Thời gian gần đây đang có xu hướng các DN VN muốn thu hút nguồn nhân lực cao cấp bằng cách tuyển dụng hoặc thuê người nước ngoài vào để làm việc ở những vị trí quan trọng. Với tư cách là những nhà tuyển dụng, các DN nói gì về việc thuê lao động người nước ngoài ? DĐDN đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Lâm Viên - Chủ tịch HĐQT Cty CP Vinamit, bà Trần Uyên Phương - Giám đốc Marketing Tập đoàn Tân Hiệp Phát, và TS Nguyễn Ngọc Dương - Chủ tịch HĐQT Cty CP Năm Ngôi Sao Việt về vấn đề này.
- Vấn đề nguồn nhân lực cao cấp là người nước ngoài đang là một đề tài “nóng” tại các DN VN. Tuy nhiên, hiện đang có nhiều ý kiến cho rằng đây chỉ là một thứ “mốt” mới để đánh bóng cho DN ?
TS Nguyễn Ngọc Dương - Chủ tịch HĐQT Cty CP Năm Ngôi Sao Việt
“Các DN khi sử dụng nhân sự cao cấp người nước ngoài thì nên giữ họ ở vai trò tham mưu, tư vấn hay công tác tài chính” |
TS Nguyễn Ngọc Dương :
Tôi không cho là như vậy. Trong một DN thường có 5 vấn đề cơ bản phải giải quyết là: chiến lược, quản lý, văn hóa, vốn và đặc biệt là nhân sự.
Những năm trước đây, do nền kinh tế vận hành chậm, hội nhập chưa toàn diện và chưa có đối tác nước ngoài nhiều. Do đó, việc quản lý DN chưa yêu cầu tính chuyên nghiệp cao và chủ yếu là dựa vào yêu cầu công việc hàng ngày từ ban lãnh đạo DN. Tuy nhiên, từ năm 2007 trở lại đây sự xuất hiện của rất nhiều tập đoàn lớn của nước ngoài, và sự vươn lên mạnh mẽ của thành phần kinh tế tư nhân đã tạo áp lực rất lớn đối với các DN trong nước trong việc giải quyết 5 vấn đề trên vì đòi hỏi tính nhanh chóng và chính xác hơn. Mặt khác, DN phải cạnh tranh khốc liệt hơn trên các mặt về chất lượng sản phẩm và khách hàng.
Từ đó, yêu cầu DN cần phải có tầm nhìn xa hơn và bài toán quản lý Cty trở lên khó khăn hơn nên một nguồn lực có kỹ năng quản lý từ nước ngoài cũng là điều dễ hiễu. Tôi cho rằng việc DN trong nước tìm kiếm nguồn nhân sự cao cấp người nước ngoài là thuận theo quy luật cung cầu và đã đến lúc nhân lực VN phải có nhiều thách thức hơn, nhiều cạnh tranh hơn.
Ông Nguyễn Lâm Viên :
Các DN VN điều mong muốn một cái điều là chuyên nghiệp hóa nguồn nhân lực.
Muốn chuyên nghiệp hóa chỉ có hai nguồn chính có thể tiếp cận:
Một là, nhân viên VN đang làm ở các tập đoàn đa quốc gia. Họ được đào tạo bài bản, chuyên nghiệp và làm việc ở môi trường chuyên nghiệp. Họ có được cái suy nghĩ của con người làm việc chuyên nghiệp, kể cả về văn hóa... nói chung là khá toàn diện.
Hai là, đó chính là những nhân sự nước ngoài với khả năng kinh nghiệm có thừa. Các DN VN sau một thời gian phát triển tự phát của mình, phát huy hết những tiện lợi của mình, không có hệ thống nào cả nên hoạt động phụ thuộc vào ông chủ hay thủ trưởng và người lao động chỉ theo kiểu thừa hành không phát huy được hết khả năng của mình và không thể vươn rộng lớn khi tại VN thì các DN bắt buộc Cty phải lớn lên. Lúc này, các ông chủ, thủ trưởng muốn mở rộng DN. Nhưng muốn làm được điều này họ phải kiếm được người thay mình ở một số công đoạn lãnh đạo. Chính vì thế các DN đều hướng tới nguồn lao động cao cấp, chuyên nghiệp.
Bà Trần Uyên Phương - GĐ Marketing Tập đoàn Tân Hiệp Phát
“Việc VN hiện được xem là một trong những điểm đến hấp dẫn của thị trường lao động cao cấp, cho thấy các DN VN đang thật sự lớn mạnh, cần có thêm đội ngũ lao động có trình độ" |
Bà Trần Uyên Phương :
Theo tôi, đối với một DN, một tổ chức, thậm chí cả một quốc gia, cần phát triển, trong thời điểm hiện nay cần phải hiểu thấu đáo về vấn đề hội nhập. Đó chính là tiền đề để phát triển và thông qua đó, hiệu quả của việc hội nhập mới được phát huy.
Với nhu cầu phát triển thực tế hiện nay của các DN, nguồn nhân lực được xem như một thứ tài sản quý giá, thậm chí có DN còn xem đó như thứ “vũ khí bí mật” của mình. Chúng tôi không có ý phân định nhân tài mang quốc tịch VN hay bất cứ quốc tịch nào. Song với chúng tôi, đó là một trong những nguồn lực chính để phát triển. Lao động nước ngoài, nhất là ở vị trí cao cấp, đều thường có kinh nghiệm, tuyệt đại đa số những người trong số họ hoàn hảo về các kỹ năng, nhạy bén, thích nghi nhanh, tác phong hiện đại, có nhiều phẩm chất tốt... đang là “đích ngắm” của rất nhiều DN, kể cả các DN trong nước, nhỏ, mới phát triển vài ba năm gần đây.
Thực tế, nguồn nhân lực cao cấp của nước ngoài đến VN để làm việc là một dấu hiệu tốt.
Thứ nhất, chúng ta sẽ có thêm nhiều kinh nghiệm xử lý công việc, điều hành... từ họ qua các công việc tiếp xúc hàng ngày, qua đó, chúng ta sẽ tích lũy được kinh nghiệm phục vụ cho nghề nghiệp sau này.
Thứ hai, việc VN hiện được xem là một trong những điểm đến hấp dẫn của thị trường lao động cao cấp, cho thấy các DN VN đang thật sự lớn mạnh, cần có thêm đội ngũ lao động có trình độ. Và cuối cùng, DN VN đã tự tin để hội nhập với xu thế chung của khu vực và thế giới.
- Nhưng cũng có ý kiến cho rằng chúng ta không nên thuê nhân sự cao cấp là người nước ngoài mà nên đào tạo từ nguồn “chất xám” trong nước hiện đang làm tại các DN đa quốc gia ?
TS Nguyễn Ngọc Dương :
Thật sự nhu cầu lao động cao cấp và làm được việc là nhu cầu của tất cả các Cty trong và ngoài nước. Vấn đề là phân công trách nhiệm ra sao mà thôi.
Chúng tôi, cũng có vài lần sử dụng nhân sự cao cấp làm tại các công ty đa quốc gia, nhưng quả thật tôi chưa thấy hiệu quả nhiều như mong muốn.
Tuy nhiên, nếu xét về hai phía thì tôi cũng thấy vấn đề sau đây: Chúng tôi, chưa thể đáp ứng để giao tiếp thường xuyên với những lao động nước ngoài; Văn bản giấy tờ chưa chuyển đổi kịp về ngôn ngữ, nên việc bất đồng ngôn ngữ này, đã dẫn đến hiệu quả công việc của các chuyên gia này chưa cao.
Như vậy, tôi cũng chỉ khuyên các DN khi sử dụng nhân sự cao cấp người nước ngoài thì nên giữ họ ở vai trò tham mưu, tư vấn hay công tác tài chính.
Phần các nhân sự cao cấp VN, họ cũng đủ chất lượng mà, chúng ta có thể thấy các tập đoàn lớn của nước ngoài hiện nay cũng đã có rất nhiều lãnh đạo là người VN. Và nền kinh tế phát triển nhanh, số lượng các DN bùng nổ đã dẫn đến việc cung không đủ cầu. Thực tế này đã dẫn đến việc chúng ta phải nhập khẩu lao động cao cấp.
Ông Nguyễn Lâm Viên - Chủ tịch HĐQT Cty CP Vinamit
“Nguồn lao động cao cấp người nước ngoài thông thường là những người chuyên nghiệp, rất giỏi về chuyên môn nhưng đôi khi họ không phù hợp với văn hóa của người VN” |
Ông Nguyễn Lâm Viên :
Thực ra mà nói khi nguồn nhân lực chuyên nghiệp, cao cấp ở mỗi tập đoàn đa quốc gia cũng chỉ có một vài người và các Cty tranh nhau nguồn lực này.
Chỉ có điều các Cty nào có thể sử dụng được người lao động cao cấp người nước ngoài thì cần phải cẩn thận nếu như sử dụng không đúng sẽ bị phản tác dụng và nguy cơ đổ vỡ rất cao. Nguồn lao động cao cấp người nước ngoài thông thường họ là những người rất giỏi và tính chuyên nghiệp rất cao về chuyên môn nhưng đôi khi họ không phù hợp với văn hóa của người VN và vì vậy không khéo người đó cũng không làm được luôn. Cho nên DN VN có được bộ máy đồng bộ, ổn định và vững rồi thì nên dùng nguồn nhân lực cao cấp này. Chắc chắn một điều bộ máy do quản lý là người nước ngoài sẽ đồng đều hơn rất nhiều, cao hơn về trình độ, năng lực.
Nguồn nhân lực của VN nói là chuyên nghiệp nhưng thật ra vẫn chưa đạt yêu cầu. Về nguyên tắc nếu DN đã chuẩn bị sẵn sàng rồi thì nên sử dụng nguồn nhân lực cao cấp là người nước ngoài, bởi tầm nhìn, ý tưởng của nhân lực này cũng cao hơn này đã vươn ra thế giới rồi nên khi phát triển phù hợp và đồng bộ thì họ chính là những người kéo được DN phát triển lên một tầm mới.
Bà Trần Uyên Phương :
Như tôi đã chia sẻ ở trên, không chỉ sử dụng lao động nước ngoài, mà bất cứ sử dụng nguồn nhân lực nào đi nữa, ở bất cứ DN có quy mô cỡ nào thì đều có những điểm cần phải chú ý. Tôi chỉ đơn cử một vài ví dụ nhỏ. Dù nhân lực nước ngoài có trình độ, song điều quan trọng là họ có gắn kết được với đội ngũ cán bộ hiện có của Cty. Đó, có thể là khả năng sử dụng ngôn ngữ, tác phong, nếp sống, quan điểm nhận thức, màu cờ sắc áo... dù chỉ là những vấn đề không lớn, nhưng cũng cần phải có sự quan tâm đúng mực.
Việc bổ sung cần thiết từ lao động cao cấp thì các DN VN đáng lẽ ra phải thực hiện việc này càng ngày càng nhanh, càng hiệu quả thì mới mong mang lại kết quả tốt. Tuy nhiên, chúng ta cũng phải nhận thấy rằng, nguồn nhân lực trong nước trong hơn một thập niên trở lại đây đã có dấu hiệu khởi sắc. Nhưng chúng ta đang rất mong chờ nguồn bổ sung lao động cao cấp người nước ngoài cho các DN VN trong thời gian tới. Về mặt Nhà nước, theo tôi cũng cần phải có thêm nhiều chính sách, cơ chế... hỗ trợ, mời gọi nguồn nhân sự quý giá này, để họ yên tâm phục vụ DN và đất nước VN trong tương lai.
- Vậy với tư cách là các nhà tuyển dụng, theo các ông bà, làm thế nào để DN VN dễ dàng tiếp cận và tuyển dụng được nguồn nhân lực phù hợp ?
TS Nguyễn Ngọc Dương :
Điều kiện mà người nước ngoài tham gia DN là do thỏa thuận nên tôi nghĩ họ cũng đòi hỏi không quá cao vì đa số họ cũng đã nhiều năm lăn lộn tại VN. Chúng tôi thường gặp các nhân sự cao cấp này tại các Cty nước ngoài và các cuộc hội thảo. Tuy nhiên, tôi cũng nhận thấy, nguồn nhân lực này cần thiết phải hiểu, biết về con người VN vì nói cho cùng khách hàng là đối tượng cuối cùng các DN hướng đến. Chiến lược, quản lý, văn hóa, tài chính, sản phẩm đều phải hướng đến khách hàng VN. Nếu cải thiện được yếu tố này, việc các nhân sự cao cấp trong các Cty VN là chuyện bình thường. Hiệu quả mới quan trọng chứ các yêu cầu của các nhân sự nước ngoài chỉ là câu chuyện đầu tư mà thôi. Mà doanh nhân thì quan tâm đến hiệu quả cho xã hội, cho Cty và cho bản thân.
Ông Nguyễn Lâm Viên :
Theo tôi, năng lực thực sự từ các DN VN phải đủ mạnh. Thực tế, các công ty VN rất dễ tiếp cận với nguồn nhân lực này bởi các Cty tuyển dụng hay các hệ thống tuyển dụng rất nhiều nhưng vấn đề là nội lực của mình có thể tiếp nhận được họ mới là quan trọng.
Trong một DN khi có được một nhà quản trị cao cấp rồi, thì ngay từ khi tuyển dụng nhà tuyển dụng phải có mục tiêu của DN chọn và có những đề bài cụ thể. Phải hiểu được mong muốn chính của DN phải phù hợp với năng lực của người được tuyển. Bởi người nước ngoài khác với VN. Một người VN có thể làm ở nhiều vị trí, lĩnh vực khác nhau nhưng đối với lao động cao cấp nước ngoài họ chuyên nghiệp một cách tuyệt đối. Cụ thể như một người bán hàng thì họ chỉ chuyên bán hàng mà đưa sang lĩnh vực khác thì chắc chắn thất bại. Do đó, điều quan trọng nhất là phải chọn đúng người, đúng việc, tìm những cấp độ lớn hơn để mà kéo DN mình lên. Những lao động này trước hết họ đã thành công ở công ty lớn. Trong đó, khi DN chỉ có mức doanh thu khoảng một ngàn tỷ thì chí ít phải tuyển những người đã làm việc đã tạo ra doanh thu cao hơn gấp nhiều lần, thậm chí 10 ngàn tỷ thì mới biết cách và có kinh nghiệm để kéo doanh thu của DN mình lên được. Ngược lại, nếu doanh thu của DN khoảng 10 ngàn tỷ nhưng lại tuyển người chỉ tạo ra nguồn doanh thu khoảng một ngàn tỷ thì chắc chắn không bao giờ đẩy doanh thu của DN cao lên được. Bởi cái tầm của họ chỉ phát triển được có vậy mà thôi.
Ngoài ra, nguồn lao động cao cấp người nước ngoài tại VN đang rất cần sự kết nối giữa thế hệ cũ – mới trong một DN. Trong đó, điều quan trọng là làm sao thu hẹp tối đa khoảng cách về văn hóa.
Bà Trần Uyên Phương :
Thực tế, về vấn đề này riêng với Tân Hiệp Phát đã có được vị trí dẫn đầu ngành giải khát VN trong vài năm gần đây, thì chúng tôi không thể phủ nhận sự đóng góp trí lực của đội ngũ chuyên gia, cán bộ, kỹ sư, chuyên viên... nước ngoài. Cùng với đội ngũ lao động tại chỗ, họ đã phối hợp rất tốt với chúng tôi để có những thành công nhất định trong sản xuất và kinh doanh ở thị trường sôi động này. Do đó, chúng tôi luôn mở của đón nhận nguồn lao động cao cấp là người nước ngoài và với cơ chế riêng của mình đã thu hút, phát huy sức mạnh của nó.
Đây cũng chính là điều giúp cho Tân Hiệp Phát, một DN VN có đà phát triển hàng đầu và dẫn đầu Châu Á trong tương lai. Tôi đánh giá cao sự đóng góp cũng như luôn tạo điều kiện, hỗ trợ mọi chế độ để thu nhận và sử dụng nguồn nhân lực cao cấp cho công cuộc phát triển, thăng tiến của Cty.
- Xin cảm ơn các ông, bà !
Viết Đoàn thực hiện