Gần đây, một vụ việc gây xôn xao dư luận đã kết thúc ở… Việt Xanh. 88 tấn thịt đông lạnh nhập khẩu quá đát của siêu thị Metro vừa được tiêu hủy xong trong 10 ngày tại Công ty TNHH sản xuất, thương mại, dịch vụ môi trường Việt Xanh (KCN Nam Tân Uyên, tỉnh Bình Dương). Đây là lần đầu tiên một khối lượng thịt đông lạnh lớn đến như vậy được đưa vào lò đốt. Và đó chỉ là một phần công việc không ít khó khăn mà Việt Xanh đã và đang làm.
Ngược với lĩnh vực “độc hại” mà Việt Xanh đang phải xử lý, Phó Chủ tịch Hội đồng thành viên, Phó Tổng giám đốc kiêm Giám đốc điều hành Nguyễn Văn Nam tạo cho người đối thoại cảm giác dễ gần, thân thiện, hơi… hiền lành. Nghĩ bụng: người thế này thì không bị bà xã (danh hài Thúy Nga) bắt nạt cho mới là lạ! Nói chuyện với anh, vỡ lẽ ra là… đừng tưởng bở!
- Xin chia vui với anh về Giải thưởng Quốc gia Công nghệ Xanh “Vì sự nghiệp Bảo vệ thiên nhiên môi trường” 2009 - Greentech Award 2009 mà Việt Xanh vừa vinh dự đón nhận. Được biết công ty anh được cấp giấy chứng nhận đầu tư từ tháng 3 năm 2006. Chỉ sau 3 năm hoạt động, giải thưởng đã được trao cho Việt Xanh, như thế liệu có phải là… hơi sớm?
Bạn cần xem xét kỹ các tiêu chí của Giải và tốt nhất là nên hỏi Ban Tổ chức! (cười). “Bật mí” thêm, mặc dù có 56 đơn vị, doanh nghiệp được nhận Giải thưởng Quốc gia Công nghệ xanh, nhưng chỉ có 23 đơn vị xuất sắc được đề nghị Bộ Tài nguyên và Môi trường tặng bằng khen và Việt Xanh là 1 trong 23 đơn vị đó. Chúng tôi đã được BSI châu Á cấp chứng chỉ về quản lý môi trường phù hợp với các yêu cầu của ISO 14001:2004 trong phạm vi thu gom, vận chuyển, lưu trữ, xử lý, tái chế, tiêu hủy rác và chất thải rắn, chất thải lỏng và các hoạt động xử lý chất thải khác. Cung cấp các dịch vụ tiêu hủy vật tư, phương tiện, hàng hóa, nguyên vật liệu, thành phẩm, dụng cụ y tế các loại kém chất lượng và không còn hạn sử dụng. Tư vấn, lập hồ sơ báo cáo đánh giá tác động môi trường và chuyển giao công nghệ xử lý rác các loại, sử dụng các loại hóa chất trong việc xử lý môi trường. Chế tạo lò đốt rác các loại, gia công tái chế kim loại… Dịch vụ đầu tư về xử lý môi trường.
- Cái tên Việt Xanh và phương châm “Cho mãi màu xanh Việt” đã phần nào nói lên lĩnh vực hoạt động của doanh nghiệp rồi. Nhưng cụ thể là các anh làm gì?
Nhà máy của chúng tôi có năng lực xử lý trên 14.000 tấn chất thải mỗi năm, tức khoảng gần 40 tấn chất thải/ngày. Tất nhiên, đó là công suất thiết kế, còn hoạt động thực tế thì khác. Chúng tôi chọn đặt nhà máy tại đó vì vị trí rất thuận tiện cho quá trình hoạt động. Tỉnh Bình Dương tập trung nhiều khu công nghiệp và các tỉnh, thành phố kế cận cũng vậy. Từ trung tâm TP. HCM về chỗ chúng tôi chỉ khoảng 30km, mất 50 phút xe chạy; từ trung tâm tỉnh Đồng Nai 22km, 30 phút; còn từ ICD Sóng Thần cũng chỉ 14km, khoảng 15 phút chạy xe… Tôi muốn nói thêm là nhà máy của chúng tôi không “ngốn” tất cả các loại chất thải, mà “ưa” các loại độc hại. Với chất thải rắn thì đó là giẻ lau, cặn bùn, cặn sơn, phế phẩm thải, dược phẩm thải… Chúng tôi còn tái sinh các loại dung môi thải, nhớt thải và xử lý các loại nước thải của các nhà máy công nghiệp nhiễm hóa chất.
- Việt Xanh vừa đốt một khối lượng rất lớn thịt đông lạnh không đảm bảo chất lượng, đó có phải chất thải độc hại?
Nói chung, hầu hết các chất thải đưa về nhà máy xử lý đều độc hại. Chúng tôi cũng sẽ xử lý các loại chất thải không nguy hại nếu có yêu cầu, nhất là với những trường hợp khó. Bạn thấy đấy, đây là lần đầu tiên một khối lượng thịt đông lạnh lớn đến như vậy được đưa vào lò đốt. Tuy thế, Việt Xanh chú trọng mảng xử lý chất thải nguy hại.
- Cho đến tận bây giờ, không ít người vẫn còn nghĩ, bảo vệ môi trường là “cuộc chơi của các nước giàu”. Trong bối cảnh còn khó khăn của Việt Nam, việc thuyết phục các doanh nghiệp đem chất thải đến nhà máy xử lý (và phải trả tiền), thay vì đem… đổ trộm, xả thẳng vào môi trường (miễn phí) chắc là không dễ?
Vâng, tuyên truyền để nâng cao ý thức cho doanh nghiệp và cộng đồng là việc phải làm thường xuyên rồi. Nhưng cùng với đó là sự nghiêm minh của pháp luật và giám sát chặt chẽ của cơ quan quản lý ngành và địa phương. Khi biết chắc việc làm sai trái sẽ bị phát hiện, bị phát hiện sẽ bị phạt nặng, người ta sẽ không dám làm sai trái. Về phần mình, chúng tôi lựa chọn công nghệ hiện đại, nhưng không bê y nguyên ở nước ngoài về mà phải suy nghĩ, tìm cách cải tiến cho phù hợp với môi trường hoạt động trong nước, phần nào thực hiện được trong nước thì làm để giảm giá thành xử lý chất thải. Nhưng tất nhiên là ngay ở thời điểm này thì xử lý chất thải độc hại cũng chưa thể là ngành kinh doanh “hái ra tiền” ở Việt Nam.
- Vậy tại sao Việt Xanh vẫn làm?
Có vẻ như hơi sách vở, nhưng đúng là khi quyết định chọn vấn đề này, những thành viên sáng lập Công ty không đặt mục tiêu lợi nhuận lên hàng đầu mà trước tiên là để làm được điều gì đó tốt đẹp cho cộng đồng. Chính vì thế mà chúng tôi không khư khư “ôm” công nghệ một mình mà rất sẵn lòng chia sẻ kinh nghiệm với các đơn vị khác. Chúng tôi có thể cho thuê công nghệ, hoặc thực hiện các dịch vụ tư vấn với mong muốn ngày càng hạ giá thành xử lý, qua đó giúp xã hội ngày càng sạch hơn. Cũng phải nói thêm rằng, Chính phủ Việt Nam đã thực sự quan tâm đến vấn đề này và đã dành nhiều ưu đãi thiết thực cho các doanh nghiệp trong lĩnh vực bảo vệ môi trường. Đó là sự thông thoáng trong chính sách đầu tư vào các lĩnh vực này, những ưu đãi về thuế và tín dụng, đặc biệt là đất đai - chúng tôi thực sự không có khả năng mua đất hoặc thuê với giá cao để hoạt động nếu không có được sự hỗ trợ thiết thực từ trung ương và địa phương. Tôi đánh giá cao vai trò của Quỹ Bảo vệ Môi trường, nguồn vốn từ Quỹ này đã giúp nhiều doanh nghiệp khởi sự sản xuất kinh doanh. Và, xét từ góc độ kinh doanh thì về lâu về dài, càng hội nhập sâu, Việt Nam càng phải “xanh” hơn. Thị trường xử lý chất thải hẳn là không nhỏ và chúng tôi không sợ gì thiếu việc!
- Sau giải thưởng vừa vinh dự được nhận, Việt Xanh hẳn có những kế hoạch… “xanh biếc” cho năm 2010 chứ?
Có đấy. Để thực hiện mục tiêu chiến lược công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, việc phát triển kinh tế, đặc biệt phát triển công – nông, ngư nghiệp và các nghành chế biến… có một ý nghĩa quan trọng. Bên cạnh những lợi ích kinh tế đem lại cho xã hội, quá trình phát triển kinh tế đã sản sinh ra một lượng chất thải khổng lồ, gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc sống con người. Trong các loại chất thải đó, đáng chú ý là nước thải, trong nước thải có đủ các chất độc hại như kim loại nặng, các hợp chất của Asen, Fenol, Clo, Nito, Phosfo…với nồng độ ngày càng nguy hại hơn. Các chỉ số BOD và COD đã vượt chỉ tiêu cho phép từ vài ba lần cho đến vài chục lần. Chúng tôi đang chuẩn bị phát triển một mô hình xử lý nước thải tại chỗ và lưu động, mô hình này rất thích hợp cho những nhà máy vừa và nhỏ, trong thành phố hoặc ngoại ô không đủ diện tích và vốn đầu tư để xây dựng một hệ thống xử lý qui mô. Những nhà máy, cơ sở sản xuất như: đường, tinh bột sắn, nhuộm, thuộc da, bệnh viện, chế biến thủy hải sản... đều xử dụng hệ thống này được hết. Với hệ thống này ở Mỹ có giá từ 95 - 100.000 USD, nhưng sau khi nhờ “nội địa hóa” nên chúng tôi dự kiến giá thành sẽ chỉ khoảng 50 - 60.000 USD. Máy gọn nhẹ, có thể đặt trên rờ-moọc, hoặc xe tải loại nhỏ di chuyển dễ dàng đến các nhà máy cần xử lý nước thải. Công suất máy có thể xử lý sạch từ 20 tới 50 mét khối/giờ.
- Cảm ơn anh và chúc Việt Xanh thành công!
Ngọc Khánh thực hiện