Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) vừa đưa ranhững lý do cho quyết định chấm dứt hoạt động các sàn vàng, trong đó tập trung vào 4 lý do chính. Đó là chưa có cơ sở pháp lý, không tạo giá trị gia tăng, độ rủi ro cao, hút vốn lớn.
Ngân hàng Nhà nước cho biết, sàn giao dịch vàng đầu tiên tại Việt Nam là sàn giao dịch vàng ACB, được hình thành ngày 25/5/2007 với tên gọi ban đầu là Trung tâm Giao dịch vàng Sài Gòn - trực thuộc Ngân hàng Thương mại Cổ phần Á Châu (ACB). Sàn giao dịch này chủ yếu là nơi bán buôn giữa các thành viên của sàn là các ngân hàng thương mại và doanh nghiệp kinh doanh vàng có quy mô vốn lớn, có kinh nghiệm trong hoạt động kinh doanh vàng. ACB đóng vai trò vừa là người tổ chức, vừa là thành viên trực tiếp tham gia giao dịch. Tuy nhiên khối lượng giao dịch thời gian đầu không lớn.
Kinh doanh trên sàn vàng tiềm ẩn nhiều rủi ro
Đến tháng 12/2007, trên cơ sở hoạt động của sàn giao dịch vàng giữa các thành viên, ACB mở rộng triển khai sản phẩm “Đầu tư vàng tại ACB” dành cho cá nhân. Từ đó khối lượng giao dịch trên sàn gia tăng đột biến. Thấy lực hấp dẫn từ sàn vàng ACB, nhiều ngân hàng thương mại khác và một số doanh nghiệp kinh doanh vàng cũng đã thành lập các sàn giao dịch vàng. Tuy nhiên, việc thành lập và hoạt động của các sàn giao dịch vàng là chưa có cơ sở pháp lý.
Đa phần hoạt động kinh doanh sàn vàng hay còn gọi là kinh doanh vàng trên tài khoản ở trong nước là loại hình kinh doanh chênh lệch giá (margin trading) chứ không phải là hoạt động sản xuất kinh doanh để tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế nên tiềm ẩn rủi ro rất cao cho cả nhà đầu tư và cho chính các đơn vị kinh doanh sàn vàng. Mặt khác, do các sàn giao dịch vàng tự đề ra quy chế giao dịch và do các nhà đầu tư, đặc biệt là các nhà đầu tư cá nhân, chưa nhận biết rõ các rủi ro có thể gặp phải khi kinh doanh vàng trên tài khoản nên đã xảy ra những tranh chấp, khiếu kiện giữa nhà đầu tư và đơn vị tổ chức sàn. Đấy là chưa kể một khối lượng lớn vốn được rút ra từ hoạt động sản xuất kinh doanh để phục vụ cho các giao dịch kinh doanh vàng trên sàn vàng.
Do vậy, NHNN kết luận, hoạt động của các sàn giao dịch vàng trong thời gian vừa qua tiềm ẩn một số yếu tố có thể gây bất ổn kinh tế xã hội. Đối với hoạt động kinh doanh vàng trên tài khoản ở nước ngoài, NHNN cũng có nhận định tương tự.
Tuy nhiên, để tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động đầu tư vàng, về lâu dài, Chính phủ sẽ ra Nghị định quản lý đối với vàng theo hướng Nhà nước tập trung, thống nhất quản lý, dự kiến vào khoảng quý I/2010 sẽ ban hành, trong đó, NHNN sẽ nắm vai trò chủ đạo trong việc quản lý, hoạt động kinh doanh vàng.
TT