Câu chuyện một biểu tượng

Ngày 25/12/1899, trên vùng đất ngã ba Sông Cấm của Hải Phòng, một NM sản xuất xi măng - với sản phẩm mang thương hiệu: xi măng Con Rồng - đã được khởi công. Là NM xi măng đầu tiên của xứ Đông Dương thuộc địa, xi măng Hải Phòng cũng là một trong những địa chỉ đầu tiên ghi dấu sự ra đời và hình thành sức mạnh của giai cấp công nhân VN.

Với người Hải Phòng và với ngành xi măng VN, xi măng Hải Phòng không chỉ là một thương hiệu, mà hơn thế, là một biểu tượng.

... Như tóc mẹ già”

Trong ký ức nhiều thế hệ người Hải Phòng, biểu tượng của thành phố chính là hai ống khói NM xi măng đêm ngày cuộn khói không ngừng nghỉ. Đối lập với hình ảnh con trâu, cái cày vốn là biểu trưng cho sản xuất nông nghiệp, hình ảnh hai ống khói NM xi măng cuồn cuộn nhả khói tượng trưng cho truyền thống công nhân, cho khát vọng về phát triển sản xuất công nghiệp của thành phố. Nhạc sĩ Vũ Loan - nguyên GĐ Sở VHTT Hải Phòng đã có một ca khúc được đánh giá là “đẹp cả nhạc lẫn lời” để nói về sự gắn bó máu thịt ấy. Đó là ca khúc Thành phố niềm nhớ. Và chẳng riêng nhạc sĩ Vũ Loan, mà rất nhiều thế hệ người Hải Phòng đều đã mơ màng về thành phố của mình theo giai điệu bồng bềnh của ca khúc ấy: “Thành phố nơi em sống, có khói trắng xi măng như tóc mẹ già, tiếng còi tàu, ấm như tiếng cha...”.

Nhưng mơ mộng thì lại không làm nên thực tại. Sau gần 100 năm hoạt động, đi qua bao thăng trầm của lịch sử, sản xuất ra hàng trăm triệu tấn xi măng, đóng góp xây dựng các công trình của đất nước, NM xi măng Hải Phòng cũng phải đứng trước thử thách riêng của mình. Trong vòng chục năm (1980 – 1990), khói trắng xi măng mơ mộng lại trở thành nỗi khiếp sợ của người dân Hải Phòng. Mỗi khi NM sản xuất, có tới nửa thành phố ngập trong bụi khói. Nguyên nhân được xác định là do dây chuyền sản xuất đã quá cũ nát, chắp vá. Xử lý sản xuất NM xi măng Hải Phòng thế nào đã trở thành câu chuyện thời sự không riêng với người Hải Phòng, mà của cả ngành xi măng. Một số phương án xử lý được đưa ra, nhưng phương án cuối cùng được chọn là xây dựng NM xi măng Hải Phòng mới tại vị trí khác: mỏ đá Tràng Kênh, thị trấn Minh Đức, huyện Thủy Nguyên.

Từ quyết định đến thực hiện là cả một thách thức. Kể từ khi quyết định đầu tư dự án NM xi măng Hải Phòng mới được ban hành (Quyết định số 1019/TTg ngày 29/11/1997 của Chính phủ) tới khi NM mới chính thức hoạt động (30/11/2005) là quãng thời gian rất dài với mỗi công nhân xi măng Hải Phòng. Thử thách thực sự không chỉ là sự chăm chút, lo lắng cho sự thành hình của NM mới ấy, mà là ở câu hỏi: sau cuộc phục sinh này, trên cơ sở dây chuyền mới, công nghệ sản xuất mới, thương hiệu xi măng Con Rồng có giữ vững và giành lại thị trường truyền thống của mình ? Đó là câu hỏi có tính sống còn, nếu biết rằng trong quãng thời gian chờ đợi ấy, một loạt NM xi măng mới đã ra đời, thậm chí được xây dựng ngay tại Hải Phòng, với công suất, thiết bị sản xuất hơn hẳn NM xi măng Hải Phòng cũ. Và vì thế đương nhiên thị phần của xi măng Hải Phòng đã bị cạnh tranh tranh gay gắt tại thời điểm NM mới đi vào hoạt động.

Truyền thống được giữ vững

Ngày 30/11/2005, dự án xây dựng NM xi măng Hải Phòng mới chính thức cho ra lò mẻ clinker đầu tiên. Việc vận hành lò, cho ra sản phẩm thời điểm này là sớm 32 ngày theo dự kiến, và tiết kiệm được 13 triệu USD so với vốn đầu tư được phê duyệt (195/208,68 triệu USD). Gần hai tháng sau, vào 10 giờ sáng ngày 24/1/2006, lò nung tại NM xi măng Hải Phòng cũ đã tắt trong một buổi lễ trang trọng với rất nhiều cảm xúc. Bữa cơm cuối cùng của nhiều công nhân tại NM cũ ngập trong ngậm ngùi. NM cũ dẫu truyền thống lẫy lừng, gắn bó với bao thế hệ công nhân, nhưng không còn hiệu quả, thì vẫn cần thiết phải được thay bằng NM mới, hiện đại và hiệu quả hơn. Lịch sử của xi măng Hải Phòng cần thiết phải sang một trang mới, đẹp đẽ và rực rỡ hơn.

Nếu tính từ ngày ra đời, NM xi măng Hải Phòng đã nhiều lần thay đổi công suất sản xuất. Từ công suất 100.000 tấn xi măng/năm theo thiết kế năm 1899, NM đã được nâng công suất, sản xuất được gần 600.000 tấn/năm trong giai đoạn sau giải phóng 1954. Và bắt đầu từ năm 2006, sản phẩm xi măng mang thương hiệu Con Rồng đã được sản xuất trên dây chuyền hiện đại, tiên tiến nhất thế giới do hãng F.L Smith (Đan Mạch) chuyển giao. Dây chuyền cho phép công suất của Cty xi măng Hải Phòng có thể đạt mức 1,4 triệu tấn mỗi năm trở lên. Và ngay từ giai đoạn này, xi măng Hải Phòng vẫn tiếp tục thể hiện năng lực hoạt động đáng kinh ngạc của mình.

Chế độ đãi ngộ tốt là một trong những điều kiện để các biện pháp khuyến khích, thưởng phạt được chấp hành tuyệt đối và phát huy tác dụng trong sản xuất. Một loạt định mức tiêu hao nguyên nhiên vật liệu và gia tăng giá trị sản phẩm đã được xây dựng, áp dụng. Số tiền mà xi măng Hải Phòng tiết kiệm được thông qua các sáng kiến, giải pháp đẩy mạnh sản xuất, kinh doanh đã tăng mạnh qua từng năm. Trong đó, năm 2006 là 60 tỷ VNĐ, năm 2007 là trên 90 tỷ VND và năm 2008 là 100 tỷ VND. Định mức nhiều loại vật tư, nguyên liệu của xi măng Hải Phòng áp dụng hiện thấp hơn định mức của  VICEM. Sau 2 năm từ khi chuyển sang NM mới, thị trường của xi măng Con Rồng đã được khôi phục và mở rộng hơn hẳn thời gian trước. NM máy cũ đã ngừng hoạt động, nhưng NM mới đã tiếp nối thành công truyền thống công nhân xi măng Hải Phòng, với cách quản lý và hiệu quả hoạt động cao hơn hẳn. Câu trả lời về thị trường, về cạnh tranh đã tìm được lời giải trong quyết tâm giữ vững, tiếp nối và phát huy các giá trị truyền thống của chính thương hiệu, biểu tượng về xi măng Hải Phòng.

Định hướng

Trên bao bì sản phẩm do Cty xi măng Hải Phòng sản xuất hiện nay có in thêm chi tiết mới. Đó là thương hiệu của VICEM ở mặt sau bao xi măng mang thương hiệu Con Rồng truyền thống 110 năm tuổi đời. Sự có mặt của thương hiệu VICEM không đơn giản chỉ là in thêm 1 dòng chữ trên bao bì sản phẩm, mà là kết quả của sự định hướng phát triển toàn thể TCty trong giai đoạn mới. Trong đó có vị trí, nhiệm vụ, của Cty xi măng Hải Phòng. Ông Lê Văn Chung – Chủ tịch HĐQT VICEM trong một lần trả lời phỏng vấn đã nói thế này: “trước đây gần như mỗi NM xi măng là một thương hiệu khác nhau, trên thị trường tự do xi măng bán ở các nơi mà không có hệ thống. Cạnh tranh quyết liệt và lộn xộn đã triệt tiêu nhiều lợi nhuận”. Do vậy, sự có mặt của thương hiệu VICEM trên mỗi bao sản phẩm của các NM thành viên được hiểu như “tem” bảo đảm cho sự thống nhất cao độ về chất lượng công bố, định hướng, hệ thống phân vùng bán hàng... với từng thương hiệu.

Mai Trọng