Một năm người Mông có hai cái Tết. Độc lập được tổ chức vào ngày 2/9 và ngày Tết Nguyên đán. Điểm đặc biệt là người Mông ăn Tết Nguyên đán trước Tết của người Kinh khoảng 1 tháng và lễ hội diễn ra hàng tuần, có nơi kéo dài đến cả tháng.
Trò chơi trên đồng cỏ
Thời tiết trong dịp Tết Mông trên cao nguyên Mộc Châu (Sơn La) thường rất đẹp, trời có thể lây phây mưa, nhưng không mưa quá to, không mưa dai mà tạnh rất nhanh. May mắn hơn, bạn có thể gặp một thứ nắng vàng trong veo, thoắt ẩn thoắt hiện. Tinh ý một chút, hẳn là bạn sẽ được thưởng ngoạn những vẻ đẹp khác nhau do sự thay đổi ánh sáng. Tuy là miền núi, nhưng Mộc Châu có đường sá dễ đi lại, thuận tiện cho khách du lịch.
Vương quốc của hoa mận
Đi qua thị trấn Mộc Châu, rồi các tiểu khu của Thị trấn Nông trường Mộc Châu, trải dài khoảng 20km, đường vào bản Tà Phình dịp Tết đẹp như trong giấc mơ. Chẳng thể nào nói “cây mận này đẹp quá”, bởi ở đây có quá nhiều vườn mận, mà không, những thung lũng mận! Những cây mận cổ thụ gốc xù xì in dấu thời gian trông rất giống những cây đào thế được bà con trồng khắp trên các thung lũng, vòng quanh các quả đồi. Nhìn từ xa, trông chúng như những lùm trắng xóa dưới ánh nắng mùa đông - một thứ ánh nắng huyễn hoặc, mờ ảo nhạt nhòa như ảo ảnh. Sẽ là vô duyên lắm, nếu bạn đi Tết Mông Tà Phình mà lại gặp cái nắng như mùa hè. Bởi dưới cái ánh nắng sáng trưng ấy, hoa mận sẽ nở tung tóe, chẳng còn gì ý nhị e ấp, chẳng còn gì là huyền ảo tinh khôi. Phải chăng vì thế mà Mộc Châu chỉ đẹp với ánh nắng ban mai, hoặc buổi chiều hôm với thứ ánh sáng đã bớt gay gắt đi rồi, lúc đó màu xanh của lá cây, màu trắng của hoa mận và cũng có thể phơn phớt màu hồng của hoa đào và màu xanh đậm của núi, tất cả tạo nên một vẻ đẹp riêng. Những khoảnh khắc như thế thiên nhiên không ban tặng nhiều cho bạn...
Góc bếp ngày tết
Những cư dân hồn nhiên
Ngày Tết ở Tà Phình, lũ trẻ con rong chơi ngoài đường, mặc những bộ quần áo thật đẹp và tranh thủ phơi nắng. Nắng mùa xuân có thể làm cho những người đàn bà bế trẻ con kéo nhau ra ngoài đầu bản, tập trung tại một chỗ và cứ thế, họ ngồi phơi nắng xuân.
Những đứa trẻ hiếu động hơn không chịu ngồi yên, chúng chạy nhảy trên những đồng cỏ, những đồi chè xanh mươn mướt, chơi đủ thứ trò hấp dẫn. Sôi nổi nhất vẫn là trò đá bóng. Bạn đã bao giờ được chứng kiến những đứa trẻ đá bóng trên vùng cao hay chưa? Trẻ con bao giờ cũng ngây thơ và đáng yêu, nhưng riêng trẻ con vùng cao, chúng vui chơi một cách say sưa hồn nhiên đến nao lòng. Bạn có thể nhìn thấy những cô bé, chú bé không tham gia trong trận đá bóng ấy, chúng trèo lên những cây mận đầy hoa trắng - vị trí lý tưởng để xem và cổ vũ các bạn đá bóng. Đôi chân của chúng trèo thoăn thoắt bởi đã quá quen thuộc với trò leo trèo.
|
Khách Hà Nội mà chịu được “nhiệt về rượu” ở đây, nhưng tấm lòng người Tà Phình chân tình quá, ai mà từ chối cho được? |
Ở một quả đồi khác, hàng chục con quay được bổ xuống đất, quay tít trong tiếng cười giòn tan như vọng khắp núi đồi. Đằng kia là trò tung bóng của bốn cô thiếu nữ từ 10 đến 12 tuổi. Trò chơi đơn giản vô cùng. Chỉ là chia làm hai phe, mỗi phe 2 người, cứ thế phe này tung bóng cho phe kia, bắt được thì tung lại, không bắt được thì bóng bị rớt trên con đường nhỏ. Đơn giản hơn nữa, là một cậu bé đang dắt một con… gà. Con gà ấy được bố cậu buộc bằng một sợi thừng nhỏ, và ở đầu dây, buộc chặt vào một thanh củi nhỏ. Cậu bé chỉ việc cầm thanh củi nhỏ ấy một cách hãnh diện để du xuân cùng chú gà trống oai dũng. Ở trong nhà, ngày Tết, cựu trưởng bản Vàng A Cáu đang bận rộn bảo ban vợ con, dâu rể, cháu chắt ra tiếp khách Hà Nội lên ăn tết Mộc Châu. Đã mấy mùa rồi, họ đều nhớ mà lên Tà Phình ăn Tết với bản.
Con trai của Vàng A Cầu
Tục lệ Tết ở đây, mùng 1, chỉ ăn Tết ở nhà, có khách quý lên thì tiếp đón chu đáo. Mấy chiếc bàn thâm thấp kê sát nhau, chạy dài giữa nhà sàn, bát đĩa được bày biện cẩn thận, các món ăn theo phong tục người Mông đã sẵn sàng. Nào bánh dày rán. Chao ôi cái món này ngon tuyệt. Thứ nếp nương được dùng để làm bánh rất dẻo và rán qua mỡ hoặc nướng trên than hồng, cứ là thơm phưng phức. Món bánh dày này cũng để được mấy ngày Tết, cũng giống như người dưới xuôi gói bánh chưng bánh tét. Món rau cải đắng xào không thể thiếu được trên mâm cỗ Tết người Mông. Món thịt hun khói thái mỏng, để trên lá chuối và chấm với muối trộn tiết. Ngày Tết, Vàng A Cáu bảo vợ ra tiếp rượu khách. Vợ tiếp xong rồi đến con trai, con trai xong, đến con dâu, con dâu xong đến con gái, con rể… cháu chắt thì lăng xăng tay cầm bình rượu, sẵn sàng cứ khách nào vừa đặt chén xuống bàn là lại chạy đến rót cho đầy. Khách Hà Nội khó mà chịu được “nhiệt về rượu” ở đây, nhưng tấm lòng người Tà Phình cũng chân tình quá, ai mà từ chối cho được?
Mời rượu khách quý
Mà ở ngoài kia, mùa xuân cũng đẹp, như câu nhắn nhủ của người Tà Phình, các bác nhớ phải quan tâm đến vùng cao nhiều hơn nữa nhé. Vâng, cái nắm chặt tay ấy làm cho người miền xuôi lên ăn Tết Tà Phình bỗng thấy nao nao, mùa xuân ơi!
Anh Nhy