Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh năm 2009 : Bí quyết “đổi màu” của ĐBSCL

Chỉ số Năng lực Cạnh tranh Cấp tỉnh (PCI) năm 2009 sau 5 năm triển khai đã là một cơ sở để chính quyền các địa phương “soi” lại phương thức điều hành của chính mình.

Khu vực ĐBSCL được xem là nổi bật trong kết quả công bố năm nay. Lần đầu tiên Đồng Tháp vươn lên xếp hạng 4 với 68,54 điểm, Vĩnh Long, là tỉnh bốn năm liền đứng đầu khu vực, xếp hạng 5 với 67,24 điểm, và năm nay là năm ĐBSCL có hai tỉnh ở tốp “rất tốt” sau 5 năm công bố. Kế đến Kiên Giang, Tiền Giang, Hậu Giang là những tỉnh nổi bật. Với những cải cách mạnh mẽ và kiên trì trong nhiều năm, Kiên Giang đã vươn lên vị trí 19, tăng 17 bậc so với năm 2008. Tiền Giang cũng tương tự, các hội thảo đều được tổ chức đều đặn và có sự quan tâm của lãnh đạo tỉnh thể hiện sự quyết tâm cải thiện môi trường kinh doanh. Kết quả xếp hạng năm nay Tiền Giang giữ vị trí thứ 9 trong cả nước so với hạng 21 trong năm 2008 và thứ 3 ở ĐBSCL. Riêng Hậu Giang là tỉnh được tách từ Tp Cần Thơ 2004, sau hai năm đầu công bố (năm 2005 Hậu Giang là tỉnh không được xếp hạng vì số phiếu thu hồi không đủ yêu cầu thống kê) ở vị trí khiêm tốn, Hậu Giang đã nỗ lực cải cách và tăng hạng liên tiếp trong 3 năm qua. Cụ thể năm nay giữ vị trí 13 so với hạng 24 năm trước và đứng thứ 5 ở ĐBSCL. Ngoài các tỉnh thay đổi lớn trong năm nay như Đồng Tháp, Kiên Giang, Tiền Giang, Hậu Giang, còn có Trà Vinh tăng 8 hạng, Cần Thơ tăng 1 hạng và đều nằm trong tốp điều hành “tốt”. Ngược lại, các tỉnh như Long An, Bến Tre, An Giang, Cà mau, Sóc Trăng là những tỉnh giảm thứ hạng và điểm số. Cụ thể, Long An sau nhiều năm ở vị trí 29 (2006), 21 (2007) và 6 (2008) thì 2009 trở về hạng 12 với điểm bình quân 64,44. Tuy nhiên Long An là tỉnh được đánh giá là một trong ba địa phương cải cách mạnh mẽ trong những năm qua. Tương tự, Cà Mau là tỉnh có cải cách nhiều nhất. Bến Tre và An Giang là hai địa phương giảm thứ hạng nhưng có sự khác nhau trong cách đánh giá. An Giang sau 2 năm tăng hạng đáng kể và là tỉnh được xem là có sự chuẩn bị khá tốt trong điều hành kinh tế, thì sự thay đổi lớn hơn ở các địa phương khác đã làm cho An Giang tụt hạng. Về điểm số, An Giang không giảm so với năm trước mà ngược lại điểm trung bình tăng từ 61,12 lên 62,47 nhưng tụt 11 bậc. Trong khi Bến Tre giữ vị trí thứ 7 trong năm 2008 đã tụt xuống 15 trong năm 2009 do sự quan tâm của lãnh đạo tỉnh không kịp thời so với các năm trước... Hàng năm, các tỉnh được VCCI Cần Thơ và Dự án Sáng kiến Cạnh tranh VN (VNCI) hỗ trợ phân tích đánh giá các chỉ số và đề ra giải pháp cho địa phương. Đây là một trong những hoạt động trọng tâm của VCCI Cần Thơ nhằm mục tiêu cải thiện môi trường kinh doanh khu vực ĐBSCL để phát triển DN, tăng thu hút đầu tư và phát triển kinh tế vùng. Tuy vậy, Long An, Cà Mau, An Giang và Bến Tre đều nằm trong tốp điều hành “tốt”.

Theo kết quả xếp hạng năm nay, ĐBSCL còn hai tỉnh xếp sau ở nhóm “khá” và “trung bình”. Sóc Trăng sau 2 năm tăng hạng từ 19 (2006) lên 11 (2007) thì đã có chiều hướng giảm. Kết quả năm 2008 ở vị trí 29 thì công bố lần này, Sóc Trăng tụt 11 bậc ở vị trí 41. Về điểm số, Tỉnh Sóc Trăng cũng có thay đổi từ trung bình là 64,68 (2007) còn 54,24 (2008) nhưng đã tăng lên 56.63 vào năm nay. Trường hợp này cũng tương tự như An Giang nhưng rất tiếc Sóc Trăng đã không vươn lên nên được xếp trong nhóm “khá”.

Bạc Liêu là địa phương nhiều năm liền chưa được DN đánh giá cao với màu “đỏ” thì năm nay đã có nhiều thay đổi. Nếu đứng ở góc độ cải thiện, Bạc Liêu là tỉnh ở ĐBSCL có nhiều thay đổi nhất về điểm số. Bạc Liêu không bằng Kiên Giang (tỉnh ở ĐBSCL có thứ hạng tăng nhanh nhất năm nay), chỉ tăng 3 hạng so với  tăng 17 hạng của Kiên Giang nhưng điểm số có thay đổi lớn hơn với chênh lệch 11,12 điểm, vươn lên 3 hạng, tách khỏi nhóm “thấp”, bỏ qua nhóm “tương đối thấp” vươn lên nằm trong tốp “trung bình”. Đây là thành công của Bạc Liêu và cũng là của chung ĐBSCL.

Những nỗ lực trong 2010

Từ khi được công bố năm 2005, chỉ số PCI đã chỉ ra có mối quan hệ chặt chẽ với tăng trưởng kinh tế, cụ thể là tăng trưởng GDP. Nghiên cứu của tác giả Edmund Malesky (tác giả chính và trưởng nhóm nghiên cứu chỉ số PCI) cho thấy, chỉ số PCI có ảnh hưởng nhất định đến tăng thu hút đầu tư và tăng trưởng kinh tế. trong năm 2006, 2007 Vĩnh Long là một minh chứng. Với Đồng Tháp, chỉ số PCI tăng liên tục trong nhiều năm qua đã giúp thu hút đầu tư trong năm 2008 tăng nhảy vọt, đặc biệt là các nhà đầu tư trong nước. Kết quả cũng tương tự với Tiền Giang, số vốn đăng ký đầu tư nước ngoài trong năm 2009 cũng tăng mạnh.

Với kết quả công bố PCI 2009, ĐBSCL không còn màu “đỏ” trên bản đồ xếp hạng, tức màu được đánh giá là điều hành yếu kém. Sáu tỉnh trong nhóm “rất tốt” thì ĐBSCL có hai đại diện, ba địa phương được đánh giá có cải cách mạnh mẽ trong những năm qua thông qua các tiêu chí cụ thể thì ĐBSCL đã chiếm hai.

Theo TS Võ Hùng Dũng - giám đốc VCCI Cần Thơ thì những nỗ lực của các tỉnh và VCCI Cần Thơ liên tục trong thời gian qua đã mang lại những kết quả ban đầu. Tuy nhiên, ông Dũng cũng cho rằng những tỉnh đứng ở tốp trên muốn cố gắng giữ vững vị trí và thứ hạng phải tiếp tục nỗ lực lớn. Chia sẻ kết quả thành công của Kiên Giang, ông Đặng Công Huẩn - Phó Chủ tịch UBND tỉnh cho biết: tỉnh có được kết quả này là qua nhiều năm lãnh đạo tỉnh đã kiên trì thực hiện theo dõi và đánh giá các điểm số của từng chỉ số thành phần, trong đó những chỉ số nào từ 5 điểm trở lên thì phải tiếp tục duy trì, chỉ số có điểm dưới 5 thì phải nỗ lực cải cách, giao cho từng cơ quan, sở ngành có liên quan đến chỉ số đó thực hiện. Năm 2009 tỉnh đã đào tạo hơn 1.300 lượt người tham dự các khóa đào tạo, tập trung vào 3 mảng: chính quy, đào tạo nghề và khởi sự DN. Tỉnh cũng đang tiếp tục phấn đấu đạt chỉ tiêu về số ngày đăng ký kinh doanh còn từ 1 đến 2 ngày và DN chỉ đến Sở KHĐT 1 lần để làm thủ tục.

Còn mục tiêu của tỉnh Vĩnh Long trong năm 2010, theo ông Phạm Thành Khôn - giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại tỉnh Vĩnh Long, mặc dù Vĩnh Long có giảm thứ hạng nhưng cũng đã đáp ứng kỳ vọng của tỉnh. Tỉnh đưa ra mục tiêu phấn đấu nằm trong tốp 6 hạng đầu. Với nhiều nỗ lực cải cách trong năm qua đã giúp cho tỉnh không giảm điểm số. Mục tiêu trong năm 2010 của Vĩnh Long tiếp tục trụ hạng, trong đó phải tăng cường các hoạt động về cải thiện thủ tục hành chính, cắt giảm 30% loại thủ tục giấy tờ không cần thiết, rút ngắn 50% thời gian. Tỉnh sẽ tập turng đầu tư hạ tầng kỹ thuật, hoàn thiện KCN, đồng thời chú trọng đào tạo lực lương lao động đáp ứng nhu cầu của DN.

Ở nhóm tỉnh tốp khá, ông Trần Tuấn Anh - Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ cho biết, giải pháp cải thiện môi trường kinh doanh và chỉ số PCI trong năm 2010 của Cần Thơ là tăng cường liên kết vùng, trong đó tập trung xây dựng hạ tầng giao thông, thủy lợi, tạo mạng lưới chung với các tỉnh, thành lập trung tâm tư vấn nguồn nhân lực cho vùng, nghiên cứu lập chính sách nguồn nhân lực cho vùng, tiếp tuc cải cách hành chính, tập trung vào các dự án trọng điểm, tạo cú hích cho phát triển kinh tế.

Đối với các tỉnh ở nhóm thấp như Sóc Trăng và Bạc Liêu, các đại biểu của tỉnh tham dự hội thảo cũng đã chia sẽ ý kiến là tỉnh còn thiếu chương trình tổng thể cho cải cách môi trường đầu tư, tính phối hợp giữa các cơ quan trong tỉnh chưa chặt chẽ. Đó là những nguyên nhân làm cho điểm số PCI trong năm 2009 chưa tốt. “Sóc Trăng có chỉ số gia nhập thị trường cao nhất so với các tỉnh ĐBSCL nhưng ngược lại chỉ số về tính minh bạch và đào tạo lao động lại thấp, tỉnh sẽ tập trung để cải thiện các chỉ số này để cải thiện PCI trong năm tới”, ông Mai Phước Hưng - Phó giám đốc Sở KHĐT kỳ vọng.

Bên cạnh những kết quả đạt được, một số hạn chế còn tồn tại và nổi rõ của các tỉnh, theo TS Võ Hùng Dũng thì các tỉnh ĐBSCL có điểm số về thiết chế pháp lý thấp trong nhiều năm qua. Một mặt, việc tranh chấp hợp đồng thương mại đang gia tăng do thiếu tính pháp lý trong soạn thảo, ký kết hợp đồng. Các DN tạo sức ép lẫn nhau vì lợi ích đang diễn ra. Mặt khác, chính quyền các địa phương chưa quan tâm để đào tạo hỗ trợ DN nhằm tạo môi trường kinh doanh thông thoáng hơn. Ngoài ra, công tác động viên khen thưởng DN nhân dịp kỷ niệm ngày thành lập DN, ngày doanh nhân... đặc biệt là các DNVVN tạo thêm động lực cho DN và thể hiện sự quan tâm nhiều hơn của chính quyền địa phương.

Sự hội tụ về vị trí trên bản đồ xếp hạng cho thấy ĐBSCL đang được tập trung về phía trên, tức là đã có những cải cách nhanh hơn so với các tỉnh khác trong cả nước và khẳng định ĐBSCL là vùng kinh tế năng động và luôn có thay đổi mạnh mẽ. Tuy nhiên, sự thay đổi này mới thể hiện nhiều trong thời gian gần đây và chắc rằng kết quả trong những năm tới sẽ tích cực hơn nếu như lãnh đạo các địa phương quan tâm và tiếp tục thực hiện, theo đuổi các chương trình hành động đặt ra.