Ngân hàng thêm thách thức

Cuối năm, các ngân hàng thương mại (NHTM) chuẩn bị chạy nước rút trong việc tăng vốn điều lệ lên con số 3.000 tỷ đồng. Hầu hết các NH đều huy động vốn bằng phát hành cổ phiếu (CP) cho cổ đông hiện hữu. Tuy nhiên, thời điểm này xoay vốn để thực hiện quyền mua CP là vấn đề“đau đầu” của nhiều cổ đông trong điều kiện tín dụng ngân hàng hẹp lại.

Từ đầu tháng 11 đến nay, hàng loạt NHTMCP công bố phát hành CP cho cổ đông hiện hữu, hạn chót nộp tiền đến 31/12/2009. Có không ít ngân hàng chia quyền được mua cho cổ đông hiện hữu với tỷ lệ khá lớn.

Xoay vốn qua sàn

Trong đó, VN TinNghia Bank phát hành 226,4 triệu CP để tăng vốn từ 1.133 tỷ đồng lên 3.399 tỷ đồng, thời hạn nộp tiền là 26/11, cổ đông có1 CP được quyền mua thêm 2 CP mới. VietABank phát hành 27 triệu CP để tăng vốn lên 1.631 tỷ đồng với tỷ lệ bán cho cổ đông hiện hữu là 5:1, thời hạn nộp tiền đến 1/12. MaritimeBank phát hành 76 triệu CP. SHB phát hành 150 triệu CP, tăng vốn lên 3.500 tỷ đồng cho cổ đông hiện hữu, cán bộ công nhân viên và đối tác tiềm năng. TrustBank cũng đang chuẩn bị phát hành CP để tăng vốn điều lệ từ 1.500 tỷ đồng lên 2.000 tỷ đồng vào cuối năm nay.

Tuy nhiên, câu hỏi lớn dành cho các ngân hàng nhỏ là nguốn vốn này sẽ được huy động từ đâu và như thế nào ?

Theo ông Nguyễn Duy Hưng – Phó Chủ tịch HĐQT ngân hàng VN Thương Tín (VietBank) cho biết,  phương thức tăng vốn chủ yếu vẫn là phát hành cổ phiếu cho các cổ đông hiện hữu và khẳng định năng lực tài chính của các cổ đông, với VietBank con số 3.000 tỷ đồng là khả thi. Cũng về vấn đề này, ông Nguyễn Đình Tùng – Phó TGĐ đốc Ngân hàng Hàng Hải cho biết, cuối tháng 10 vừa qua NH Hàng Hải đã được NHNN chấp thuận cho tăng vốn điều lệ từ 2.240 tỷ đồng lên 3.000 tỷ đồng và sẽ phân phối số cổ phần trên cho các cổ đông hiện hữu.

Thời điểm cuối năm nguồn vốn trên thị trường đang căng thẳng, việc xoay vốn từ cổ đông không đơn giản. Để thành công, các NH nhỏ hầu hết phải tích cực vận động các cổ đông lớn hạn chế đầu tư các lĩnh vực khác, dồn lực tài chính cho đợt tăng vốn của ngân hàng.

Thực tế, ngoại trừ những ngân hàng lớn, thành công của đợt tăng vốn ở các ngân hàng quy mô nhỏ đều trông chờ chủ yếu vào các cổ đông lớn, cổ đông pháp nhân. Nhưng không ít cổ đông lớn của một ngân hàng này lại là cổ đông một ngân hàng khác. Trong khi thời điểm này, ngân hàng nào cũng phòng thủ vốn nhằm tăng thanh khoản cuối năm nên việc đổ vốn vào kênh đầu tư tài chính là vấn đề các ngân hàng phải cân nhắc, tính toán. Bài toán thanh khoản trở nên khó hơn đối với các NHTM khi vừa có trần lãi suất cho vay theo quy định vừa có trần lãi suất tiền gửi theo mệnh lệnh hành chính. Các NHTM còn phải đối phó về khả năng huy động vốn bị cạnh tranh bởi các thị trường khác. Lãi suất trên thị trường liên ngân hàng đang tăng nóng đến 12%/năm, cao hơn trần lãi suất tiền gửi dân cư 10,5%/năm tại các NHTM. Mặt khác, NHNN cần tăng tái cấp vốn thông qua nghiệp vụ thị trường mở và tái chiết khấu cho các NHTM có tín hiệu khó khăn về thanh khoản. Nếu vừa khống chế lãi suất tiền gửi vừa hạn chế bơm vốn qua thị trường mở sẽ không giải quyết được vấn đề thanh khoản - một chuyên gia trong lĩnh vực này cho nhận xét.

Khó cho room chứng khoán

Không ít ngân hàng đã thay đổi mức vốn điều lệ theo hướng tăng lên khá cao, đồng nghĩa với room cho vay cầm cố kinh doanh chứng khoán (20%/vốn điều lệ) ở các ngân hàng sẽ rộng ra. Nhưng thực tế các ngân hàng đang khép dần với lĩnh vực tín dụng này, mặc dù room cho vay cầm cố chứng khoán còn rộng nhưng vẫn quyết định tạm ngưng cho vay. Ngân hàng đã gần hết hạn mức tăng trưởng tín dụng trong năm, nên sẽ phải ưu tiên tỷ lệ vốn hạn hẹp còn lại cho lĩnh vực sản xuất kinh doanh cuối năm của các DN. Không thể đổ vốn lãi suất cao vào các lĩnh vực có mức độ rủi ro cao, các NHTM buộc phải hạn chế cho vay.

Tuy nhiên, cũng có ngân hàng vẫn đẩy vốn vào lĩnh vực chứng khoán dưới hình thức khác. Thay vì cho khách hàng cầm cố chứng khoán vay vốn mua chứng khoán khác, các ngân hàng chỉ đồng ý cho vay với điều kiện khách hàng phải thế chấp bằng bất động sản. Tại EximBank, khách hàng vay thế chấp bất động sản vay mua cổ phần nhưng nguồn trả nợ từ tiền lương sẽ được cho vay với lãi suất 13,8%/năm và thời hạn vay không quá 1,5 năm.

Vậy nguồn vốn dành cho DN sẽ như thế nào nếu khách hàng tiền gửi ồ ạt rút vốn ? NHTM sẽ buộc phải đi vay nơi khác để bù đắp là điều tất yếu. Nếu không tăng lãi suất huy động để vay từ dân cư, NHTM sẽ phải vay nóng từ các NHTM khác. Nhưng lãi suất liên NH cao hơn lãi suất tiền gửi tiết kiệm là điều vô lý, không đúng với thông lệ thị trường.

Nguồn lực tài chính trong dân tuy dồi dào nhưng đang bị cạnh tranh khốc liệt từ các kênh khác. Hiện nay rất nhiều DN tham gia thị trường tín dụng chợ đen chứ không chỉ có dân chúng, đã đẩy lãi suất tín dụng chợ đen lên đến 4 - 5%/tháng. Đấy cũng là kênh thu hút vốn rất lớn từ dân cư. Thị trường bất động sản cũng huy động vốn trước và trả lãi suất bằng lãi suất tiết kiệm. Các CTCK huy động vốn theo kiểu kinh doanh ủy thác với lãi suất tiền gửi tiết kiệm, nếu lời thì chia thêm. Ngoài ra, do dự báo giá vàng thế giới tăng nên xu hướng cất trữ vàng khá mạnh. Chính vì vậy, cần có chiến lược phát triển dịch vụ cá nhân để khai thác hiệu quả nguồn lực tài chính trong dân. Động thái tăng lãi suất tiền gửi rất quan trọng đối với các NHTM để cạnh tranh với các kênh tiền gửi khác.

Có thể thấy với hình thức cho vay này, mục đích sư dụng vốn của khách hàng là kinh doanh, đầu tư chứng khoán nhưng ngân hàng có thể xếp vào lĩnh vực cho vay tiêu dùng, bởi trong cho vay tiêu dùng từ trước đến nay khách hàng đủ điều kiện trả nợ thì không cần chứng minh mục đích sử dụng vốn.

Hải Ngọc