Tìm lối đi riêng

Nếu như trước đây, sinh viên học tập thụ động, lý thuyết quá “vênh” với thực tế, hầu hết sinh viên ra trường đều không chủ động được trong công việc, không ít sinh viên nộp hồ sơ xin việc trong “vô vọng”, thì những năm gần đây xu hướng khởi nghiệp ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường đã nở rộ trong giới sinh viên, đặc biệt là sinh viên ngành kinh tế và kỹ thuật.

Thầy Vũ Hữu Kiên - Giảng viên cao cấp của Tổ chức Lao động quốc tế ILO khẳng định: “Ý tưởng kinh doanh hình thành ngay trong cuộc sống của chúng ta. Ý tưởng có giá trị là ý tưởng phải đưa ra được sản phẩm, dịch vụ có ích, đáp ứng được nhu cầu của người tiêu dùng đồng thời góp phần nâng cao chất lượng sống của họ”.

Làm chủ ý tưởng

Nếu biết chọn một sản phẩm để tập trung và tìm được hướng đi riêng, bạn trẻ có thể hoàn toàn yên tâm với sự chọn lựa của mình bởi thành công không quá xa nếu thực sự cố gắng và nỗ lực hết mình.

Xác định được tiêu chí này, nhiều sinh viên, thanh niên năng động đã tìm kiếm và thể hiện ý tưởng của mình ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Bạn Lê Thị Cẩm Vân - sinh viên Trường Đại học Vinh là một ví dụ điển hình. Ngay từ khi “chân ướt chân ráo” bước vào Trường Đại học Vinh, Lê Thị Cẩm Vân đã “ôm mộng” sản xuất các sản phầm Trầm hương tại Hương Khê, Hà Tĩnh. Trong những lần lên mạng Internet để bổ sung kiến thức còn thiếu, Vân đọc được thể lệ cuộc thi “Sinh viên Khởi nghiệp” trên cổng thông tin khoinghiep.org.vn. Ngay lập tức Vân bắt tay vào viết dự án. Vân tâm sự: “Ý tưởng đầu tiên hiện lên trong em lúc đó là các sản phẩm Trầm hương tại Hương Khê - Hà Tĩnh và em nghĩ rằng mình cần phải xây dựng một dự án trên quê hương mình”.

Cũng giống như Vân, sau khi điều tra thị trường về nhu cầu uống cà phê của giới trẻ, đặc biệt là khách hàng độ tuổi từ 22 - 25, nhóm sinh viên Trường Đại học Ngoại thương đã mạnh dạn đưa ra ý tưởng về một quán cà phê mang phong cách thời bao cấp. Lý giải về ý tưởng này, bạn Hoàng Tuấn Linh – đại diện ý tưởng “Cty TNHH Góc nhìn mới 80s” cho biết: “Nhiều người đang có xu hướng tìm đến các quán cà phê mang phong cách nước ngoài, tìm hiểu nền văn hóa nước ngoài mà quên rằng còn rất nhiều khía cạnh trong nền văn hóa VN mà mọi người chưa biết hết. Quán cà phê kết hợp du lịch mang phong cách thời bao cấp tái tạo những nét đẹp trong văn hóa cũng như nét đẹp trong tâm hồn trong sáng của con người Hà Nội những năm 80”.

Khơi nguồn từ thực trạng thiếu vắng những loại hình giải trí dành cho nữ giới và nhu cầu được sáng tạo, được thể hiện bản thân của nữ giới - thể hiện qua việc phụ nữ đang dần quay lại với những thú vui rất nữ tính như nấu ăn, đan khăn, thêu chữ thập... vừa để thể hiện sự khéo léo, nữ tính của bản thân, vừa tạo ra được những món quà rất ý nghĩa cho người thân, cô sinh viên Hoàng Hương Giang – Trường Đại học Ngoại thương đã có ý tưởng thành lập dự án “Trung tâm hướng dẫn cắt may Happy Sewing”. Giang cho biết: “Việc có một sân chơi mới phù hợp dành cho giới nữ, vừa giúp họ làm ra những sản phẩm đẹp mắt, hữu ích vừa đem lại những giây phút thư giãn hứa hẹn sẽ nhận được sự ủng hộ nhiệt tình của chị em”...

Tận dụng thời gian

Trong yêu cầu tuyển dụng của các DN, hầu như nhà tuyển dụng nào cũng đưa ra yêu cầu phải có ít nhất bao nhiêu năm kinh nghiệm. Yêu cầu này cũng chính là “động lực” giúp sinh viên biết tận dụng thời gian một cách hợp lý để bổ sung kinh nghiệm trong khi còn đang ngồi trên ghế nhà trường. Ngoài thời gian học trên giảng đường, rất nhiều sinh viên đã tìm cho mình những công việc làm thêm không chỉ để có thêm thu nhập. Đây còn là dịp để sinh viên có cơ hội tiếp xúc, học hỏi kinh nghiệm thực tế, coi đó như bước trải nghiệm ban đầu để có thể vững tin hơn trong tương lai.

Chính nghề tiếp thị sản phẩm sau mỗi buổi đến trường đã giúp Lê Thị Cẩm Vân - Đại học Vinh hoàn thành dự án “Sản xuất - kinh doanh các sản phẩm từ Trầm hương”. Vân cho biết: “Khi viết dự án em đã tưởng tượng ra một bức tranh sinh động về mô hình tam nông tại Hương Khê. Đó là hình thành một cơ sở sản xuất và những người nông dân cũng chính là công nhân của Cty, là những chiếc ôtô chở các sản phẩm đi tiêu thụ, là những biển quảng cáo lớn ngay trên làng quê”. Ngay sau khi dự án “Sản xuất - kinh doanh các sản phẩm từ Trầm hương” của Cẩm Vân đoạt giải Nhì Cuộc thi Khởi nghiệp năm 2008, cô sinh viên nghèo đam mê kinh doanh đã nhận được sự đỡ đầu Cty Secoin ở Hà Nội. Hiện dự án vẫn đang tiếp tục được nghiên cứu theo hướng xây dựng mô hình doanh nghiệp nông thôn. “Em đang có kế hoạch tham vấn thêm ý kiến của một số doanh nhân cũng như viện chính sách và chiến lược phát triển Nông thôn VN. VN đang có một lượng lớn nông dân và nông thôn. Vì vậy em mong sau khi ra trường tiếp tục được nghiên cứu chiến lược xây dựng nông thôn và kinh tế dành cho nông nghiệp” – Vân cho biết.

Việc viết dự án đã tạo ra một kỹ năng tư duy thực tế và buộc người viết phải đọc nhiều, đi nhiều và vận dụng nhiều kiến thức vào thực tế. Ngay từ khi còn ngồi trên giảng đường đại học, Lâm Thị Bảo Trân đã xem việc viết dự án là một môn học mà mình phải học hàng ngày. Mỗi ngày, Trân đều dành một khoảng thời gian để học tất cả các môn học (thường là 5 môn). “Nếu tính thêm việc viết dự án là 6 môn và mình phải phân bổ thời gian thế nào cho hợp lý” – Trân cho biết. Sự kiên trì đã dẫn đến thành công bởi với việc viết dự án của mình, Bảo Trân đã xuất sắc giành giải Nhất “Cuộc thi Khởi nghiệp” năm 2007 với dự án “Cty cổ phần Hồn đất”. Đối với Bảo Trân, để khởi đầu công việc kinh doanh, yếu tố quan trọng nhất, không phải là vốn tiền bạc, mà là vốn sống. Để trau dồi vốn sống, từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường, Bảo Trân đã “kinh qua” nhiều công việc khác nhau, từ làm gia sư, tiếp thị đến... phục vụ quán. Cô đang ấp ủ dự định khởi nghiệp dự án của mình trong tương lai gần.

Khởi nghiệp

Sau một năm ấp ủ ước mơ, tháng 1/2010 tới, người dân Thủ đô sẽ có dịp “tri ân quá khứ” tại cửa hàng cà phê thời bao cấp của nhóm sinh viên Trường Đại học Ngoại thương. Bạn Hoàng Tuấn Linh “bật mí”: Cửa hàng rộng khoảng 100 – 150 m2, bao gồm hai tầng. Tầng một bao gồm cả khu cả phê và khu sân khấu ca nhạc, tầng hai là không gian riêng biệt được chia thành 8 phỏng nhỏ và một phòng lớn thiết kế theo kiến trúc thời bao cấp. Để thực hiện dự án, nhóm sinh viên đã nhận được hậu thuẫn khá lớn về kinh tế từ phía gia đình, đặc biệt, một số bạn trong nhóm đã “hi sinh” việc đi du học để lấy tiền đầu tư cơ sở hạ tầng. Dù mới “chập chững” bước chân vào con đường kinh doanh nhưng các bạn đã xác định sự chuyên nghiệp phải được đặt lên hàng đầu. Vì vậy nhóm 80s đã xác định một loại hình kinh doanh mà nhu cầu hiện tại trên thị trường lớn, bên cạnh đó phải đóng góp được nhiều cho xã hội.

20 triệu đồng – một số tiền không quá lớn đối với DN nhưng không phải nhỏ đối với một sinh viên. Với số tiền thưởng cho dự án xuất sắc giành giải nhất cuộc thi Sinh viên Khởi nghiệp năm 2006 do Báo Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức ấy, cô sinh viên Nguyễn Ngọc Anh Thư đã quyết tâm lập nghiệp và Cty TNHH tư vấn và đào tạo nghề Rosa ra đời. Thư tâm sự: “Khi mới thành lập, Cty chỉ có 5 người. Từ việc thuê địa điểm, mở lớp học, mua sắm thiết bị, đầu tư mở rộng sản xuất, tìm kiếm khách hàng đều do 5 người đảm trách. Được sự ủng hộ của các anh chị làm báo, những học viên góp sức và đặc biệt là đội ngũ anh em trong Cty tâm huyết với nghề, sau hai năm xuất hiện trên vùng đất Biên Hòa – Đồng Nai, Rosa đã để lại dấu ấn đẹp trong lòng các cá nhân và tổ chức như một người bạn tâm đầu, luôn dõi theo và đáp ứng nhu cầu trong lĩnh vực gia chánh. Thời gian qua, Cty đã liên tục năng động, hoạt động trên các lĩnh vực đào tạo nghề, tư vấn (tại chỗ và qua tổng đài 1080), tổ chức sự kiện, cung ứng dịch vụ gia chánh...”. Từ lúc thành lập (năm 2006) tới nay, “bà chủ” của Rosa vẫn chưa một ngày được nhận lương, bởi theo Anh Thư “ngoài trả lương cho nhân viên, số tiền còn dư Thư đầu tư vào hệ thống máy móc thiết bị. Đó là tài sản lớn nhất của Thư và Thư nghĩ mình cần phải phát triển nó trước khi nghĩ đến mình”. Hiện, số lượng nhân viên của Thư đã lên gần 30 người với mức thu nhập bình quân 3 triệu đồng/người/tháng.

Có rất nhiều cách để khởi nghiệp thành công. Ý tưởng nảy sinh từ cuộc sống và việc vận dụng kiến thức đã học và số vốn có được để khởi nghiệp đã được các bạn sinh viên áp dụng vào thực tế và được đánh giá tốt qua nhiều cuộc thi. Với số vốn quá mỏng và kinh nghiệm thực tế chưa nhiều, không ít dự án khởi nghiệp thất bại. Tuy nhiên, nếu biết chọn một sản phẩm để tập trung và tìm được hướng đi riêng, bạn trẻ có thể hoàn toàn yên tâm với sự chọn lựa của mình bởi thành công không quá xa.

Doãn Hiền