh nhân, tiếp tục làm thay đổi tư duy nhận thức và tâm lý xã hội đối với doanh nhân, coi trọng doanh nhân.

Quan điểm chủ trương của Đảng ta đối với DN, doanh nhân trong thời kỳ đổi mới là tương đối toàn diện, phù hợp với yêu cầu khách quan của đời sống xã hội và với yêu cầu phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN. Tuy nhiên, trong thực tiễn, nhận thức của xã hội cũng như việc thể chế hoá và thực hiện các quan điểm, chủ trương của Đảng về doanh nhân vẫn còn bất cập. Đội ngũ doanh nhân vẫn chưa được đánh giá đúng với vị thế, vai trò của họ trong xã hội và nền kinh tế. Cho đến nay, chúng ta vẫn chưa có được một chiến lược tổng thể phát triển DN cũng như định hướng phát huy vai trò của doanh nhân, cơ chế chính sách phát triển DN, doanh nhân vẫn còn chưa nhất quán, thiếu đồng bộ, trong nhiều lĩnh vực vẫn còn một khoảng cách khá xa với chuẩn mực quốc tế.

Tuy nhiên, với tiềm năng và sức sống mạnh mẽ của mình, lực lượng DN và doanh nhân đang khẳng định vai trò quan trọng trong việc đóng góp vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội và xóa đói giảm nghèo. Họ chính là lực lượng chủ lực tạo ra của cải vật chất cho xã hội, tạo công ăn việc làm, đóng góp cho ngân sách và nâng cao trình độ phát triển kinh tế thông qua các phương thức sản xuất kinh doanh tiến bộ. Đội ngũ này cũng không ngừng nỗ lực góp phần hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và là nhân tố chính trong hội nhập kinh tế quốc tế.

Do quá trình phát triển là quá ngắn, hơn nữa lại hoạt động trong môi trường chính sách chưa hoàn thiện, lực lượng DN và doanh nhân của nước ta còn có nhiều hạn chế trong tương quan so sánh quốc tế cả về tiềm năng về tài chính, công nghệ, tính chuyên nghiệp, khả năng liên kết, văn hóa kinh doanh... Tuy vậy, có thể khẳng định sức chịu đựng, khả năng vượt khó, sự năng động – những tố chất quan trọng của tinh thần kinh doanh của doanh nhân VN cũng không kém so với các doanh nhân ở các nước trên thế giới. Những nỗ lực “vượt cạn” thành công trong thời kỳ khủng hoảng tài chính và suy giảm kinh tế toàn cầu vừa qua đã chứng minh điều đó.      

Trong giai đoạn tới đây, toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế sẽ diễn ra ngày càng mạnh mẽ, doanh nhân ngày càng trở thành trở thành lực lượng quan trọng trong công cuộc phát triển và đua tranh giữa các quốc gia. Do vậy, muốn bứt phá, vượt lên thắng lợi trong cạnh tranh quốc tế thì nhiệm vụ xây dựng tầng lớp doanh nhân lớn mạnh cả về số lượng lẫn chất lượng, có tinh thần dân tộc và khát vọng kinh doanh, có sức sáng tạo và tính chuyên nghiệp, có khả năng liên kết và có sức bật lớn, đóng được vai trò đội quân chủ lực, lực lượng xung kích trong công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế là nhiệm vụ chung của cả hệ thống chính trị và toàn dân tộc.