Đang lãng đãng trong cái cô tịch của rừng núi, chợt thị giác như vỡ òa hân hoan trước một khoảng mênh mông đầy nắng và gió, rồi lại thu mình vào những khúc cua tay áo ôm sát sườn vách đá, miệt mài bám theo con dốc quanh co kiếm tìm một điểm dừng chân thật cao để ngắm thung lũng mờ sương – con đường dẫn lữ khách tới Sìn Hồ (Lai Châu) có đầy đủ những cung bậc cảm xúc như thế.
Tà Phìn trong một ngày có đủ nắng, gió và chút lạnh cuối mùa
Trước khi khởi hành, chúng tôi chỉ được biết đôi chỗ người ta gọi Sìn Hồ là “Sapa thứ hai của Tây Bắc”. Điều lạ là thông tin về miền đất này trên cái kho tư liệu khổng lồ internet lại khan hiếm như hàng hóa thời bao cấp. Bằng một động lực rất cảm tính về cái tên của điểm đến, và mong muốn được đón chút lạnh cuối mùa còn rớt lại, chúng tôi vẫn quyết định đi Sìn Hồ. Vốn liếng kiến thức marketing ít ỏi an ủi những kẻ lên đường rằng, mình đang đi tìm một “thị trường ngách” - một điểm đến mà nhiều người bỏ qua.
Bài học 1: Đánh giá và dự phòng rủi ro
Những quyết định trong lúc hứng khởi luôn đem đến một “nhuệ khí” tuyệt vời ngay sau đó, và cũng rất dễ dẫn đến những biến cố bất lợi khó lường ở đoạn kế tiếp. Kế hoạch ban đầu của chúng tôi là sẽ thuê xe máy để chạy từ thị xã Lai Châu tới Sìn Hồ, nhưng tới thị xã rồi, mới nhận ra mình đã không lường trước được rủi ro không thuê được xe để tiếp tục hành trình. Bạn đồng hành hỏi “làm sao bây giờ?” - kẻ khởi xướng của chuyến đi tự tin: “Khắc phục khủng hoảng là nghiệp vụ của PR, đã có phương án khắc phục mà vẫn bám sát mục tiêu kế hoạch”.
Sau nửa ngày làm công tác “dân vận”, cộng với một hành trình mang ý nghĩa khởi động là vượt đèo Hoàng Liên Sơn với hai anh xe ôm, chúng tôi đã thuyết phục được một anh cho thuê chiếc xe để tự lái trong những ngày còn lại. Từ thị xã Lai Châu, có thể chọn một trong hai cách để tới Sìn Hồ: bám theo quốc lộ 4D; hoặc chạy tỉnh lộ 129. Chúng tôi chọn tỉnh lộ, với chiều dài cung đường là 61km.
Lai Châu -Sìn Hồ rõ ràng không phải là đoạn đường quá dài, nhưng chúng tôi cũng phải mất gần 3 tiếng để đến đích. Đường không tệ, và đèo dốc không quá nguy hiểm, nhưng nếu lại được đi trong khung cảnh tuyệt vời như thế, chúng tôi có lý do để không phải vội vàng. Vượt qua chừng hơn chục cây số tính từ thị xã Lai Châu theo hướng lên dốc, một khoảng không gian mênh mang mở ra khi nhìn về bên tay phải: toàn bộ thị xã đang nằm trong tầm mắt chúng tôi, mờ trong sương sớm của buổi bình minh, dưới nắng ấm nhè nhẹ. Lọt vào khuôn hình máy ảnh là vài ngọn lau hơi run rẩy trong gió cuối mùa - vẫn mang hơi lạnh dịu ngọt của rừng núi. Không gian tĩnh lặng, tiếng động lớn nhất có thể nghe thấy là hơi thở rất sâu của chính mình.
Bài học 2: Biểu đồ hình sin
Nắng, gió, thoảng chút hương hoa, hay cái mùi ngai ngái đặc trưng của núi rừng, đôi lúc rờn rợn trên da thịt khi lướt qua khe núi giàu độ ẩm, hoặc bất chợt muốn dừng chân nghỉ ngơi ngắm cảnh, những trải nghiệm đó khó có thể bắt gặp nếu chỉ “cưỡi ngựa xem hoa” trên ô tô. Chúng tôi chọn xe gắn máy làm phương tiện di chuyển là vì thế.
Chạy xe ở miền núi cao như đường lên Sìn Hồ dĩ nhiên là có nguy hiểm, từ những đoạn cua tay áo liên miên, đến việc phải tránh vài cục đá lác đác bất chợt rớt từ sườn núi xuống, hay những lúc tránh xe ngược chiều, tới cái ma lực thôi miên của khung cảnh dễ khiến bạn mất tập trung. Nhưng cần phải chú ý nhất vẫn là cái chu kỳ leo dốc - xuống dốc lặp đi lặp lại trên cả cung đường, như cái biểu đồ hình sin của chu kỳ kinh tế. “Khủng hoảng” (xuống dốc) là lúc chúng tôi phải sử dụng liên hoàn cả phanh tay, phanh chân, lẫn dìm số/trả số, nhưng đừng hãm phanh quá đà, vẫn phải duy trì tốc độ vừa đủ để lấy quán tính chuẩn bị cho giai đoạn “tăng trưởng” (lên dốc) ngay sau đó. Khi đạt tới điểm bão hoà (đỉnh dốc), chúng tôi cho phép mình nghỉ chân vài phút, nhìn lại những khúc quanh co mình đã đi qua, và hướng mắt về những đích mới cần chinh phục.
Chỉ còn cách Sìn Hồ chừng 15km, một bối cảnh giản dị và đẹp như sắp đặt sẵn để đón chờ chúng tôi bày ra ngay bên đoạn đường lưng chừng một ngọn đồi hơi thoải: một thiếu nữ đang độ trăng tròn ngồi bên máy khâu mải miết may dải dây lưng sặc sỡ đặc trưng của người Mông, quanh đó là bầy em nhỏ mải nhìn chúng tôi như thể chính những lữ khách mới là người dân tộc thiểu số. Phải rồi, ngày mai là Chủ nhật, chợ phiên Sìn Hồ đông vui nhất tuần, thiếu nữ sẽ ăn mặc thật đẹp để đi chơi chợ. Hỏi thăm, chỉ thấy cười; hỏi thêm, nghiêng mặt ngượng nghịu. À, không biết tiếng Kinh, nhưng người Kinh có biết tiếng Mông nhé: “Lùa” (cười đi) - vậy là cả Kinh lẫn Mông đều “lùa”. Chớp lấy một khoảnh khắc, mà khi lại trở về với phồn hoa đô thị, còn miên man tính đến ngày trở lại để tận tay tặng người Sìn Hồ tấm ảnh kỷ niệm.
Bài học 3: Quy luật 1 giá
Sìn Hồ có lẽ chưa phải là đích ngắm phổ biến của các hãng lữ hành, và chắc cũng còn khá lạ tai với du khách, nên chúng tôi cũng không kỳ vọng rằng thị trấn huyện lỵ này sẽ có đủ những tiện ích dịch vụ như “phiên bản gốc” là Sapa. Tuy nhiên, ở ngay đầu thị trấn vẫn có một khách sạn khá tươm tất (và duy nhất) là Thanh Bình. Sự lựa chọn duy nhất không phải bao giờ cũng là lựa chọn tồi, nhất là khi giá phòng nghỉ ở mức tạm gọi là “hạng phổ thông”.
Trong khi đó, sự lựa chọn của số đông thường là lựa chọn hợp lý, nhất là ở khâu ăn uống. Thanh Trung - tên của tiệm cơm mà chúng tôi bước vào, có cách phục vụ không giống ai. Lạ ở chỗ, bạn đừng gọi món rau - rau mặc nhiên là món sẽ được bày ra bất kể bạn có muốn gọi hay không. Các món khác, sẽ được tính tiền theo “quy luật 1 giá”: 2 món, tính giá 70.000 đồng; 3 món, tính 80.000 đồng; bất kể đó là món gì. Lý thuyết kiểu mới (là sự kết hợp giữa buffet và tiệm cơm bình dân có người phục vụ) của chị chủ quán được chứng minh hiệu quả bằng số lượng khách hàng.
Buổi sáng ngày Chủ nhật, chúng tôi dạo chợ. Chợ phiên Sìn Hồ không được rộng và đông đúc như Bắc Hà hay Mèo Vạc, và thiếu nét kiến trúc độc đáo như Đồng Văn, nhưng lại là địa chỉ giao lưu buôn bán của nhiều đồng bào dân tộc ít người, như Mông, Dao, Dáy… Đặc sắc nhất là sự hòa trộn của kiểu dáng và màu sắc trang phục người bản xứ, và những gương mặt thiếu nữ - xinh đẹp đến bất ngờ. Chúng tôi còn bắt gặp một gương mặt như thế, khi quay ngược trở lại theo hướng về Lai Châu chừng 5km, vào xã Tả Phìn, mà bạn đồng hành gọi cô bé là “Angelina Jolie rừng núi”. “Nàng Jolie của xứ Sìn Hồ” thả tầm mắt vào xa xăm, để trong một khoảnh khắc bất thần, khuôn mặt và dáng đứng ấy hiện lên tất cả những nét hoang sơ, tự nhiên và kiêu kỳ lạ thường.
N.L.B