Còn mãi với rừng

Một đứa trẻ, ngay từ khi còn rất nhỏ đã biết đến biểu tượng sức mạnh của loài “chúa sơn lâm” với bộ lông vằn vàng đen rực rỡ và tấm thân như sóng cuộn đầy uy lực. Điều đó lý giải tại sao hổ được coi là loài “ấn tượng” nhất trên thế giới dù loài này chưa bao giờ phổ biến mà chỉ là một quần thể nhỏ riêng có ở Châu Á. Tuy nhiên, những nỗ lực bảo tồn loài này nhiều nhất lại ở người phương Tây chứ không phải ở các nước có hổ, trong đó có Việt Nam.

Năm 2010, tại Vladivostok (Nga) sẽ tiến hành Hội nghị cấp cao toàn thế giới về hổ với sự tham gia của những nhà hoạt động khoa học danh tiếng và lãnh đạo các tổ chức xã hội hàng đầu, chuyên chăm lo bảo tồn loài hổ tại các nước khác nhau.

Ở Việt Nam, hổ Đông Dương là phân loài hổ duy nhất phân bố trong tự nhiên. Tuy nhiên, không ai biết chính xác hiện có bao nhiêu cá thể hổ còn sống ngoài tự nhiên ở Việt Nam bởi chưa có một cuộc điều tra nào về tổng số lượng hổ trên toàn quốc. Những ghi chép, thống kê rải rác cho thấy số này còn rất ít, không quá 50 con có thể còn nằm ở các vùng Đông Nam Bộ, Tây Nguyên, dải Trường Sơn, Pù Mát (Nghệ An), Vũ Quang, Hương Sơn, Xuân Liên (Hà Tĩnh).

Gần đây, người ta chỉ có thể tìm thấy dấu chân của hổ ở vùng Trung Trường Sơn. Mặc dù không có được con số chính xác nhưng tất cả các nhà khoa học đều nhất trí rằng quần thể hổ hoang dã của VN đã suy giảm trầm trọng trong hai thập kỷ gần đây.

Săn bắt hổ được coi là hành động trái phép trên toàn thế giới và việc buôn bán hổ đã bị nghiêm cấm theo Công ước Cites về buôn bán quốc tế các loài động, thực vật hoang dã nguy cấp ra đời năm 1973 với sự tham gia của 167 nước.

Nguyên nhân chủ yếu dẫn tới tình trạng này theo các chuyên gia là do môi trường sống của hổ bị phá hủy bởi nạn khai thác tàn phá rừng bừa bãi, trong đó có cả việc các địa phương tiếp tục bán đất đai quanh các khu bảo tồn hổ để xây dựng các khách sạn, các khu nghỉ dưỡng hoặc để khai thác mỏ. Bên cạnh đó sự suy giảm số lượng thú mồi truyền thống của hổ, như nai, hươu, sơn dương, lợn rừng... và đặc biệt là nhu cầu bất hợp pháp của những người sử dụng các sản phẩm từ hổ (chủ yếu để nấu cao làm thuốc) đã khiến loài hổ gần với nguy cơ tuyệt chủng dù tại Việt Nam việc sử dụng và khai thác hổ và các sản phẩm của hổ đã bị nghiêm cấm từ gần 50 năm nay.

Do vậy, theo TS Scott Roberton - Giám đốc Hiệp hội Bảo tồn động vật hoang dã thế giới - Chương trình Việt Nam, nhiệm vụ của chúng ta bây giờ là phải khẩn thiết có kế hoạch bảo vệ loài hổ. Bảo vệ và quản lý chặt cả 97 cá thể hổ đang bị nuôi nhốt trong các vườn thú nhà nước và tư nhân hiện nay. “Nếu Việt Nam không bổ sung thêm nguồn lực, sự quan tâm và một "bàn tay thép" vào công tác bảo tồn hổ và các loài nguy cấp khác trong tự nhiên, thì chỉ trong thập kỷ tới, không chỉ những cá thể hổ còn sót lại, mà nhiều loài khác cũng sẽ biến mất khỏi những cánh rừng của Việt Nam” - TS Scott Roberton nhấn mạnh.

Hi vọng, năm con hổ - Canh Dần sẽ là cơ hội giúp Việt Nam cùng các nước trên thế giới nâng cao nhận thức và nỗ lực bảo tồn loài hổ mạnh mẽ hơn trước khi quá muộn, để tiếng gầm “oai linh rừng thẳm” còn vang mãi trong những cánh rừng bạt ngàn...

Phương Thảo