Hộp xốp nghi chưa chất gây ung thư, mỡ động vật ôi thiu lưu hành trên thị trường… những vấn đề mà dư luận xôn xao trong thời gian qua liệu có được hạn chế trong thời gian tới ? Tuy nhiên, khi trao đổi với DĐDN ông Nguyễn Thanh Phong - Phó Cục trưởng Cục ATVSTP - Bộ Y tế lại chưa đưa ra được những giải pháp để hoàn thiện cơ chế giám sát.
Ông Phong cho biết, có nhiều nguyên nhân nhưng một trong những nguyên nhân cơ bản là việc chưa thấy hết và làm hết vai trò, trách nhiệm của các nhà sản xuất, chế biến và kinh doanh thực phẩm trong việc bảo đảm chất lượng vệ sinh an toàn đối với các sản phẩm của mình.
- Nói như vậy có “oan” cho các DN quá không khi được biết, qua quá trình thanh kiểm tra đã ghi nhận nhiều DN làm tốt cam kết bảo đảm ATVSTP đã ký trong năm 2009 giữa DN, Nhà nước và đại diện người tiêu dùng, thưa ông ?
Bảo đảm chất luợng vệ sinh an toàn thực phẩm là bảo đảm cả chuỗi cung ứng thực phẩm từ trang trại đến bàn ăn, từ lúc lựa chọn cây con giống, đất nước, môi trường nuôi, cấy đến thức ăn chăn nuôi, thuốc thú y, hoá chất bảo vệ thực vật, thu hái, bảo quản, chế biến, vận chuyển thực phẩm đến người tiêu dùng. Bất kỳ một mắt xích nào trong chuỗi trên không đảm bảo cũng sẽ dẫn đến thực phẩm không an toàn cho người sử dụng. Qua quá trình thanh kiểm tra cũng đã ghi nhận nhiều DN làm tốt cam kết bảo đảm ATVSTP đã ký trong năm 2009 giữa DN, Nhà nước và đại diện người tiêu dùng.
Tuy nhiên, vẫn còn một số DN chạy theo lợi nhuận đã quên nghĩa vụ đảm bảo chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm đối với cộng đồng xã hội... Chính vì vậy, để tăng cường hơn nữa vai trò, trách nhiệm của mỗi tập thể, cá nhân trong công tác bảo đảm chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm, chủ đề Tháng Hành động vì chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm năm 2010 là: “Giữ vững cam kết về trách nhiệm của DN với an toàn vệ sinh thực phẩm”.
Phối hợp đồng bộ
- Thưa ông, tháng hành động vì chất lượng ATVSTP đã được tổ chức nhiều lần, liên tiếp từ năm 1999 đến nay. Tuy nhiên, những vấn đề về ATVSTP không những được hạn chế mà ngày càng trở nên báo động, nhất là mỗi khi đến tháng hành động ?
Nước ta đang tiến tới một đất nước hiện đại, sự phát triển kinh tế thị trường đi kèm với việc đa dạng hoá các mặt hàng thực phẩm trong sản xuất cũng như trong lưu thông. Chúng ta hiện nay đang trong quá trình hoàn thiện, kể cả hệ thống quản lý. Đứng về mặt sản xuất, chúng ta có 9,4 triệu hộ kinh doanh nhỏ lẻ. Trong khi chúng ta cũng chưa có chế tài đủ mạnh, Luật chưa có (mới có Pháp lệnh ATVSTP), đang phấn đấu trong năm nay thông qua Luật ATVSTP. Luật có rồi phải có các chế tài kèm theo, có người thi hành, có nhiệm vụ chức năng rõ ràng.
Tuy nhiên, vấn đề ATVSTP của ta đã được cải thiện rất nhiều. Trước đây chưa có các hệ thống chi cục, nay đã có cả ở bên Y tế lẫn Nông nghiệp. Đúng là còn nhiều lỗ hổng, nhưng chúng ta đang khắc phục và hoàn thiện.
90% hàng quán hiện nay vi phạm về ANVSTP
Thực tế, năm 2009, cả nước đã xây dựng và phát triển 10% vùng sản xuẩt nông sản thực phẩm an toàn, hướng dẫn, hỗ trợ 35% cơ sở chế biến, bảo quản, chế biến nông sản thực phẩm áp dụng chương trình quản lý chất lượng tiên tiến (GMP, HACCP...); kiểm soát 50% chất lượng thuốc thú y, thức ăn chăn nuôi, phân bón có nguy cơ ô nhiễm cao, 77% cơ sở sản xuất thực phẩm thuỷ sản quy mô công nghiệp áp dụng HACCP. Ngoài ra, các tỉnh, thành phố đã triển khai xây dựng 645 mô hình thức ăn đường phố, 629 mô hình truyền thông cộng đồng, 231 mô hình làng văn hoá sức khoẻ, phòng ngừa ngộ độc thực phẩm, 45 mô hình áp dụng HACCP, 150 mô hình chợ điểm, 270 mô hình bếp ăn tập thể, 193 mô hình bảo đảm ATVSTP trong trường học, 41 mô hình bảo đảm ATVSTP tại khu du lịch, 27 mô hình rau an toàn, 2 mô hình chăn nuôi an toàn.
- Chúng ta phải nhìn thẳng vào thực trạng nền nông nghiệp của chúng ta chưa có quy mô công nghiệp, nên việc đảm bảo chất lượng ATVSTP sẽ còn đối mặt với nhiều rủi ro, thưa ông ?
Con số 70% thực hiện trên mô hình hộ nông dân nhỏ lẻ cũng đã nói lên điều đó. Do vậy việc đầu tư đồng bộ về giống, cây trồng, vật nuôi đến việc áp dụng các biện pháp canh tác, nuôi trồng theo quy cách đảm bảo an toàn thực phẩm như GAP, HACCP rất không đơn giản trên thực tế.
Mặt khác, đầu ra của sản phẩm an toàn còn chưa được chấp nhận phổ biến khi giá của các sản phẩm này cao hơn so với sản phẩm canh tác thông thường. Do vậy, khi kiểm tra các chỉ tiêu ATVSTP của sản phẩm lưu thông trên thị trường vẫn còn tồn dư hoá chất BVTV vượt giới hạn cho phép trong rau chiếm từ 11,65 – 13%, trong quả từ 5 – 15,15%.
Bên cạnh đó, thịt gia súc, gia cầm, thuỷ sản của một số cơ sở sản xuất còn dư lượng kháng sinh, hormon.
Để giải quyết những vấn đề... không mới
- Một vấn đề mà nhiều người lo ngại là thức ăn đường phố, đặc biệt trong sự kiện Đại lễ 1.000 năm Thăng Long sắp tới, Cục ATVSTP đã có chương trình phối hợp với Hà Nội như thế nào để “thức ăn đường phố” thực sự là văn hoá chứ không trở thành nỗi ám ảnh, thưa ông?
Khách quốc tế đến VN nói chung hay đến Hà Nội nói riêng đều thưởng thức văn hoá ẩm thực, trong đó ít khi bỏ qua thức ăn đường phố. Công tác đảm bảo vệ sinh thức ăn đường phố là công việc hàng ngày chúng ta vẫn triển khai chứ không chỉ riêng Tháng Hành động. Tuy nhiên, bên cạnh trách nhiệm của cơ quan quản lý, ý thức của người tiêu dùng là yếu tố quan trọng giúp ngăn chặn các cơ sở chưa đảm bảo ATVSTP. Các DN, cơ sở chế biến cũng phải đầu tư mô hình đảm bảo ATVSTP.
- Tuy nhiên, thực tế là Quy định về tiêu chuẩn thức ăn đường phố mà Bộ Y tế quy định rất rõ, nhưng dường như chỉ mang tính hình thức ?
Thực tế, theo Quyết định 3.199 của Bộ Y tế quy định về điều kiện đảm bảo ATVSTP với thức ăn đường phố rất rõ 10 tiêu chí đối với thức ăn đường phố: vệ sinh cơ sở bán hàng, nguồn gốc nước sạch, bàn ghế, găng tay... đặc biệt là cấm dùng tay trực tiếp bốc thức ăn chín. Nếu xét đúng theo 10 tiêu chí này, thì có đến 90% hàng quán hiện nay vi phạm về ATVSTP.
Vì vậy, cơ chế giám sát của chúng ta vẫn còn hạn chế. Bên cạnh đó ý thức của người tiêu dùng chưa cao, nên vi phạm quy định đối với thức ăn đường phố vẫn còn.
- Tuy nhiên, hàng loạt sản phẩm nhập ngoại lại có nhiều nguy cơ như hộp xốp gây ung thư, nước cam có chất kích thích nhưng dường như những động thái từ phía Cục vẫn còn chậm ?
Thời gian gần đây, khi có thông tin Trung Quốc đã cấm dùng hộp xốp để đựng thức ăn sau khi phát hiện có chứa chất gây ung thư, và hộp xốp Trung Quốc ở trên thị trường VN, Cục đã chỉ đạo các cơ quan kiểm nghiệm, các đoàn thanh tra lấy ngẫu nhiên trên thị trường. Kết quả lấy ngẫu nhiên của Cục ATVSTP tổng số 42 mẫu kết quả cho thấy về độ an toàn không có chất thôi nhiễm, dưới ngưỡng cho phép 8 - 10 nghìn lần ngưỡng giới hạn cho phép. Còn theo kết quả công bố của Viện Kiểm nghiệm An toàn vệ sinh thực phẩm quốc gia trên 10 mẫu hộp xốp với nội dung phân tích một số nội dung thôi nhiễm theo Quyết định số 46/2007/QĐ- BYT, có phát hiện thấy chất Styrene thôi nhiễm ra môi trường. Tuy nhiên hàm lượng nhỏ hơn rất nhiều so với yêu cầu.
Thông tin nước cam ép có chứa chất kích dục cũng có. Tuy nhiên, tên sản phẩm, số lượng sản phẩm, nhà máy, địa chỉ nhà máy, sản phẩm đã được xuất khẩu sang VN hay chưa vẫn chưa được xác định rõ. Hiện Cục ATVSTP đang thu thập thông tin, nếu có yếu tố bất thường sẽ thông tin ngay tới công chúng.
- Xin cảm ơn ông !
Phương Thảo thực hiện