Thứ Tư, 17/03/2010 - 05:07

Công khai, nhưng...vẫn lo

Tuần này có hai thông tin vui vui, nhưng cũng vẫn… lo lo. Thứ nhất là việc TCty Xăng dầu VN (Petrolimex) và một số DN kinh doanh xăng dầu khác công bố sẽ công khai cách tính giá bán lẻ xăng, dầu mỗi khi điều chỉnh. Thứ hai là việc cơ chế thỏa thuận lãi suất chính thức được áp dụng.
Người tiêu dùng chưa bao giờ gây sức ép thành công để giá xăng dầu phải giảm
 
Thế nhưng bên cạnh sự vui con con ấy, vẫn còn đó những nỗi lo chẳng hề nhỏ. Từ trước đến nay, công thức tính giá xăng dầu tuy chưa công khai, nhưng cũng không hẳn là điều… bí mật. Mỗi khi xăng dầu tăng giá, người tiêu dùng, các cơ quan quản lý, dư luận đều vào cuộc để mổ xẻ, phân tích về sự hợp lý, bất hợp lý của cách tính ấy. Kết quả thì kiểu gì cuối cùng giá xăng dầu vẫn áp đúng với giá điều chỉnh. Người tiêu dùng chưa bao giờ gây sức ép thành công để giá xăng dầu phải giảm. Cũng như chưa bao giờ phương pháp tính giá bán lẻ xăng dầu được cơ quan quản lý khẳng định là bất hợp lý. Thậm chí, trong một số thời điểm, còn có giải thích kinh hoàng, rằng chưa giảm giá xăng dầu trong nước vì còn chờ thu hồi hết số lỗ mà ngân sách đã phải bù cho người tiêu dùng trong thời gian trước đó, đồng thời tạo điều kiện để DN kinh doanh xăng dầu có thể hình thành nguồn dự trữ cho quỹ bình ổn giá xăng dầu. Và ngay trong thời điểm giá xăng dầu thế giới giảm, các DN kinh doanh xăng dầu vẫn công bố, là họ cũng vẫn đang… lỗ nặng trên mỗi lít xăng dầu bán lẻ.
 
Với cơ chế thỏa thuận lãi suất, tuần qua ghi nhận lãi suất cho vay ngắn hạn được công bố đã bắt đầu dao động trong khoảng 12 - 14%/năm đối với các ngân hàng thương mại nhà nước, và trong khoảng 15 - 17% tại nhóm các ngân hàng cổ phần. Nhưng phản hồi từ DN cho thấy, nhiều loại phí trước đây DN đi vay vẫn phải “tự nguyện” chấp nhận thanh toán cho ngân hàng thì chưa có dấu hiệu… giảm. Và do thế, chi phí cho các loại phí này cộng với trần lãi suất thỏa thuận được đẩy cao lên cũng sẽ đưa tới kết quả, là lãi suất cho vay thực đã tăng lên. Cũng cần nhắc lại là, thực ra, từ trước khi cơ chế thỏa thuận lãi suất được áp dụng, thì việc thỏa thuận lãi suất huy động, hoặc cho vay vẫn được thực hiện phổ biến. Dù là thực hiện không… công khai, chính thức.

Dù sao thì, việc DN công bố sẽ công khai cách tính giá bán lẻ xăng dầu, cũng như việc cho phép thỏa thuận lãi suất vẫn là những bước tiến dài trong nỗ lực minh bạch hóa việc kinh doanh các sản phảm chiến lược như xăng dầu, tín dụng tại VN. Minh bạch luôn là tiền đề tạo sự công bằng, đồng thuận giữa nhà cung ứng, cơ quan quản lý với người tiêu dùng toàn xã hội. Nhưng trong điều kiện của chúng ta, nỗ lực minh bạch ấy vẫn cần sự hỗ trợ của các cơ chế giám sát thực sự hiệu quả. Vì nếu minh bạch nhưng vẫn duy trì các loại phí, chi phí… nửa chính tắc, nửa vô lý… như trước, thì rõ ràng sự minh bạch ấy không thể đem lại công bằng và sự đồng thuận của dư luận xã hội.

Quốc Dũng

search