Báo cáo Xu hướng việc làm Việt Nam năm 2009 vừa được Bộ Lao động, Thương binh và xã hội công bố cho thấy, thất nghiệp chưa phải là một vấn đề nghiêm trọng tại Việt Nam. Đáng lo ngại lại là tình trạng thiếu việc làm bền vững.
Xây dựng là lĩnh vực thu hút nhiều lao động từ khu vực nông thôn và nông nghiệp
Đây là lần đầu tiên, một bản báo cáo như vậy được công bố, định dạng khá cụ thể xu hướng sử dụng lao động thời gian gần đây và mức độ thực hiện mục tiêu “việc làm bền vững” tại Việt Nam.
Tỷ lệ thất nghiệp thấp…
Bản Báo cáo nêu trên nhận định, thất nghiệp không phải là một vấn đề nghiêm trọng đối với nước ta, do tỷ lệ thất nghiệp trong thập kỷ 1997 - 2007 luôn được giữ ở mức thấp, ổn định.
Cụ thể, dù mức độ đô thị hóa nhanh, nhưng nông nghiệp vẫn là ngành kinh tế quan trọng nhất của nước ta. Tỷ lệ người lao động có việc làm của ngành kinh tế nông nghiệp hiện chiếm khoảng 52% tổng số người có việc làm. Trong giai đoạn từ 1997 - 2007, số lao động có việc làm trong ngành nông nghiệp giảm khoảng 13%, chủ yếu là chuyển dịch sang làm việc tại các ngành sản xuất, chế biến, xây dựng và dịch vụ. Tuy nhiên, số lượng lao động phổ thông của nước ta vẫn rất lớn. Năm 2007, lao động phổ thông là 28,1 triệu người, chiếm 62% tổng số người có việc làm, thợ thủ công có tay nghề chỉ chiếm khoảng 12,5%. Số lao động tự làm và lao động gia đình không được trả công, trả lương chiếm tỷ trọng khá lớn, từ 2/3 đến 3/4 trong tổng số người có việc làm. Tình trạng phân hóa về giới trong các nhóm lao động phân theo vị thế công việc cũng được coi là “ngày càng rõ nét”.
… nhưng việc không ra việc!
Phân tích những con số nêu trên, các chuyên gia Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội đưa ra lo ngại hoàn toàn có cơ sở rằng, một tỷ lệ lớn trong tổng số lao động tại nước ta, dù được coi là “có việc làm” nhưng đó là loại việc bấp bênh, thiếu ổn định, thù lao đem lại còn thấp. Tại một HTX thủ công mỹ nghệ mây tre đan được coi là có tiếng ở Hà Nội, mức lương phổ biến của người lao động chỉ khoảng 500 - 600.000 đồng/người/tháng. Ở các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long, mức lương của người lao động thủ công trong cùng nhóm nghề có khá hơn một chút, nhưng cũng chỉ ở mức trung bình 700.000 - 800.000 đồng/người/ tháng.
|
28,1 triệu lao động Việt Nam là lao động phổ thông |
Tuy nhiên, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội cũng thừa nhận, một thực trạng khá phổ biến hiện nay là vẫn còn những khoảng trống trong công tác thu thập, thống kê và xử lý số liệu về thị trường lao động, việc làm.
Việc thiếu các thông tin thống kê có chất lượng phục vụ công tác phân tích, dự báo về thị trường lao động, việc làm, đã khiến các cơ quan quản lý nhà nước chưa thực sự chủ động, kịp thời rà soát và đổi mới các cơ chế chính sách hiện hành để phát triển thị trường lao động ổn định, bền vững; thúc đẩy các chương trình nghị sự về việc làm và giải quyết việc làm có tầm nhìn trung và dài hạn. Đồng thời, những mục tiêu và tiến độ thực hiện các mục tiêu về lao động, việc làm ở nhiều khía cạnh khác nhau cũng được đề ra một cách cảm tính, không có gốc rễ khoa học bền vững. Tới đây, khoảng trống này sẽ được khắc phục bằng cách tiến hành các nghiên cứu, đánh giá và công bố các xu hướng việc làm hàng năm. Bên cạnh đó, bộ này “động viên” rằng, với chủ trương chú trọng các chính sách an sinh xã hội, các doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động sẽ được hưởng những ưu đãi thỏa đáng. Các thị trường lao động nước ngoài cũng còn nhiều tiềm năng có thể khai thác.
Nhật Hạ