Vừa qua, cty Our World Rural (Đức) và cty Devitec (Việt Nam) đã tổ chức vận hành hệ thống lọc nước RO ở vùng biển Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận. Kết quả thật bất ngờ, chất lượng nước đạt tiêu chuẩn quốc tế mà giá thành lại rẻ hơn giá của Việt Nam.
Nước siêu sạch giá rẻ
Trái ngược với tuyên bố của một chủ doanh nghiệp thuộc hàng “đại gia” trong làng nước tinh khiết ở TP HCM rằng: 7.500đ/bình nước 20 lít là điều không tưởng, ông Nguyễn Minh Đồng – Giám đốc cty Devitec khẳng định: Với hệ thống lọc nước RO (giá 5.000USD), giá thành mỗi lít nước tiêu chuẩn WHO (tiêu chuẩn về sức khoẻ của tổ chức Y tế thế giới) chỉ từ 70 – 100 đồng. Tại thời điểm chứng kiến hệ thống lọc nước vận hành ở vùng biển Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận, chúng tôi quan sát 2 nguồn nước được chọn làm mẫu vật: 1 từ hồ cá cảnh của khu Resort (nước tù, nhiều rêu, bèo và có mùi tanh khó chịu), 1 lấy từ nguồn nước biển trực tiếp. Kết quả sau khi qua hệ thống lọc, gần như không có sự khác biệt. Bằng cảm quan thông thường, cả 2 mẫu nước đều trong vắt, không mùi, uống có cảm giác thanh, sạch của nước tinh khiết. Ông Nguyễn Minh Đồng cho biết: “Các mẫu nước trên sẽ được kiểm nghiệm tại viện Pasteur - TP HCM để đảm bảo tính khách quan”.
Nước sạch sau khi được xử lý qua hệ thống RO
RO có khả năng lọc từ 24 – 58 lít nước/giờ (cả trong điều kiện không có ánh sáng mặt trời) tùy công suất vận hành của từng loại máy. Do vậy, RO thích hợp với nhiều loại mô hình như gia đình, nhóm cư dân hay trường học, bệnh viện, cty, xí nghiệp. Riêng đối với các nhà kinh doanh, cơ sở sản xuất nước sạch, hệ thống RO có khả năng sản xuất tới 3.000 khối nước/ngày. Mức đầu tư thiết bị tuỳ thuộc vào năng lực và quy mô phát triển thị trường (từ vài ngàn đến vài trăm ngàn USD). Tuy nhiên, công suất càng lớn giá thành càng hạ, tính ra giá thành chỉ còn khoảng 50 đồng/lít. So với mức giá tối thiểu từ 1.000 – 1.500 đồng/ lít nước tinh khiết theo tiêu chuẩn VN mà các doanh nghiệp đang kinh doanh công bố thì việc ứng dụng hệ thống lọc nước bằng năng lượng mặt trời quả là tin vui lớn cho người tiêu dùng trong điều kiện thiếu nước sạch trầm trọng như hiện nay.
Vận hành đơn giản, an toàn
Ông Volker Sobetzko – chuyên gia xử lý nước của Devitec cho biết: “Ưu điểm lớn nhất của hệ thống lọc nước RO là sử dụng năng lượng mặt trời biến đổi thành điện năng để vận hành máy. Như vậy, người ta có thể lọc nước trong những điều kiện khắc nghiệt như lũ lụt, vùng ngập mặn, vùng sâu vùng xa và cả ở biên giới, hải đảo của VN. Bên cạnh đó, hệ thống cũng rất thích hợp cho việc cung cấp nước sạch trong trường học, bệnh viện, cơ quan, xí nghiệp hoặc những nơi tập chung dân cư mật độ lớn”. Với ưu thế có thể lọc sạch tất cả các nguồn nước: sông suối, ao, hồ, nước biển, nước ô nhiễm sinh hoạt, nước thải công nghiệp… Cơ chế vận hành của RO cho phép loại bỏ hầu hết các tạp chất rắn, các ion kim loại ( đồng, chì, sắt, mam gan…); nitrat, nitrit (chất thải từ phân bón); vi trùng, vi khuẩn, E.coli… đặc biệt là Asen (loại chất độc cực mạnh khi hàm lượng vượt quá giới hạn cho phép).
Kiểm tra thiết bị lọc
Thiết bị lọc
Máy lọc nước RO nhỏ, gon và cơ động
Bên cạnh đó, việc vận hành của RO cũng rất đơn giản, chỉ cần mở nắp thiết bị và cắm đầu ống dẫn vào nguồn nước cần lọc là hệ thống máy sẽ tự động vận hành. Máy cũng được thiết kế một hệ thống tín hiệu thông báo thời điểm cần phải thay màng lọc để người tiêu dùng tiện theo dõi (thông thường bộ phận lọc sẽ được thay thế sau 6 tháng lọc nước liên tục). Để máy hoạt động bình thường với công suất 24/24, những lúc thiếu ánh sáng mặt trời hoặc ban đêm, người sử dụng chỉ cần gắn thêm một bình Acquy cung cấp điện năng cho máy. Ngoài ra, với trọng lượng gọn nhẹ (100kg) của một máy lọc nước công suất nhỏ, khách hàng có thể vận chuyển cơ động đi xa đến những nơi có địa hình phức tạp, rất phù hợp với đồng bào vùng cao, vùng xa xôi hẻo lánh, biên giới, hải đảo, nơi mà nguồn nước ngọt vô cùng khan hiếm.
Giải pháp cho cộng đồng
Là một trong những quốc gia có lượng nước nội sinh trên lãnh thổ khá thấp, Việt Nam hiện chỉ đạt 4.400m3/người/ngày (mức trung bình của thế giới là 7.400m3/người/năm). Nhiều nơi còn phải chịu ảnh hưởng ô nhiễm nguồn nước rất nặng nề cả trên bề mặt lẫn các mạch nước ngầm. Kết quả khảo sát ở xã Hà Thượng (Đại Từ, Thái Nguyên) năm 2008 cho thấy hàm lượng Asen từ 0,068 – 0.109mg/lít , vượt tiêu chuẩn cho phép từ 1,7 – 8,2 lần (Asen thường có mặt trong thuốc trừ sâu, thuốc diệt nấm, diệt cỏ dại hoặc sản sinh từ quá trình sinh – địa – hóa trong tự nhiên). Nhiều nơi khác trên địa bàn TP Thái Nguyên có hàm lượng Xyanua vượt chuẩn đến 12,9 lần, nguồn nước ngầm có nồng độ pH thấp dưới chuẩn cho phép cộng thêm những biểu hiện ô nhiễm Fe, Mn... Tại Hà Nam, gần 95% lượng giếng khoan được lấy mẫu chứa hàm lượng Asen vượt quá mức cho phép. Còn ở khu vực châu thổ sông Hồng và sông Cửu Long,, thống kê cho thấy khoảng 17 triệu dân có nguy cơ mắc bệnh do sử dụng nguồn nước nhiễm aenic (thạch tín) nồng độ cao. Trên sông Sài Gòn, tính riêng nồng độ Amonia cũng đã cao gấp 20 lần tiêu chuẩn quy định, chưa kể tác động ô nhiễm nghiêm trọng từ nước thải công nghiệp, y tế, sinh hoạt. Đối với các quận, huyện vùng ven như Củ Chi, Hóc Môn, quận 12, trên 60% mẫu nước không đạt các chỉ tiêu hoá lý, 55% không đạt chỉ tiêu vi sinh.
Máy RO đang chuẩn bị để lọc nước hút từ hồ nuôi cá
Đáng sợ hơn, với nước uống được cho là tinh khiết mà người dân phải bỏ tiền ra mua hàng ngày thì kết quả kiểm tra cũng thật phũ phàng: trong tháng 3/2009, cơ quan chức năng phát hiện 10/16 mẫu nước tinh khiết ở Hà Nội không đạt chuẩn, 13/34 mẫu nước ở TP HCM bị nhiễm vi trùng. Những chuyện nhập nhằng, bát nháo trên thị trường nước tinh khiết sở dĩ còn có đất sống là bởi khâu quản lý nhà nước bị thả nổi. Cho đến nay, không một cơ quan chức năng nào đưa ra được con số chính xác bao nhiêu % trong tổng số hơn 200 cơ sở kinh doanh nước tinh khiết (địa bàn TP HCM) không đạt chuẩn? Mặt khác, ý thức bảo vệ bản thân của nhiều nhóm cư dân chưa được xác định đúng mức. Nguy hiểm hơn, bản thân người tiêu dùng gần như không có sự lựa chọn và không có khả năng tự bảo vệ mình trong tình trạng nguồn nước sinh hoạt bị ô nhiễm nghiêm trọng như hiện nay.
Người dân đang dùng thử nước sạch sau khi đã được RO "xử lý"
Trên thực tế, lọc nước sạch bằng năng lượng mặt trời thông qua hệ thống thiết bị RO không phải mới, nó đã được ứng dụng ở nhiều nước trên thế giới, nhất là những nơi thiếu nguồn nước, điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, giao thông không thuận tiện. Đối với VN, việc hợp tác giữa cty Our World Rural (Đức) với cty Devitec (Việt Nam) đang mở ra hy vọng cho nhiều khu vực dân cư vẫn phải sống trong cảnh thiếu nước hoặc nguồn nước bị ô nhiễm mà chưa có giải pháp khả thi để xử lý trên diện rộng. So với mức đầu tư trên 20 tỷ đồng cho dây chuyền xử lý và chiết rót nước tinh khiết có công suất 65.000 lít nước/ ngày với quá thành từ 1.000 – 1.500đ/lít nước uống của một doanh nghiệp lớn ở TP HCM thì giá sạch của RO quả là siêu rẻ! Đáng tiếc, nỗ lực triển khai, phát triển thị trường cho hệ thống lọc nước bằng năng lượng mặt trời mới chỉ dừng lại ở phương thức hợp tác giữa hai doanh nghiệp. Để nguồn nước sạch có thể đến với mọi người dân, thiết nghĩ cần có sự hợp tác và đầu tư của nhà nước, các tổ chức xã hội và phải xem đó như một giải pháp hữu ích cho cả cộng đồng.
Khánh Linh