Thị trường > Phản hồi thị trường

Email Print

Cần cẩn trọng khi tăng giá than

Bàn về câu chuyện này, một thực tế cần được lưu ý là lượng than mà TKV cung cấp trong nước hiện chiếm khoảng 50% sản lượng mà Tập đoàn này khai thác được. Năm 2009, lượng than xuất khẩu của TKV là 22,5 triệu tấn và tiêu thụ trong nước khoảng 19,5 triệu tấn. Riêng lượng than tiêu thụ cho sản xuất điện trong nước đã là 7 triệu tấn. Nhu cầu than dành cho sản xuất điện sẽ còn tăng lên nhanh chóng với sự có mặt ngày càng nhiều của các nhà máy điện chạy bằng than đang được lên kế hoạch xây dựng. Theo dự báo, việc nhập khẩu than từ nước ngoài sẽ được bắt đầu vào năm 2012 với khối lượng khoảng 8 triệu tấn/năm.

Đành rằng giá phải lên…

Hiện tại, giá than bán cho điện thấp bằng phân nửa giá than xuất khẩu cùng chủng loại, còn giá than bán cho một số hộ tiêu thụ lớn khác tuy có tăng nhưng cũng chưa bằng giá than xuất khẩu. Như vậy, có thể thấy rõ nguồn lợi nhuận của TKV đang đến từ việc xuất khẩu than. Chẳng vậy mà lượng than xuất khẩu từ năm 2005 trở lại đây vẫn đều đặn tăng và đang dao động quanh mức 20 triệu tấn/năm, dù việc hạn chế khai thác các tài nguyên hóa thạch không tái tạo liên tục được cảnh báo.

Tuy nhiên, với xu hướng xuất khẩu trong vài ba năm tới sẽ không nhiều như thời gian qua, thậm chí, nhập khẩu than cho sản xuất điện sẽ gia tăng mạnh, có thể nói nguồn thu của TKV chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng lớn nếu giá than bán cho điện không tăng.

Các quan chức của TKV khi trao đổi với báo chí về đề xuất tăng giá than cho điện vào cuối năm 2009 đã cho hay, giá thành sản xuất than nói chung đang tăng nhanh, do nhiều nguyên nhiên vật liệu phục vụ cho sản xuất cũng cao lên và TKV đều phải mua theo giá thị trường thế giới. Đơn cử, giá thép chống lò đang được bán theo giá thị trường thế giới bởi các loại thép này phải nhập khẩu do trong nước chưa sản xuất được. Săm lốp ô tô cho vận chuyển than và đất đá cũng bán với giá tương đương thị trường thế giới. Còn giá xăng dầu cũng đã được thả nổi theo giá thị trường quốc tế. Mặt hàng này hiện chiếm không nhỏ trong chi phí giá thành sản xuất than với việc sử dụng ô tô tải trọng lớn để chở than, chở đất đá và các thiết bị san gạt đất hay các thiết bị khai thác than đều chạy xăng hoặc dầu diesel…

Việc áp dụng giá thị trường thế giới ở nhiều yếu tố đầu vào trong sản xuất than khiến giá thành sản xuất than năm 2009 là khoảng 722.456 đồng/tấn, bằng 103,7% so với thực hiện năm 2008.

… nhưng bao nhiêu là hợp lý?

Khi rất nhiều yếu tố đầu vào được áp dụng cơ chế thị trường, mà ở đây là giá thị trường quốc tế, thì việc tính giá đầu ra cũng phải theo cơ chế thị trường, đủ đảm bảo nhà sản xuất thu được lợi nhuận, quay trở lại tái đầu tư cho sản xuất. Bên cạnh đó, câu chuyện đưa tất cả các mặt hàng về cùng một mặt bằng giá sẽ đánh giá được thực chất hơn hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, khi mà câu chuyện “giá thị trường thế giới” liên tục được cập nhật trong các dự án đầu tư để tính toán hiệu quả.

Tuy nhiên, đây lại là một bài toán khó đối với cơ quan chức năng. Giá điện hiện nay không chỉ đơn thuần mang yếu tố kinh tế mà tác động rất lớn đến an sinh xã hội. Lần tăng giá điện mới đây vào tháng 3/2009, tuy đã đề cập việc giá điện sẽ từng bước tiến tới cơ chế thị trường, nhưng trên thực tế vẫn chưa diễn ra. Trong khi đó, xăng dầu - vốn được xem là huyết mạch của nền kinh tế và đang phải nhập khẩu gần như hoàn toàn - lại có vẻ được áp dụng cơ chế giá thị trường quốc tế một cách dễ dàng hơn.

Câu chuyện tăng giá điện rồi lại phải chấp nhận hạ giá điện cao điểm sáng đã diễn ra trong năm 2009 cũng cho thấy chưa có sự rạch ròi thực sự trong quan niệm “giá thị trường”. E ngại của doanh nghiệp về chuyện “té nước theo mưa” của nhiều mặt hàng không phải là không có cơ sở.