Ngân hàng tăng vốn: Bài toán cuối năm

Mức vốn điều lệ tối thiểu 3.000 tỷ đồng và giảm tỷ lệ sở hữu tối đa đối với cổ đông cá nhân và tổ chức được coi là biện pháp mạnh tay của cơ quan quản lý nhà nước nhằm sàng lọc những cá thể yếu kém trong hệ thống ngân hàng (NH).

Kiên quyết thanh lọc

Kiên quyết hơn so với lần tăng vốn lên 1.000 tỷ trong năm 2008, trong lần thực hiện này cơ quan quản lý nhà nước có thể không cho các NH thêm một cơ hội trì hoãn nào nữa. Quy mô vốn cùng việc kiểm soát chặt chẽ quyền sở hữu là những biện pháp mạnh tay nhằm thanh lọc hệ thông ngân hàng.

Yêu cầu trình kế hoạch tăng vốn đặt áp lực lớn lên các NHTMCP hiện còn có mức vốn dưới 3,000 tỷ khi chỉ còn hơn 1 tháng để chuẩn bị hoàn tất cho một phương án khả thi. Tăng bao nhiều vốn ? Huy động từ nguồn nào ? Phương án sử dụng vốn ra sao sau khi tăng ? Làm sao đảm bảo lợi nhuận và lợi tức cho cổ đông ? Cải thiện năng lực quản trị bằng cách nào ? Đó là những câu hỏi lớn làm đau đầu các TCTD.

Điều đáng nói là số lượng NH chưa đủ điều kiện về vốn hiện còn khá nhiều. Viện Nghiên cứu Thị trường giá cả - Bộ Tài chính cho biết, tính đến tháng 3/2010, VN có 39 NHTMCP, trong đó, mới chỉ có 9/39 có vốn điều lệ trên 3.000 tỷ đồng. Còn lại, có 21/39 ngân hàng dưới 2,000 tỷ đồng; 9/39 NH có vốn nằm trong khoảng 2.000 – 3.000 tỷ đồng.

Cứ làm một phép tính đơn giản, giả sử trung bình vốn điều lệ của nhóm NH có vốn điều lệ dưới 2.000 tỷ đồng là 1.500 tỷ đồng và của nhóm NH trong khoảng 2.000 – 3.000 tỷ đồng trung bình là 2.500 tỷ đồng thì tổng số vốn tối thiểu cần được huy động sẽ là 36.000 tỷ đồng, tương đương với khoảng 20% tổng giá trị vốn điều lệ của sàn niêm yết hiện nay.

Trong bối cảnh các NH tăng vốn đồng loạt dưới sức ép đảm bảo đúng quy định, tìm kiếm cơ hội tăng vốn là thách thức lớn đối với từng TCTD. Đa phần NH đều chọn giải pháp phát hành thêm cổ phiếu cho các cổ đông hiện hữu và cán bộ nhân viên do được cho là phương án khả thi hơn cả. Ngoài ra, một số ít nhờ năng lực hoạt động nhạy bén đã chào mời và thu hút được sự tham gia của các đối tác chiến lược nước ngoài như OCB và Southern Bank hay VIB.

Một số NH niêm yết trên sàn giao dịch như MB, HabuBank, NH Hàng Hải. Tuy nhiên, kênh huy động này thường chỉ phát huy hiệu quả đối với các NH có tính đại chúng cao. Hơn nữa, việc phát hành trên sàn niêm yết trong thời gian tới cũng sẽ gặp không ít cạnh tranh do các “đại gia” của ngành NH như VietinBank, SacomBank hay ACB cũng đang có kế hoạch tăng mạnh vốn điều lệ thêm 1.500 - 2.000 tỷ đồng qua kênh này. Ngoài ra, lòng tin vào cổ phiếu NH trong thời gian gần đây có nhiều giảm sút, do đó, giá không còn cao như trước.

Sự thay đổi lớn

Thêm vào những áp lực trong việc tìm nguồn kêu gọi vốn, quy định chặt chẽ hơn về quyền sở hữu cổ phần trong các TCTD có thể thắt thêm cho những khó khăn mà các NHTMCP đang phải đối mặt. Gần đây, Dự thảo sửa đổi Luật các TCTD đã đề xuất giảm tỷ lệ sở hữu tối đa của cổ đông cá nhân và tổ chức xuống mức tương ứng là 5% và 15% thay vì mức 10% và 20% đang áp dụng. Tỷ lệ này giúp làm giảm quyền chi phối và kiểm soát của một số ít cổ đông khi quy mô vốn tăng lên 3,000 tỷ. Tuy nhiên, nó lại khiến cho cơ hội về huy động vốn từ các cổ đông lớn của các NH nhỏ này cũng trở nên hẹp hơn.

Sau khi tăng vốn thành công, vấn đề thách thức đối với các NH là sử dụng vốn thu được như thế nào cho hiệu quả, đảm bảo lợi ích cổ đông vẫn được duy trì. DN sản xuất kinh doanh, thị trường bất động sản và thị trường chứng khoán sẽ là những kênh hấp thụ chính của nguồn vốn này. Dòng tiền sẽ chảy vào đâu và hiệu quả đầu tư của từng thị trường như thế nào? Đó là bài toán của những tháng cuối năm 2010 và của năm 2011.

Đối với những NH không thể nâng đủ vốn điều lệ, việc buộc chấm dứt tư cách pháp nhân được đánh giá là biện pháp mạnh tay đối với nhiều NH, những đơn vị có quy mô nhỏ nhưng hoạt động hiệu quả. Thay vào đó, các TCTD chưa đủ điều kiện này nên bị hạn chế về quy mô cũng như lĩnh vực hoạt động cho tới khi nào nâng đủ vốn điều lệ. Các NH này sẽ phải chọn tập trung đầu tư và khai thác thế mạnh cũng như chất lượng dịch vụ tốt để có thể cạnh tranh hiệu quả với các NH khác. Nếu không, tìm kiếm đối tác M&A có thể là nỗ lực cuối cùng cho sự tồn tại.

(Chuyên mục hợp tác với Cty chứng khoán Phố Wall)