Bất cập về cơ sở hạ tầng: Còn đó những nỗi lo !

Lại một năm nữa qua đi, thế nhưng vẫn còn đó hàng loạt nỗi lo và trăn trở từ hàng trăm câu hỏi đã từng được nêu ra thông qua những bài viết, phản ánh của DĐDN. Trong đó, một phần đã tìm được câu trả lời, còn lại vẫn là những câu hỏi bỏ ngỏ và chưa biết bao giờ tìm đến được hồi kết.

Trong những “nút thắt” được nhiều nhà đầu tư quan ngại nhất về môi trường kinh doanh tại VN thì cơ sở hạ tầng là một trong những câu chuyện... “biết rồi, khổ lắm, nói mãi”.

Chuyện ghi ở một “đại công trường”

Chắc hẳn độc giả của DĐDN vẫn chưa thể quên được hàng loạt vấn đề tại ga Sóng Thần (Bình Dương) đã được DĐDN phản ánh như “Ga sóng Thần hay ao làng”; “Luật ngầm”... Trong đó, nổi cộm nhất là việc chậm trễ đầu tư nâng cấp tại ga để phục vụ công tác vận chuyển bốc xếp hàng hóa... gây ra hàng loạt bức xúc cho DN. Nhưng mới sau hơn một tháng loạt bài được phản ánh, những ngày cuối năm khi trở lại ga Sóng Thần thì nơi đây đã trở thành một đại công trường với hàng chục hạng mục đang gấp rút đầu tư mới và kịp hoàn thành trong dịp Tết Canh Dần để phục vụ khách hàng.

Ông Lê Phi Long - Trưởng ga Sóng Thần cho biết: “Ngay sau khi báo phản ánh chúng tôi đã nghiêm túc tìm hiểu, xác minh nội dung đó và cho xử lý triệt để những dấu hiệu sai phạm, khắc phục những hạn chế để phục vụ tốt hơn. Đặc biệt, là vấn đề đầu tư nâng cấp ga đang là việc nóng hổi tại ga”. Đồng thời với việc báo nêu thì ngay lập tức ngành đường sắt đã cho khảo sát và đầu tư nâng cấp hàng loạt hạng mục tại ga Sóng Thần. Theo ông Long, sau khi có những chấn chỉnh tuy có vất vả hơn nhưng lại thấy vui vì hàng chục năm nay việc đầu tư nâng cấp ga Sóng Thần “kêu” mãi mà chưa khi nào được đầu tư lớn như hiện tại.

Cảm nhận đầu tiên khi phóng viên đặt chân vào ga Sóng Thần những ngày cuối năm ngoài không khí nhộn nhịp vốn có thì việc cộng hưởng của những công trình đang xây dựng ngổn ngang càng trở nên tất bật hơn.

Sôi động nhất phải kể đến khu vực bãi An Bình - “ao làng”, giờ đây được đầu tư đột phá với hàng loạt công trình như kéo dài đường AT2 làm đường rút dồn nối bãi trước với bãi An Bình, lắp đặt trạm biến áp mới, lắp đặt bổ sung hệ chiếu sáng, xây dựng nâng cấp hơn 1.200 m2 bãi hàng 81, 82, 83,84, 85, xây nhà lưu trú... Trong đó, để lấp đầy bãi hàng An Bình đã phải đổ thêm hơn 4.000 m3 đất và đầu tư mới thêm một đường ray phía trước ga. Nói như ông Bùi Tấn Phương - TGĐ Cty CP vận tải hàng hóa đường sắt, đơn vị trực tiếp quản lý ga Sóng Thần: “Để có được điều kỳ diệu này là một phần nhờ vào công của báo chí”.

Tuy nhiên, theo tìm hiểu của chúng tôi, ga Sóng Thần mới chỉ là một ví dụ điển hình, còn hàng loạt ga đường sắt được coi là vùng trọng điểm như ga Đồng Đăng (Lạng Sơn), ga Lào Cai... cả hàng chục năm nay vẫn chưa được đầu tư nâng cấp. Vậy, không biết ngành đường sắt tiếp tục đầu tư các ga còn lại hay chỉ đợi khi nào báo chí nêu. Điều này phụ thuộc hoàn toàn vào ngành đường sắt.

“Khóc” vì đường

Đó là câu chuyện có thật về các DN đầu tư vào cảng biển, cảng sông ở khu vực phía Nam trong thời gian gần đây. Nhiều điểm được tỉnh, thành quy hoạch phát triển cảng và đi kèm với đó là hệ thống đường giao thông kết nối với khu vực. Tuy nhiên, khi các nhà đầu tư chính thức hoàn thành và đưa cảng vào hoạt động thì gặp phải trở ngại là không có đường vào hoặc đường làm quá chậm. DĐDN đã tốn không ít giấy mực cho câu chuyện này nhưng đến thời điểm này nhiều DN đã trót đầu tư cảng đành ngồi cười... ra nước mắt. Trong đó, đầu tiên phải kể đến việc cảng tại TP HCM khu vực Q 7, Nhà Bè, chạy dọc theo con đường A5 bao nhiêu năm nay đang khổ sở vì con đường vẻn vẹn 2,77 km. Chạy dọc theo con đường này là những cảng hoạt động với một lượng hàng rất lớn và có từ khá lâu như cảng Tân Thuận, cảng Tân Thuận Đông, cảng Bến Nghé, cảng liên doanh quốc tế Elf gas hoạt động từ 1991; cảng liên doanh quốc tế (VICT) hoạt động từ 1994. Đây là con đường nối vào đường Huỳnh Tấn Phát thông ra đại lộ Nguyễn Văn Linh về hướng Tây Nam Bộ, hòa vào quốc lộ 1 hoặc qua cầu Tân Thuận ra quốc lộ 1 bằng đường Nguyễn Hữu Cảnh, tập trung hầu hết container ra vào các cảng này. Ban đầu, đường liên cảng A5 với tổng kinh phí khoảng 43 tỷ đồng đã được khởi công năm 2000, rộng khoảng 35 m. Thế nhưng mới làm được khoảng 12% khối lượng. Đến nay, trên tuyến đường này có hàng trăm container vẫn ra vào mỗi ngày và tất cả đang phải chịu cảnh xuống cấp trầm trọng. Còn việc tiếp tục đầu tư con đường này hay không thì vẫn... bỏ ngỏ.

Có lẽ không chỉ coi là vấn đề mà phải coi là một thảm cảnh về việc các DN đầu tư cảng vào khu vực Cái Mép – Thị Vải (Bà Rịa – Vũng Tàu). Theo quy hoạch thì nơi đây sẽ trở thành một trong những trung tâm của cảng vận tải hàng hóa của Việt Nam và có hàng chục dự án đầu tư cảng tại đây được đầu tư mới với số vốn đầu tư lên đến hàng nghìn tỷ đồng... Hứa hẹn sau khi hoàn thành thì đây là khu vực trung chuyển hàng hóa lớn nhất trong khu vực và lượng hàng hóa tại khu vực TP HCM, Bình Dương, Đồng Nai... Đến nay, có một số cảng đã được đưa vào sử dụng còn lại đang tiếp tục triển khai đầu tư. Thế nhưng hầu hết các đoạn đường đầu tư kết nối các cảng với khu vực bên ngoài vẫn ở dạng đang bắt đầu thi công. Thậm chí, việc thi công các còn đường này vẫn chưa có được thời gian hoàn thành và đưa vào sử dụng. Nói về điều này, ông Đỗ Văn Nhân - Chủ tịch HĐQT Gemadert bức xúc:“DN đã bỏ cả ngàn tỷ vào đó rồi nhưng giờ thì chết đứng. Nếu như việc phát triển quy hoạch giao thông như hiện nay thì các chủ đầu tư chỉ còn cách... bỏ của chạy lấy người”.

Câu hỏi còn bỏ ngỏ !

Không chỉ là câu chuyện phát sinh từ phía các DN mà thời gian gần đây dư luận tại TP HCM đặc biệt quan tâm đến việc UBND TP cho phép Cty CP đầu tư hạ tầng kỹ thuật TP HCM (CII) lập trạm thu phí trên xa lộ Hà Nội sai đối tượng, tận thu, thu oan đối với ôtô ra vào cửa ngõ phía Đông Sài Gòn mà DĐDN đã nhiều lần lên tiếng. Thực tế, CII là chủ đầu tư đoạn đường Điện Biên Phủ và việc lập trạm thu ban đầu nhằm mục đích thu hồi số tiền đã đầu tư vào đoạn đường trên. Tuy nhiên, ngay từ ban đầu trạm thu phí này lại được đặt ở bên kia cầu Sài Gòn (Q 2) thì theo các chuyên gia về pháp lý việc đặt trạm này đã sai ngay từ khi đặt trạm bởi toàn bộ phương tiện giao thông chạy từ đường Nguyễn Hữu Cảnh mặc dù không qua đoạn đường Điện Biên Phủ cùng bị thu phí. Sai chồng sai khi CII được phép thành lập trạm thu phí được dịch chuyển xa hơn với mục đích thu toàn bộ phí phương tiện giao thông đi vào tuyến đường 25B sang hướng vào cảng Cát Lái và Q 7, Q 4, Nhà Bè... Đến thời điểm này, việc trạm thu phí xa lộ Hà Nội chưa được giải quyết dứt điểm lại đang lộ dần  thêm bất cập, ảnh hưởng trực tiếp đến quy hoạch những công trình giao thông khác của TP HCM. Điển hình là cầu Phú Mỹ nối từ Q 7 sang Q 2 đã bị ảnh hưởng rất lớn từ việc lập trạm thu phí xa lộ Hà Nội mới. Đến nay cầu đã được đưa vào sử dụng nhưng bắt buộc chủ đầu tư đang phải tính toán lại việc thu phí qua cầu và việc thu phí này được thực hiện thì với một khoảng cách rất ngắn nhưng các phương tiện giao thông sẽ phải nộp hai lần phí. 

Sự quan ngại do ảnh hưởng của trạm thu phí xa lộ Hà Nội đang có nguy cơ phản ứng dây chuyền khi hàng loạt công trình cầu, đường giao thông ở trong khu vực Đông Sài Gòn và Nam Sài Gòn, các chủ đầu tư đang chuẩn bị đầu tư vào đều phải tính toán lại về nguồn kinh phí, nhất là bài toán thu hồi vốn đầu tư của các chủ đầu tư vào những công trình này.

Thay lời kết

Viết Đoàn