Từ sàn vàng “giật mình” với các sàn giao dịch khác

Câu chuyện kinh doanh qua sàn giao dịch được khuấy lên khi những tranh luận về cơ chế quản lý sàn vàng ngay một tăng nhiệt. Sau vàng sẽ có những sàn giao dịch khác nữa vận hành. Điều gì sẽ xảy ra?

Dự thảo Thông tư quy định về kinh doanh vàng trên tài khoản ở trong nước được lấy ý kiến công luận đến lần thứ 10 nhưng vẫn gây tranh luận, trong khi đó, thời điểm ban hành theo dự kiến ngày càng gần và giá vàng liên tục phá kỷ lục. Điểm gây tranh luận nhất chính là việc dự thảo giới hạn chỉ các ngân hàng thương mại nếu đáp ứng được điều kiện thì mới được phép cung ứng dịch vụ kinh doanh vàng trên tài khoản trong nước. Theo nhiều chuyên gia kinh tế nhìn nhận, điểm này có phần “ưu tiên” cho các ngân hàng thương mại và hạn chế việc thành lập sàn vàng của các doanh nghiệp.

Vấn đề là tiêu chuẩn của sàn thay vì ai là chủ

Luật sư Trương Thanh Đức - Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty Luật Basico (công ty chuyên về luật ngân hàng - chứng khoán - đầu tư) nhìn nhận, quy định không cho phép doanh nghiệp thành lập sàn vàng như dự thảo là trái luật. Ông phân tích: “Luật các Tổ chức tín dụng và Nghị định về Kinh doanh vàng chưa điều chỉnh hoạt động sàn vàng. Vì vậy, muốn hướng dẫn thì phải có Luật hoặc Nghị định cho phép. Nếu cứ coi việc hướng dẫn là dựa vào Luật các Tổ chức tín dụng, thì việc hướng dẫn tổ chức tín dụng được kinh doanh vàng là hợp lý. Nhưng nếu “chốt” rằng chỉ tổ chức tín dụng mới được làm việc đó thì lại là trái luật”.

Trước các ý kiến tranh luận trên, Vụ Pháp luật dân sự (Bộ Tư pháp) mới đây cũng đã có công văn cho rằng, quy định như dự thảo là vi phạm Luật Doanh nghiệp. Vì vậy, Thông tư nên mở rộng đối tượng được phép cung ứng dịch vụ kinh doanh vàng trên tài khoản, miễn là phù hợp với quy định của pháp luật về kinh doanh và kinh doanh có điều kiện, đồng thời cần quản lý tổ chức tín dụng kinh doanh vàng nhằm mục tiêu hạn chế rủi ro cho các hoạt động chủ yếu của các tổ chức tín dụng (hoạt động chủ yếu của các tổ chức tín dụng không phải là kinh doanh vàng). Ngoài ra, phải bảo đảm môi trường kinh doanh bình đẳng cho mọi doanh nghiệp khi hoạt động kinh doanh vàng nói chung, sàn giao dịch nói riêng, bởi vàng không thuộc hàng hóa, dịch vụ cấm hoặc hạn chế kinh doanh.

Có thể nói, vàng hiện đang là một kênh đầu tư rất hấp dẫn tại Việt Nam. Từ góc độ của nhà đầu tư, Chị N.T (Hà Nội) cho biết: “Nếu cách đây 2 năm, các nhà đầu tư nhỏ lẻ chỉ “đổ vốn” vào đầu tư chứng khoán, thì trong vòng 1 năm trở lại đây, chính các nhà đầu tư này đã phân bổ vốn vào cả 2 kênh chứng khoán và vàng. Thậm chí, có thời gian tỷ lệ vốn bên kênh vàng chiếm đến 70% vốn của họ”. Chị N.T còn cho rằng, trước nhu cầu ngày càng cao của các nhà đầu tư cá nhân, thì 20 sàn vàng như hiện nay vẫn chưa thực sự đáp ứng nổi nhu cầu thực tế.

Vậy nên, các nhà đầu tư hầu như gặp nhau ở quan điểm, số lượng bao nhiêu sàn, ai được đứng ra thành lập sàn không quan trọng bằng việc đưa ra bộ tiêu chuẩn chung, thống nhất về một sàn vàng đủ tiêu chuẩn hoạt động, đem lại sự tin tưởng cho nhà đầu tư. Các cơ quan chức năng nên đưa ra các quy định cụ thể như: cơ sở vật chất, vốn, mức ký quỹ là bao nhiêu…. Càng nhiều doanh nghiệp hay ngân hàng thành lập sàn vàng (với điều kiện đủ tiêu chuẩn đảm bảo an toàn hệ thống tài chính) sẽ càng tạo ra sự cạnh tranh, và do đó nhà đầu tư sẽ có thêm nhiều lợi ích. Những tiêu chuẩn hợp lý được thực thi sẽ tạo ra sự an tâm cho các nhà đầu tư.

Gợi ý từ mô hình kinh doanh chứng khoán

Một chuyên gia kinh tế cho rằng, ở Việt Nam không chỉ đang bùng nổ các sàn giao dịch vàng, mà sắp tới các sàn giao dịch cà phê, thép, gạo cũng sẽ mở ra nhiều. Nếu không có những quy định kịp thời và hợp lý sẽ dẫn đến tình trạng mỗi đơn vị đưa ra các quy định khác nhau, dẫn đến chồng chéo, hoặc dẫn đến việc vô hình chung tạo nên những hạn chế cho việc phát triển của thị trường.

Trên thực tế, mô hình kinh doanh trên tài khoản tại các sàn giao dịch hàng hóa hiện đang rất phổ biến trên thế giới. Và việc các doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực này không còn là điều xa lạ. Theo vị chuyên gia này, ngân hàng thương mại và tổ chức tín dụng là những đơn vị được phép mở tài khoản tiền tệ, nhà đầu tư có thể mở đồng thời hai tài khoản, một tài khoản tại ngân hàng, một tài khoản giao dịch tại sàn giao dịch. Việc quản lý các sàn giao dịch nên được quy về một mối do Bộ Công thương quản lý.

Đồng tình với quan điểm này, Thạc sỹ Lê Văn Hinh - quỹ đầu tư Hà Nội - Sài Gòn (SHS) gợi ý rằng, Ngân hàng Nhà nước hoặc Bộ Công Thương có thể cho thành lập một trung tâm giao dịch hàng hóa (trong đó có vàng) tại Hà Nội hoặc TPHCM (như Sở Giao dịch chứng khoán); các NHTM, các công ty môi giới kinh doanh vàng (như các công ty chứng khoán) là thành viên của Trung tâm giao dịch vàng (sau này là sở giao dịch hàng hóa) và được kết nối với Trung tâm để đặt lệnh của khách hàng hoặc quản lý tài khoản cho khách hàng như chứng khoán hiện nay.

Được biết, Bộ Công thương đang có lộ trình sửa đổi lại Nghị định 158/2006/NĐ - CP ra ngày 28/12/2006 quy định việc thành lập sở giao dịch hàng hóa và mua bán hàng hóa qua sở giao dịch hàng hóa tập trung cho phù hợp với thực tế. Hy vọng những gợi ý trên của các chuyên gia sẽ được xem xét để làm sao khi có hiệu lực, quy định này sẽ giúp các thị trường, trong đó có thị trường vàng, phát triển sôi động và bền vững.