Việc tăng giá hàng tiêu dùng và dịch vụ những tháng đầu năm 2010 đã bắt đầu nóng lên ngay những ngày sau Tết Nguyên đán. Cùng với việc tăng tỷ giá ngoại tệ, giá xăng, chuẩn bị tăng giá điện, nước, ... hàng loạt giá dịch vụ đang đứng trước khả năng đua nhau tăng giá. Liệu có gia tăng lạm phát ?
Việc tăng giá xăng, điện, than, xi măng... luôn là vấn đề được các DN quan tâm
Kinh tế thế giới thoát khỏi suy thoái, phục hồi sẽ làm nhu cầu nguyên nhiên vật liệu tăng dần. Thương mại toàn cầu sẽ tăng khoảng 3% và có khả năng mặt bằng giá thế giới vẫn tăng, nhất là giá xăng dầu, lương thực (nhóm xăng dầu dự báo giá tăng 25%, nhóm phi xăng dầu tăng 2,5%, gạo tăng 40-50%)...
Hình thành đợt tăng giá ?
Trong lúc giới DN đang phải tính toán điều chỉnh giá thành do ngày 21/2/2010, giá xăng tăng từ 550 – 590 đ/lít. Theo đó, phương án điều chỉnh giá thành hàng hóa, dịch vụ sẽ được tính gộp luôn cho việc tăng giá điện, dự kiến sẽ diễn ra từ ngày 1/3. Giá điện sẽ tăng cũng từ nguyên nhân được giải thích là bởi do than tăng giá.
Văn phòng Chính phủ đã có thông báo ý kiến của Thủ tướng Chính phủ về giá bán điện năm 2010. Theo đó, phương án tăng giá điện thứ 2 được lựa chọn với mức tăng 6,8%.
Theo tính toán trong tờ trình về đề án giá điện năm 2010 của Bộ Công Thương, nếu chọn mức tăng giá điện nêu trên, thì tiền điện tăng thêm ở các ngành sản xuất khoảng trên 4.500 tỷ đồng, làm giảm tốc độ tăng GDP 0,28% và tỷ lệ tăng CPI trực tiếp khoảng từ 0,17-0,22%.
Còn theo ước tính của ông Phạm Chí Cường - Chủ tịch Hiệp hội Thép VN - giá điện chiếm khoảng 10% giá thành sản xuất thép của các DN hiện nay. Vì vậy, giá sắt thép bán lẻ trong nước cũng phải tiếp tục tăng trong thời gian tới. Tuy nhiên, hiện nay các DN sản xuất thép vẫn đang chờ xem tình hình thị trường cụ thể do sức cầu đang ở mức thấp nên chưa có động thái tăng giá bán ngay. Trong khi đó, Cty cao su miền Nam (Casumina) dự báo có thể phải tăng giá bán khoảng 5% từ đầu tháng 3 cho tất cả sản phẩm của mình.
Theo số liệu Cục Thống kê TP HCM công bố (ngày 22/2), tốc độ tăng CPI tháng 2 của TP HCM đã đạt mức tăng 1,68%, là mức tăng cao nhất trong 17 tháng qua. Cũng theo Cục Thống kê TP HCM, mức tăng bình quân một tháng của CPI đã lên xấp xỉ 1,46%, trong khi cùng kỳ năm 2009 mới có 0,67%.
Biện pháp nào ?
Theo cảnh báo của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), VN cần giám sát chặt chẽ tình hình lạm phát, đặc biệt khi giá hàng hoá tiếp tục ở mức cao trong năm 2010. Đánh giá về khả năng tăng trưởng nền kinh tế cũng như tốc độ lạm phát của VN, Ngân hàng Hong Kong - Thượng Hải (HSBC) cho rằng, áp lực lạm phát sẽ trở thành vấn đề ngày một lớn khi giá dầu và thực phẩm tăng cao. HSBC dự báo tăng trưởng GDP cả năm 2010 sẽ đạt 6,8%; lạm phát 8% và lãi suất cơ bản sẽ là 12%. Còn theo Ngân hàng Standard Chartered, tỷ lệ lạm phát của VN sẽ ở mức một con số, đứng ở mức trung bình 8,9% trong năm 2010 và lên mức 10% ở thời điểm cuối năm 2010.
Trở lại tháng 1/2010, với mức tăng CPI đến 1,36% so với tháng 12/2009 đã trở thành con số gây áp lực rất lớn cho các cơ quan quản lý vĩ mô, trước mục tiêu giữ CPI năm 2010 chỉ tăng ở mức 7% như Nghị quyết của Quốc hội đã giao.
Ông Nguyễn Tiến Thỏa – Cục trưởng Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) cho rằng, năm 2010 ngoài việc tác động từ các yếu tố trên của nền kinh tế thế giới, VN vẫn phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Trong đó, đáng chú ý là lạm phát có nguy cơ tăng cao trở lại vì các nguyên nhân như tác động (theo độ trễ) của lượng tiền trong lưu thông tăng lên từ sự nới lỏng chính sách tiền tệ, tài khóa của năm 2009 chuyển qua.
Khi kinh tế thế giới phục hồi (theo dự báo của IMF là mức tăng trưởng 3,1%), giá dầu sẽ tăng cao, kéo theo xăng, phân bón, thuốc trừ sâu tăng... Lúc đó, chúng ta sẽ phải đối mặt với lạm phát từ thế giới. Việc tỷ giá điều chỉnh, giá điện theo cơ chế thị trường, giá than, nước tăng sẽ ảnh hưởng đến tiêu dùng và các yếu tố này sẽ dồn tất cả vào CPI.
Từ những khó khăn của tình hình biến động thị trường giá cả thế giới, TS Vũ Đình Ánh – Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu khoa học thị trường giá cả cho rằng, việc điều hành giá phù hợp tín hiệu của thị trường thế giới là có lên, có xuống nhưng không thụ động và không thả nổi hoàn toàn. Trong điều hành giá cần tiếp tục thực hiện nhiều hơn, có hiệu quả hơn việc kiểm soát giá hàng hóa, dịch vụ độc quyền. Chính phủ cần ban hình nhiều chính sách cụ thể khuyến khích cạnh tranh về giá. Áp dụng có hiệu quả các biện pháp bình ổn giá khi thị trường có những biến động bất thường. Cụ thể cần thực hiện đồng bộ kiểm soát chặt chẽ các phương án giá, mức giá của các hàng hóa, dịch vụ thuộc danh mục Nhà nước định giá, bình ổn giá, đăng ký giá, kê khai giá. Việc làm này cần triển khai đối với tất cả những hàng hóa, dịch vụ được Nhà nước sử dụng ngân sách để đặt hàng phục vụ các chương trình, mục tiêu quốc gia; hàng hóa, dịch vụ công ích, hàng hóa còn được trợ cước, trợ giá phục vụ đồng bào dân tộc, miền núi, hải đảo, hàng hóa thực hiện chính sách xã hội.
Theo nhận định của nhiều chuyên gia kinh tế, quản lý thì ngoài chính sách điều hành về giá như trên, cần áp dụng đồng bộ với việc điều hành linh hoạt, thận trọng chính sách tiền tệ, điều hành lãi suất thị trường phù hợp với diễn biến của lạm phát, cung cầu vốn trên thị trường. Ngân hàng nhà nước cần kiểm soát chặt chẽ tốc độ tăng tổng phương tiện thanh toán và dư nợ tín dụng (tối đa ở mức 25%)...
Bá Tú