Trước thông tin cho rằng ngay từ đầu năm, Bộ Công Thương đã cho nhập 170.000 tấn muối mà không tham khảo các bộ, ngành; Bộ Công Thương cấp phép NK muối làm ảnh hưởng đến giá muối trong nước, ngày 10/3/2010, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Thành Biên đã có cuộc trao đổi với báo giới để làm rõ tình hình thị trường muối hiện nay.
Thứ trưởng Nguyễn Thành Biên cho biết, trên cơ sở quy định hiện hành và thông lệ trước đây, Bộ Công Thương đã thống nhất với Bộ NN-PTNT, Bộ Tài chính công bố lượng hạn ngạch thuế quan muối năm 2010 là 260.000 tấn và đã được công bố công khai tại Thông tư số 37/2009/TT – BCT, trong đó muối sản xuất công nghiệp là 180.000 tấn, muối phục vụ chế biến dân sinh là 80.000 tấn. Trên cơ sở quy định về đối tượng thương nhân được cấp và xác nhận của cơ quan, Bộ Công Thương đã cấp cho DN khoảng 146.000 tấn, 24.000 tấn đang chờ thủ tục phát hành. Trong tổng lượng 260.000 tấn hạn ngạch thuế quan muối năm 2010, có 80.000 tấn do Bộ NN-PTNT đề nghị cấp phục vụ chế biến dân sinh, đến nay Bộ Công Thương chưa cấp cho DN nào và Bộ NN-PTNT cũng chưa xác nhận cấp cho lượng muối nói trên.
- Thưa ông, được biết tới thời điểm này Bộ Công Thương tạm thời chưa cho phép NK lượng muối còn lại do tình hình giá muối trong nước giảm theo thế giới ?
Hiện nay, giá muối thế giới đang giảm, còn khoảng 30-35USD/tấn và giá muối trong nước cũng giảm theo làm ảnh hưởng đến thu nhập và đời sống của diêm dân. Chúng tôi cũng đang cùng các bộ, ngành thực hiện nhiều biện pháp:
Lượng muối NK về tiêu dùng trong nước khoảng 80.000 tấn, nhưng xét tình hình thực tế thì tới thời điểm này chúng tôi đã thống nhất với Bộ NN-PTNT là tạm thời chưa xem xét và chưa công bố hạn ngạch thuế quan muối sản xuất cho tiêu dùng trong nước, ví dụ muối sản xuất muối iốt, đối với hạn ngạch thuế quan chúng tôi công bố là 170.000 tấn, nhưng đã cấp trên 146.000 tấn, do vậy mà số lượng còn lại tạm thời chưa cấp cho DN mà sẽ kiểm tra tình hình sản xuất, cân đối cung cầu của các nhà máy cũng như thị trường trong nước để có điều chỉnh kịp thời.
Ngoài việc tạm dừng cấp hạn ngạch thuế quan NK, chúng tôi đang tăng cường kiểm tra các DN được cấp hạn ngạch thuế quan năm 2010 đảm bảo việc sử dụng muối NK theo HNTQ được sử dụng cho sản xuất, tránh lợi dụng NK giảm thuế để buôn bán trao đổi ảnh hưởng đến muối sản xuất trong nước. Để tăng cường việc quản lý và kiểm soát hạn ngạch thuế quan Bộ Công Thương có Quyết định số 1103/QĐ – BCT ngày 25/2/2010 về việc kiểm tra NK và sử dụng muối hạn ngạch thuế quan cho sản xuất công nghiệp và chế biến thực phẩm. Dự kiến thời gian kiểm tra từ giữa tháng 3/2010.
Yêu cầu các DN sản xuất hạn chế sử dụng muối NK, ưu tiên sử dụng muối trong nước, Bộ Công Thương cũng đã có công văn yêu cầu Tập đoàn hóa chất VN chỉ đạo các DN thuộc tập đoàn có nhu cầu sử dụng muối ưu tiên mua và sử dụng muối sản xuất trong nước. Bộ NN-PTNT xem xét, có biện pháp đầu tư các cơ sở sản xuất và chế biến muối, để nâng cao năng suất và chất lượng muối trong nước, đáp ứng nhu cầu về muối ngày càng cao càng tăng của các ngành công nghiệp.
- Được biết giá muối trên thị trường đang giảm 300 – 400 đồng/kg, điều này khiến cho các hộ nông dân sản xuất muối gặp không ít khó khăn. Xin ông cho biết ý kiến của mình về vấn đề này ?
Đây là lĩnh vực đòi hỏi phối hợp giũa Bộ Công Thương và Bô NN-PTNT và các địa phương, trong bối cảnh hiện nay tình hình sản xuất muối thuận lợi, giá muối giảm, tôi cho rằng cần có sự khuyến khích các DN thu mua muối cho bà con nông dân để làm sao giữ giá muối không giảm quá sâu.
Bên cạnh đó, chúng tôi cũng sẽ chỉ đạo các DN tăng cường sử dụng muối trong nước, đồng thời kiểm tra hạn ngạch, sử dụng muối ở các DN được cấp hạn ngạch NK muối. Giá muối xuống, từ 12/2009 các địa phương đã chuẩn bị cho mùa muối 2010, các mẻ muối đều được mùa, chỉ có một mẻ bị thiệt hại, hiện nay cung đang vượt cầu, vì vậy giá giảm, Bộ NN và Bộ CT tới đây sẽ bàn bạc giữ bình ổn giá muối cho diêm dân, đảm bảo nhu cầu trong nước.
- Nhiều ý kiến cho rằng do chúng ta NK muối nhiều dẫn tới tình trạng giá muối trên thị trường giảm ?
Nếu để so sánh mối tương quan giá muối nhập về với muối trong nước, đáng nhẽ ra muối nhập về ít hơn sẽ tác động tốt tới giá trong nước, giá muối giảm không phải do NK vì năm nay NK ít nhưng giá muối vẫn giảm. Tôi xin nói lại là muối NK về không phải chúng ta bán ra thị trường, mà chỉ để phục vụ sản xuất công nghiệp, có nghĩa là nó không ảnh hưởng gì đến muối mà bà con diêm dân sản xuất ra. Hạn ngạch muối năm nay chỉ phục vụ cho sản xuất và công nghiệp chứ không có hạn ngạch muối cho tiêu dùng, hiện nay chưa cấp và chưa phân bổ. Lượng hạn ngạch năm nay cấp thấp hơn năm 2009 và các năm trước đây, năm ngoái NK 210 ngàn tấn, trong khi năm nay chưa được 150 ngàn tấn.
- Trên thực tế, 2009 Bộ CT cho phép nhập 200 ngàn tấn muối, nhiều người cho rằng số lượng thực tế lên tới 500 ngàn tấn. Đây được cho là nguyên nhân gây thừa muối trong nước, nhiều ý kiến cho rằng bộ đã không kiểm soát được muối NK ?
Năm 2009 nhập về 210 ngàn tấn, nhưng lượng NK thực tế lớn hơn nhiều và phần lớn hơn này nằm ngoài hạn ngạch thuế quan. Theo cam kết WTO chúng ta điều tiết bằng công cụ thuế, và không có công cụ phi thuế, điều này có nghĩa chúng ta không thể hạn chế được lượng muối ngoài hạn ngạch. Chúng ta điều tiết bằng cách áp thuế 50%, cho dù áp thuế 50% so với giá NK, DN vẫn thấy rẻ hơn so với giá trong nước. Đây là thực trạng của sức cạnh tranh của ngành nông nghiệp VN. Không riêng gì muối, chúng ta NK ngô hàng triệu tấn, NK đậu tương, bột cá... chúng ta nuôi trồng thủy sản rất nhiều nhưng các DN thủy sản vẫn phải nhập trên 60% nguyên liệu nuôi cá. Chúng ta NK rất nhiều, mỗi năm tiêu tốn hàng tỷ USD, chúng ta đang tìm cách hạn chế NK, chúng ta áp dụng các biện pháp thuế và phi thuế... Tuy nhiên, chúng ta cần phải tuân thủ các cam kết khi gia nhậpWTO. Vấn đề là phải nâng cao sức cạnh tranh của nông nghiệp VN. Tuy nhiên, thời gian tới chúng ta sẽ xem xét các biện pháp quản lý muối ngoài hạn ngạch.
- Đến bao giờ VN mới sản xuất đủ muối cho sản xuất và tiêu dùng và không phải NK ?
Theo kế hoạch, đến năm 2015 chúng ta cơ bản đảm bảo được muối phục vụ cho sản xuất công nghiệp và nhu cầu tiêu dùng. Trong thực tế, 2009 chúng ta đã đưa vào sản xuất khu công nghiệp muối xuất khẩu Quán Thẻ. Sản xuất muối nói chung và công nghiệp muối nói riêng đang được các bộ, ngành rất quan tâm.
- Xin cảm ơn ông !
Quốc Anh ghi